به مناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، استاد علی محمدلو، از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع ‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به تبیین جایگاه و عظمت این ماه پربرکت و راه‌های بهره‌مندی حداکثری از فیوضات آن پرداخت.

/270/260/20/

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با اشاره به جایگاه والای ماه رمضان در روایات معصومین (ع) اظهار داشت: در روایت داریم که کلمه رمضان را به تنهایی بر این ماه خطاب نکنید. بلکه با القابی مثل ماه مبارک رمضان یا رمضان‌المبارک و سایر لقب‌های دیگری که به این ماه عزیز ضمیمه می‌شود، آن را مورد خطاب قرار دهید؛ چراکه این ماه، ماهی عزیز و نزد خداوند متعال از احترام خاصی برخوردار است.

وی افزود: پیغمبر اکرم صلوات و درود خداوند بر او باد می‌فرماید هر کس به ماه مبارک رمضان برسد -فرق نمی‌کند روزه بتواند بگیرد یا نه- هر روز خداوند متعال هفتاد هزار فرشته را برای او مأمور می‌کند که برایش آمرزش بطلبند. همچنین در برابر هر سجده‌ای که در ماه مبارک رمضان به جا می‌آورد -فرق نمی‌کند روایت اطلاق دارد روز باشد یا شب- درختی در بهشت برای او کاشته می‌شود که اگر یک سواره چهارنعل بتازد، پانصد سال در سایه آن درخت راه برود و از سایه آن خارج نشود.

استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه ماه رمضان به دلیل خصوصیات منحصر به فردی که در تقویت ایمان و تقوای مومنین دارد، ماه مبارک خوانده شده است، ابراز داشت: در این ایام، بندگان خدا به خاطر رفتار پرهیزگارانه خود مشمول عنایات و برکات الهی می‌شوند. از طرفی خداوند متعال دعوت‌نامه فرستاده است؛ این دعوت‌نامه در قرآن با عبارت «کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیامُ» آمده است. باید توجه کنیم که دعوت‌کننده چه کسی است؟ گاهی یک شخص عادی دعوت می‌کند، گاهی یک مسئول، گاهی رهبر معظم انقلاب، گاهی امام معصوم، اما اینجا خداوند متعال عزّوجلّ شأنه دعوت‌کننده است و این دعوت به صورت مکتوب صادر شده است.

ویژگی منحصر به فرد ابزار پذیرایی در ماه رمضان

وی با اشاره به ابزار پذیرایی ویژه خداوند در این ماه یادآور گردید: ابزار پذیرایی در ماه رمضان فوق‌العاده و غیرمتعارف است. در روایات داریم که نفس این عبادت‌ها خودش پذیرایی است. خواب در این ماه عبادت است، سجده‌اش عبادت است، شب‌های قدر در این ماه قرار دارد. در روایت داریم که در اولین روز ماه مبارک رمضان، خداوند متعال همه را می‌بخشد؛ فلذا اعمال را باید از سر گرفت.

این استاد حوزه با تأکید بر اهمیت ظرفیت‌سازی برای دریافت فیض الهی تصریح کرد: ما نباید کاری کنیم که ظرف‌هایمان در این ماه وارونه باشد. اگر ظرف ما خدای ناکرده در این ماه وارونه باشد، دیگر نمی‌توانیم به فیض اکمل آن برسیم. اگر گدا کاهل بود، تقصیر صاحبخانه چیست؟ ان‌شاءالله از فیوضات این ماه به نحو احسن بهره‌مند شویم به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.

داستان حضرت مریم (س) و تأثیر جهت‌گیری ظرف وجود در دریافت فیض

استاد علی محمدلو در بخش دیگری از سخنان خود با استناد به داستان حضرت مریم (س) به تبیین عمیق‌تر مسئله ظرف وجود پرداخت و خاطرنشان ساخت: در قصه مربوط به بهشت، آغوش آن برای چهار زن باز شده که یکی از آنها حضرت مریم است. ایشان پیش خداوند متعال عظمت زیادی دارد. منتها همین حضرت مریم وقتی درد زایمان گرفت، دستور آمد از بیت‌المقدس بیرون بیاید چون آنجا زایشگاه نیست. قرآن می‌فرماید: «فَانْتَبَذَتْ مَکَانًا شَرْقِیًّا» در بعضی روایات داریم که مکان شرقی به صحرای کربلا تطبیق شده است.

وی ادامه داد: زمستان بود و درد زایمان ایشان را گرفت. قبل از زایمان، مریم گرسنه شد و از خداوند متعال غذا خواست. خطاب آمد: ای مریم! آرام آرام به سمت عقب برو، آنجا خرما هست با اینکه زمستان بود، پشت تو را به آن خرما بچسبان، تکانی بده، خرما بیفتد و غذا میل کن. مریم عرض کرد: خدایا! زمانی که من صحت و عافیت داشتم و در غربت نبودم، از بهشت سبدسبد میوه می‌آمد بدون اینکه من تقاضایی بکنم. الان که در این حال هستم باید خودم غذایم را با این وضعیت تهیه کنم؟!

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان نکته ظریف این داستان تأکید کرد: خطاب آمد ای مریم! زمانی که در بیت‌المقدس بودی و حالت مساعد بود، حامله نبودی، تمام فکر و ذکرت به طرف ما بود. اما الان در اینجا عرق مادری اقتضا می‌کند که محبت را تقسیم کرده‌ای به دو قسمت. یعنی ظرف وجودت را به طرف ما نیمه‌وارونه نشان داده‌ای. به همین خاطر ما هم عنایتمان یک مقدار از تو کمتر می‌شود. عرق مادری است دیگر. محبت مریم تقسیم شده بود به دو قسمت؛ یک قسمت برای حضرت عیسی که در شکمش بود، یک قسمت هم به طرف خداوند متعال.

وی با تأکید بر این اصل مهم افزود: خداوند متعال با احدی تعارف ندارد عزیزان من! هر چقدر در این ماه عزیز توانستیم ظرف و ظرفیت را بالا ببریم، به همان اندازه از فیوضات این ماه بهره‌مند می‌شویم.

پرسش اساسی: چرا با ۳۰-۴۰ سال روزه‌داری رشد نمی‌کنیم؟

استاد علی محمدلو با طرح پرسشی اساسی درباره تأثیر روزه‌داری‌های مکرر بر رشد معنوی افراد گفت: یک سؤال ذهن من را خیلی مشغول کرده و امیدوارم عزیزانی که این مصاحبه را ملاحظه می‌کنند، تعمقی در این مهم داشته باشند. ما الان ۳۰-۴۰ سال است که ماه مبارک رمضان می‌آید و روزه می‌گیریم. اما این را دقت داشته باشیم: چطور می‌شود وقتی ما ۱۰ دقیقه در عطاری می‌ایستیم، لباس‌هایمان بوی عطر می‌گیرد، یا نیم ساعت در قصابی باشیم بوی گوشت می‌گیرد، بعضی خانم‌ها در آشپزخانه لباس‌هایشان سریع بوی پیازداغ می‌گیرد، اما چطور شده ۳۰-۴۰ سال روزه می‌گیریم، ظرف وجودمان را می‌آوریم، اما وقتی ماه مبارک تمام می‌شود، خودمان را عرض می‌کنم زیاد تکانی نمی‌خوریم و رشد نمی‌کنیم؟

وی با اشاره به مقام والای مرحوم حاج شیخ رجبعلی خیاط ادامه داد: در حالات ایشان هست که مردم وقتی می‌آمدند با او درد دل می‌کردند، گناه بوی تعفن می‌داد و ایشان یواشکی در گوشی به آن شخص می‌گفت چه گناهی کردی که بوی تعفن می‌دهی؟ ببینید رجبعلی خیاط به آن مقام و منزلت رسیده بود. چطور می‌شود ما ۳۰ سال، ۴۰ سال، ۵۰ سال می‌آییم ظرفمان را هم به ظاهر می‌آوریم، اما کجای کار می‌لنگد که ما کم می‌آوریم و بعد از ماه مبارک برمی‌گردیم به همان حالت اولیه‌مان؟

ریشه‌یابی عدم تأثیرگذاری پایدار

این استاد اخلاق حوزه علمیه در پاسخ به این پرسش اساسی اظهار داشت: به نظر من این ظرفی که آوردیم، ته ظرفمان را از این زنگارها پاک‌سازی نکردیم. ظرف را آوردیم ها، توبه هم کردیم. منتها توبه ما چه‌بسا توبه‌ای باشد که به صورت جدی و ادامه‌دار نباشد. یعنی در آن تصمیماتمان جدی نباشیم، مثل مرحوم آیت‌الله بروجردی که یک بار تصمیم گرفت دیگر از کوره در نرود.

وی با ذکر مثالی از تصمیم قاطعانه مرحوم آیت‌الله بروجردی تصریح کرد: ایشان یک بار تصمیم جدی گرفت و حتی نذر کرد که من بعد اگر هم ناراحت شدم، آثارش را اجازه ندهم در مخاطبم بروز و ظهور پیدا کند. در حالاتش هست که نذر کرد اگر یک بار دیگر ناراحتی‌اش به حدی برسد که به طرف مقابل سرایت کند، یک سال روزه بگیرد و یک سال روزه را هم گرفت. و همین بود که شد بروجردی.

استاد علی محمدلو تأکید کرد: به همین خاطر من معتقدم تصمیماتی که در ماه مبارک می‌گیریم، تصمیمات قاطعانه نیست. تصمیمات باید ادامه‌دار و قاطعانه باشد و استمرار داشته باشد تا ماه مبارک بعد. حتماً حتماً اگر این گونه عمل کنیم، در این رابطه رشد پیدا می‌کنیم. خودم را عرض می‌کنم عزیزان. و اینها باعث سعادت ما می‌شود.

بوی تعفن گناه و بوی خوش طاعت در مشام اهل دل

وی در ادامه با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره بوی خوش ایمان خاطرنشان ساخت: هم گناه بوی تعفنی دارد، هم طاعت بوی خوشی دارد. پیغمبر رحمت ما بیرون مدینه بود، یک روز آمد منزل و ملاحظه کرد عجب بویی می‌آید. حضرت در منزل ام‌سلمه بود و فرمود: «إِنِّی أَشُمُّ رَائِحَةَ الْحَبِیبِ مِنَ الْیَمَنِ» ببینید اویس قرن آمده بود. حضرت سؤال کرد اویس آمده بود؟ ام‌سلمه گفت بله. این بوی مؤمنه که از مادرش اطاعت کرده بود و بوی خوشی می‌داد. هم گناه بوی بدی و تعفن دارد که اهل دل می‌فهمند، هم طاعت بوی خوشی دارد.

تفکر لحظه‌ای؛ راه صدساله را یک شبه پیمودن

این استاد حوزه با اشاره به اهمیت تفکر در ماه رمضان به ویژه در شب‌های قدر یادآور شد: امید آنکه ان‌شاءالله ما هم در این ماه مبارک از توبه‌کنندگان واقعی و تصمیم‌گیرندگان واقعی باشیم. طور نباشد که ماه مبارک بیاید و ما فقط عادت به روزه داشته باشیم. عادت چیز خوبی نیست. عادت به شب‌زنده‌داری داشته باشیم اما رشد نکنیم. آن منقصت‌های اخلاقی را کنار نزنیم و مزین به سجایای اخلاقی شدن هنر است.

وی افزود: هر کدام از ما معصوم نیستیم عزیزان. یک سری منقصت‌هایی از حیث اخلاقی و رفتاری داریم. ماه مبارک بهانه‌ای است برای عبودیت. در ماه مبارک قرآن خواندن خوب است، شب‌زنده‌داری خوب است، همه‌اش خوب است. اما یک چیزی در شب‌های قدر خیلی تأکید شده، آن چیز چیست؟ تفکر و ساعتی به این امر. انسان لحظه‌ای تفکر کند، راه صدساله را یک شبه بپیماید. هنر این است. اگر این باشد، اهلاً و سهلاً.

استاد علی محمدلو در پایان گفت: از کجا آمده‌ام؟ به کجا می‌روم؟ در این وسط چه کاره بودم؟ تلاش کنیم این غفلت‌ها را کم کنیم. به قول حضرت امام خمینی رحمةالله علیه که می‌فرمود: گاهی همین درس‌هایی که می‌خوانیم هم باعث حجاب می‌شود. این حجاب‌ها اگر خدای نکرده منشأ حجاب و غفلت باشد، باید به نحوی مدیریت شود. این هنر است. ماه مبارک بهانه‌ای است بر عبودیت تا انسان به مقام مخلصین برسد. از خداوند متعال می‌خواهیم به حرمت این ماه عزیز، عنایت ویژه‌ای به ما داشته باشد تا ما هم در این ماه تلاش کنیم به آن مقام عظمای مخلصین ان‌شاءالله نائل شویم.