استاد سید عباس سید کریمی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به تفسیر آیاتی از سوره مبارکه «نحل» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در آیاتی از سوره مبارکه نحل می خوانیم: «وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ (68) ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۚ يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ  إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (69) وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفَّاكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ (70)؛ و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که از کوه ها و درختان و آنچه [از دار بست هایی] که [مردم] بر می افرازند، برای خود خانه هایی برگیر. آن گاه از همه محصولات و میوه ها بخور، پس در راه های پروردگارت که برای تو هموار شده [به سوی کندو] برو؛ از شکم آنها [شهدی] نوشیدنی با رنگ های گوناگون بیرون می آید که در آن درمانی برای مردم است. قطعاً در این [حقیقت] نشانه ای [بر قدرت، لطف و رحمت خدا] ست برای مردمی که می اندیشند. و خدا شما را آفرید، آن گاه شما را می میراند، برخی از شما به سوی پست ترین مرحله عمر [که سالخوردگی و فرتوتی است] برگردانده می شود، تا پس از دانش اندکی که داشت چیزی را نداند؛ یقیناً خدا دانا و تواناست»

وی ابراز داشت: در روایتی مورد قبول نقل شده است که «ارذل العمر؛ پست‌ترین دوران عمر» صد سالگی است. در روایتی دیگر از علی (ع) نقل شده است: «ارذل العمر» هفتاد و پنج سالگی است. در روایت نقل شده است: «انّ ارذل العمر أن یکون عقله عقل ابن سبع سنین» (الخصال؛ ج 2؛ ص: 546) جمع بین این چند روایت، شاید به این باشد که آغاز آن از هفتاد و پنج سالگی شروع می‌ شود و تدریجاً شدت پیدا می‌کند و اوج آن در صد سالگی است.  ولی حقیقت ارذل العمر همان کم ذهنی است که عقل به اندازۀ بچۀ هفت ساله شود. و سن دخالت ندارد. و چه بسا افرادی مانند عالمان دینی در سنین بالا از هوش بالایی برخوردارند. در آیه هم اشاره کرد بعضی افراد، و نه همه، گرفتار کم ذهنی می شوند. «مِن» در «و منکم من یرد الی ارذل العمر» برای تبعیض است . 

استاد سید عباس سید کریمی اظهار داشت: در کتاب شریف بحارالانوار آمده است: «69- وَ نُقِلَ عَنْهُ ع أَنَّهُ رَأَى جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ قَدْ تَنَفَّسَ الصُّعَدَاء فَقَالَ ع يَا جَابِرُ عَلَامَ تَنَفُّسُكَ أَ عَلَى الدُّنْيَا فَقَالَ جَابِرٌ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ يَا جَابِرُ مَلَاذُّ الدُّنْيَا سَبْعَةٌ الْمَأْكُولُ وَ الْمَشْرُوبُ وَ الْمَلْبُوسُ وَ الْمَنْكُوحُ وَ الْمَرْكُوبُ وَ الْمَشْمُومُ وَ الْمَسْمُوعُ فَأَلَذُّ الْمَأْكُولَاتِ الْعَسَلُ وَ هُوَ بَصْقٌ مِنْ ذُبَابَةٍ وَ أَحْلَى الْمَشْرُوبَاتِ الْمَاءُ وَ كَفَى بِإِبَاحَتِهِ وَ سِبَاحَتِهِ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ وَ أَعْلَى الْمَلْبُوسَاتِ الدِّيبَاجُ وَ هُوَ مِنْ لُعَابِ دُودَةٍ وَ أَعْلَى الْمَنْكُوحَاتِ النِّسَاءُ وَ هُوَ مَبَالٌ فِي مَبَالٍ وَ مِثَالٌ لِمِثَالٍ وَ إِنَّمَا يُرَادُ أَحْسَنُ مَا فِي الْمَرْأَةِ لِأَقْبَحِ مَا فِيهَا وَ أَعْلَى الْمَرْكُوبَاتِ الْخَيْلُ وَ هُوَ قَوَاتِلُ وَ أَجَلُّ الْمَشْمُومَاتِ الْمِسْكُ وَ هُوَ دَمٌ مِنْ سُرَّةِ دَابَّةٍ وَ أَجَلُّ الْمَسْمُوعَاتِ الْغِنَاءُ وَ التَّرَنُّمُ وَ هُوَ إِثْمٌ فَمَا هَذِهِ صِفَتُهُ لَمْ يَتَنَفَّسْ عَلَيْهِ عَاقِلٌ قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فَوَ اللَّهِ مَا خَطَرَتِ الدُّنْيَا بَعْدَهَا عَلَى قَلْبِي؛ روزی جابر بن عبدالله انصاری در حضور امیر مؤمنان، حضرت علی (علیه السلام) آهی کشید و آن حضرت (علیه السلام) فرمود: اگر این آه برای آخرت است، نیکوست؛ زیرا عمر آدمی به خسارت می گذرد و جبران نمی شود؛ چنانچه جهت دنیا و مطامع آن آه کشیدی، دنیا را برایت تشریح کنم، تا بدانی ارزش ندارد که بر آن نفس عمیق بکشی و سپس فرمود که لذیذترین خوراکی ها عسل است و آن، لعاب مگسی است و گواراترین نوشیدنی ها آب است که روی زمین جاری و برای همگان حتی حیوانات، مباح است و برترین پوشیدنی ها دیباج (حریر) است که از آب دهان کرم ابریشم به دست می آید و بالاترین نکاح ها نکاح با زنان است ... و بهترین سواری ها اسب است که کشنده برخی انسان هاست و گرامی ترین عطرها مُشک است که از خون ناف حیوانی شکل می گیرد و دلنوازترین شنیدنی ها غناست که گناه و حرام است . دنیایی که بهترین لذت هایش این هاست، ارزش آه کشیدن ندارد! جابر به خدا سوگند خورد که پس از این سخنان حکمت آمیزْ هرگز دنیا در دلم (نظرم) بزرگ جلوه نکرد.» (بحار الانوار؛ ج: 75؛ ص: 11)

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: بر اساس فقره «لَآيَةً»، خانه ‏سازى، موم ‏سازى و عسل‏ سازى، در كنار زهرسازى، توسط حيوان كوچكى مثل زنبور، از نشانه‏هاى قدرت الهى است. (تفسير نور؛ ج ‏4؛ ص: 548) بر اساس فراز «إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ»، تغيير و تحولات كه در انسان پديد مى ‏آيد، از قدرت و ضعف، علم و جهل، آگاهى و نسيان، همه بر اساس تدبير و علم خداوند است. (تفسير نور؛ ج ‏4؛ ص: 549)

استاد سید عباس سید کریمی خاطرنشان کرد: زنبور با الهام خداوند عسل تولید می کند که شفای دردها است. اذل العمر یعنی پسترین دوران عمر، یعنی دوران فرتوتی. به راستی آن همه قدرت جوانی کجا پرید و کجا رفت؛ چگونه دوران ضعف و سستی و کم ذهنی و آلزایمر آمد. این دوران که عقل زایل می شود، دلیل بر این است امانت خدا که عقل بود پس گرفته شد و انسان در برابر خدا ضعف مطلق است. این دوران عمر برای همه افراد نیست؛ بلکه افرادی هستند تا آخر عمر دارای عقل سالم و مشغول فعالیت هستند که نمونۀ آن مراجع و عالمان دینی هستند.