به مناسبت نهم مهر ماه، روز جهانی «سالمندان»، استاد ناصر ابراهیمی جویباری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به موضوع «اهمیت احترام به سالمندان» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سالمندان در فرهنگ دینی جایگاه و منزلت ویژه‌ای دارند و درباره رعایت حقوق آنان فراوان سفارش شده است. خدا درباره حضرت موسی (علیه‌السلام) و دختران حضرت شعیب (علیه‌السلام) و رعایت کردن پدر سالمندشان چنین گزارش می‌دهد: و در نزدیکی آنان دو دختر را یافت که گوسفندانشان را از ورود به آبشخور باز می‌دارند. به آن دو گفت: کارتان چیست و چه می‌کنید؟ گفتند: روش ما این است که گوسفندان را آب نمی‌دهیم تا چوپانان از آبشخور درآیند و گوسفندان خود را از آن خارج سازند. پدرمان پیری سالخورده است و خود نمی‌تواند گوسفندانمان را به اینجا آورد. «وَ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمُ امْرَأتَيْنِ تَذُودانِ قالَ ما خَطْبُكُما قالَتا لا نَسْقي حَتّى يُصْدِرَ الرِّعاءُ وَ أَبُونا شَيْخٌ كَبيرٌ» (سوره قصص، آیه ۲۳).

وی افزود: از اقدام فرزندان یعقوب برای رهایی برادرشان بنیامین از زندان عزیز مصر نیز چنین آورده است: آنان گفتند: ای عزیز! او پدری کهن‌سال دارد. یکی از ما را به جای وی بگیر (بازداشت کن). «قالُوا يا أَيُّهَا الْعَزيزُ إِنَّ لَهُ أَباً شَيْخاً كَبيراً فَخُذْ أَحَدَنا مَكانَهُ» (سوره یوسف، آیه ۷۸). آنان خواستند با حرمتی که پیران نزد دیگران دارند، آن را وسیله قرار دهند تا برادرشان را آزاد یا دیگری را جایگزین وی سازند.

جایگاه سالمندان

استاد ناصر ابراهیمی اظهار داشت: رسول خدا (صلّی‌الله‌علی‌وآله‌وسلم) فرمود: کهن‌سال در میان خاندانش، همانند پیامبر در میان امّت خویش است. «الشَّيْخُ في أَهْلِهِ كَالنَّبِيِّ في أُمَّتِهِ» (روضة الواعظین، ص ۴۷۶).

وی یادآور گردید: امام زین‌العابدین (علیه‌السلام) فرمود: از حقوق همکیشانت این است که [در نگاه تو] پیرمردانشان همانند پدرت و جوانانشان به‌سان برادرانت و پیرزن‌هایشان همانند مادرت و کودکانشان همسان فرزندانت باشند. «وَ أَنْ يَكُونَ شُيُوخُهُمْ بِمَنْزِلَةِ أَبِيکَ وَ شُبَّانُهُمْ بِمَنْزِلَةِ إِخْوَتِکَ وَ عَجَائِزُهُمْ بِمَنْزِلَةِ أُمِّکَ وَ الصِّغَارُ بِمَنْزِلَةِ أَوْلَادِکَ» (الفقیه، ج۲، ص۶۲۵).

حرمت نهادن به پیران

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امیرمؤمنان (علیه‌السلام) در وصیت خود به امام حسن (علیه‌السلام) فرمود: با خردسالان خانواده‌ات مهربان باش و پیرانشان را بزرگ‌شمار. «... وَ ارْحَمْ مِنْ أَهْلِکَ الصَّغِيرَ وَ وَقِّرْ مِنْهُمُ الْكَبِيرَ» (الأمالی، طوسی، ص۸).

پرهیز از قتل پیران در جنگ

وی اضافه نمود: اسلام نه تنها به پیران امت اسلامی حرمت نهاده، حتی منزلت پیران کافر را نیز از نظر دور نداشته است. به نقل امام صادق (علیه‌السلام)، رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) هرگاه سپاهی اعزام می‌کرد، آنان را می‌نشاند و از جمله رهنمودهایش این بود که پیر فرتوت را نکشید. «... وَ لا تَقْتُلُوا شَيْخاً فانياً...» (الکافی، ج۵، ص۲۷).

پاداش بزرگداشت پیران

استاد ناصر ابراهیمی ابراز داشت: رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمود: بزرگ شمردن ریش‌سفید مسلمان، بزرگ شمردن خداست. «. ... مِنْ إِجْلالِ اللهِ إِجْلالُ ذِي الشَّيْبَةِ الْمُسْلِمِ» (الکافی، ج۲، ص۱۶۵).

وی افزود: رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فرمود: هرکس برتری پیر را به دلیل سنّش بشناسد و او را احترام کند، خدا وی را از هراس روز قیامت در امان می‌دارد. «... مَنْ عَرَفَ فَضْلَ كَبِيرٍ لِسِنِّهِ فَوَقَّرَهُ آمَنَهُ اللهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيامَةِ» (الکافی، ج۲، ص۶۵۸).

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: سه گروه‌اند که حقشان را جز منافقانِ شناخته‌شده نادیده نمی‌گیرند: ریش‌سفید مسلمان، حافظ قرآن و پیشوای دادگر. «ثَلاثَةٌ لا يَجْهَلُ حَقَّهُمْ إِلَّا مُنافِقٌ مَعْرُوفٌ بِالنِّفاقِ: ذُو الشَّيْبَةِ فِي الْإِسْلامِ وَ حامِلُ الْقُرْآنِ وَ الْإِمامُ الْعادِلُ» (الکافی، ج۲، ص۶۵۸).

کیفر اهانت به مؤمن سپیدموی

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هرکس مؤمن ریش‌سفیدی را سبک شمارد، خدا کسی را به سوی او می‌فرستد تا پیش از مرگش وی را سبک کند. «... مَنِ اسْتَخَفَّ بِمُؤْمِنٍ ذِي شَيْبَةٍ أَرْسَلَ اللهُ إِلَيْهِ مَنْ يَسْتَخِفُّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ» (الکافی، ج۲، ص۶۵۸).