استاد سید علی طباطبایی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به موضوع «ماهیت انتظار واقعی» پرداخت و افزود: انتظار فعال، به معنای آماده‌سازی تخصصی و عملی برای ایفای نقش در دولت حضرت مهدی(عج) است.

/270/260/21/

انتظار واقعی؛ از آمادگی فردی تا زیرسازی برای ظهور

استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: یک منتظر واقعی در دوران غیبت، همواره به این فکر است که چه تلاش کند تا در هنگام ظهور، نقش مهم‌تری در دولت کریمه ایفا نماید. این امر نیازمند مقدمات و زیرسازی‌های دقیق است؛ چرا که اگر در دوران انتظار، نقش خود را معین نکنیم و مقدمات لازم را فراهم نیاوریم، یقیناً در زمان ظهور نقشی نخواهیم داشت.

وی با ارائه مثالی در حوزه نظامی، تصریح کرد: یک نظامیِ منتظر واقعی می‌داند که ولی عصر(عج) در زمان ظهور، به فرماندهانی چون مالک اشتر و مسلم بن عقیل نیاز دارد. بنابراین، او از همین لحظه خود را از نظر ایمان، قدرت جسمی و استواری روحی مهیا می‌کند تا بتواند نقش فرماندهی لشکریان امام زمان(عج) را ایفا کند. برای چنین فردی، مسائل مادی مانند میزان حقوق یا درجه نظامی در اولویت دوم است و هدف اصلی او، مهیایی برای سربازی واقعی در رکاب امام است.

تخصصی شدن خدمات در مسیر دولت کریمه

استاد سید علی طباطبایی در تبیین گستره انتظار فعال، افزود: این رویکرد تنها مختص نظامیان نیست؛ بلکه یک کشاورز یا دامدار منتظر واقعی نیز به دنبال این است که چگونه قلمرو فعالیت خود را گسترش دهد تا در زمان ظهور، بتواند امکانات غذایی لشکریان ولی عصر(عP) را تأمین کند. او به جای تمرکز بر سودجویی یا قیمت‌های بازار، به این فکر است که چگونه یک "کشاورز نمونه" باشد تا در زمان ظهور، بیشترین خدمت را به دولت کریمه ارائه دهد.

نقد انتظار منفعل و تبیین مفهوم «قیام در انتظار»

وی با نقد نگاه‌های سطحی به موضوع انتظار، اظهار داشت: بسیاری تصور می‌کنند انتظار تنها در خواندن دعای ندبه یا انجام عباداتی در حالی که زندگی به صورت معمول جریان دارد، خلاصه می‌شود. اما انتظار واقعی، یعنی هر هفته در این اندیشه باشیم که چه مقدار توانسته‌ایم مقدمات ظهور را فراهم کنیم.

استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حرکت، تلاش و فعالیت مستمر برای رسیدن به کمالات عملی، همان "قیام" در دوران انتظار است. دعای ندبه برای منتظران یک "نشانه" است، نه غایتی برای توقف. منتظر واقعی کسی است که جوهره انتظار در درونش چنان جوانه‌زده باشد که تمام تخصصات و توانمندی‌هایش را در مسیر خدمت به امام زمان(عج) به کار بگیرد.

فقدان عقل کل؛ تاریکی‌های جهالت و ضلالت

استاد طباطبایی در تحلیل اهداف غایه ظهور، اظهار داشت: هدف اصلی از ظهور و تشکیل حکومت عدل جهانی، نجات جامعه از جهالت و ضلالت است. دوران غیبت در حقیقت، دوران تاریکی‌های جهالت و ظلمت گمراهی است. منتظران واقعی کسانی هستند که این شرایط بحرانی را به‌درستی درک کرده و نیاز مبرمی به منجی بشر در جان خود احساس می‌کنند.

وی با اشاره به وضعیت فعلی بشریت، تصریح کرد: بیش از هزار سال است که دست مردم از هدایت مستقیم "عقل کل" کوتاه است. امام معصوم، عقل کل انسانیت است و وقتی این عقل از صحنه اجتماع کنار گذاشته شود، جامعه بشری یا گرفتار غضب است یا شهوت. همان‌طور که در ادبیات عرفانی آمده: "مَه درخشان چو پنهان شود، شب به بازیگر میدان شود"؛ یعنی در نبود عقل، یا غضب حکمرانی می‌کند یا شهوت و گاهی هر دو با هم.

تجلّی غضب در جنگ‌های خانمان‌سوز جهانی

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با تحلیل اثرات این فقدان در دنیای امروز، خاطرنشان کرد: امروزه که بشر دوران غضب را تحمل می‌کند، می‌بینیم که اکثر امکانات جامعه بشری صرف جنگ‌های خانمان‌سوز می‌شود. هیچ روزی نیست که آتش فتنه در این کره زمین شعله‌ور نباشد و انسان‌ها در اضطراب یا ناله‌های گرسنگی به سر ببرند. این وضعیت، نتیجه مستقیم نبودِ عقل کل در هدایت جامعه است.

ناله‌ی منتظران واقعی؛ استغاثه‌ای از عمق تنهایی

استاد طباطبایی در تبیین وضعیت روحی منتظران واقعی، اظهار داشت: کسانی که شرایط دنیا را به‌خوبی درک می‌کنند و نبودِ حضرت مهدی(عج) را با جان خود احساس می‌نمایند، این رنج و تنهایی را در قالب دعای صادقانه به پیشگاه خداوند عرض می‌کنند.

وی در ادامه بیان کرد: منتظر واقعی در برابر خدا ناله می‌کند که مصیبت‌ها بزرگ و مشکلات فراوان شده و راه حل‌ها پنهان گشته است. در دورانی که پرده‌ها دریده شده و حریم‌ها عمومی گشته، و در شرایطی که "ضاقت ‌الارض و منعت ‌السماء" (تنگی زمین و بسته شدن آسمان) حاکم است، تنها امید به ظهور منجی است که می‌تواند این بن‌بست را بشکند.

استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: این ناله‌ها و شکاوه‌ها، نه از روی ناامیدی، بلکه از روی بصیرت است؛ بصیرتی که می‌داند تنها با بازگشت عقل کل به صحنه تاریخ، آرامش و عدالت به جهان بازمی‌گردد.

امام؛ دلیل هدایت و نجات‌بخش از هلاکت

استاد طباطبایی با استناد به کلمات درروار امام هشتم، علی بن موسی الرضا (ع) که می‌فرمایند: «والدّال علی الهدی و المنجی مِنَ الرّدی»، اظهار داشت: درک شرایط نابسامان دوران غیبت و هجران و آگاهی به نقش ظهور در اعتلای جامعه بشری، از ارکان اصلی انتظار است. امام معصوم با سیره و سنت خدای‌گونه خود، امت اسلامی را به سوی رستگاری رهبری می‌کند و با امر به معروف و نهی از منکر، جامعه را از هلاکت نجات می‌دهد.

وی تصریح کرد: این بیانی نورانی از امام رضا (ع)، جامع‌ترین تفسیر از نقش ظهور در زندگی انسان است؛ ظهوری که هدفش نجات انسان‌ها از هلاکت است.

دو محور بنیادین رسالت؛ علم و تهذیب

استاد درس خارج حوزه علمیه قم در تبیین مفهوم «هلاکت» و راه رهایی از آن، خاطرنشان کرد: اگر به قرآن کریم بنگریم، هدف رسالت انبیاء در دو محور کلی تعریف شده است: نخست، "عالم کردن مردم" که به معنای نجات جامعه از تاریکی‌های جهالت است و دوم، "عاقل نمودن آنان" که از طریق تهذیب نفس و نجات جامعه از ضلالت و گمراهی محقق می‌شود.

وی افزود: انبیاء عظمی (ع) همواره در پی آن بوده‌اند تا جامعه انسانی را هم از جهالت و هم از ضلالت برهانند. وارثان انبیاء و در رأس آن‌ها خاتم اوصیاء، حضرت بقية‌الله (عج) که تداوم‌بخش حرکت پیامبران است، همین هدف بنیادین را دنبال می‌کنند.

تابش نور ظهور؛ فرهنگ‌سازی برای خودسازی

استاد طباطبایی اظهار داشت: تابش نور ظهور منجی عالم بشریت، برای روشنی بخشیدن به تاریکی‌های جهالت و ضلالت است. هدف این است که جامعه را از جهل نجات دهد (عالم کند) و همزمان، با ترویج تهذیب نفس و خودسازی، این امر را به یک فرهنگ عمومی تبدیل نماید تا انسان‌ها به معنای واقعی کلمه، عاقل شوند.