به گزارش خبرگزاری نشست دوره‌ای اساتید، استاد سید عباس کریمی از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار این پایگاه به تبیین مضامین و نکات آموزنده آیات نخستین سوره مبارکه مریم پرداخت.

/270/260/22/

دعای پنهانی و استغاثه زکریا (ع)

استاد کریمی با استناد به آیات ۱ تا ۶ سوره مبارکه مریم، از ویژگی‌های دعای حضرت زکریا (ع) سخن گفت و خاطرنشان کرد:

«ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا * إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُ نِدَاءً خَفِيًّا * قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا * وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا * يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ ۖ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا» (مریم: ۲-۶).

وی افزود: زکریا (ع) در حالی که از پیری و سستی استخوان‌ها رنج می‌برد، با دعایی پنهانی و با اطمینان از رحمت پروردگار، از او خواسته بود تا فرزندی از جانب خود عطا کند؛ فرزندی که هم وارث او و هم وارث خاندان یعقوب باشد و مورد رضایت الهی قرار گیرد.

بیم از جایگزینی و چالش‌های جایگاه اجتماعی

استاد کریمی با تبیین پیشینه حضرت زکریا (ع) تصریح کرد: وی از احبار (عالمان یهود) بود و هدایا و نذورات بنی‌اسرائیل به او تعلق می‌گرفت. از همین رو، ایشان نه‌تنها به دلیل نازا بودن همسر، اما از حفظ جایگاه و میراث خود پس از مرگ بیم داشت، بلکه از اینکه پس از او، حاکمان و بستگانش (موالی) از دین و آیین او پاسداری نکنند، نگران بود.

مژده ولادت یحیی (ع) و قدرت بی‌کران پروردگار

وی در ادامه با استناد به آیات ۷ تا ۹ سوره مریم، از لحظه مژده الهی سخن گفت: «يَا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ يَحْيَىٰ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا * قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيًّا * قَالَ كَذَٰلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا» (مریم: ۷-۹).

استاد کریمی توضیح داد: هنگامی که زکریا (ع) از چگونگی تحقق این امر در پیری و عقیم بودن همسرش پرسید، پاسخ الهی نشان‌دهنده قدرت مطلق پروردگار بود که فرمود: «این کار بر من آسان است»؛ چرا که او پیش از این، زکریا را از هیچ و نیستی آفریده بود.

آیات مژده‌بخش سوره مریم؛ از نشانه‌ی قبول دعا تا نبوت در کودکی

به گزارش خبرگزاری نشست دوره‌ای اساتید، استاد سید عباس کریمی در ادامه تبیین مضامین آیات نخستین سوره مبارکه مریم، به بررسی نکات توحیدی، معجزه‌آسا و دروس تربیتی نهفته در این آیات پرداخت.

استاد کریمی با تبیین آیات ۱۰ تا ۱۱ سوره مریم تصریح کرد: «قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَيَالٍ سَوِيًّا» (مریم: ۱۰). وی تأکید کرد: درخواست حضرت زکریا (ع) برای داشتن نشانه، نه برای رفع تردید (مانند درخواست ابراهیم علیه السلام)، بلکه برای «قرص شدن دل» و اطمینان خاطر نسبت به اجابت دعا بود. خداوند با سلب قدرت تکلم از زکریا (ع) در برابر مردم و در مقابل باز نگه داشتن زبان او برای مناجات و یاد خدا، قدرت بی‌کران خود را به نمایش گذاشت.

نبوت در کودکی؛ از یحیی (ع) تا امام جواد (ع)

استاد کریمی با استناد به آیات ۱۲ تا ۱۵، به موضوع نبوت در سنین پایین پرداخت و فرمود: «يَا يَحْيَىٰ خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا» (مریم: ۱۲). وی با ذکر روایتی از کتاب «البرهان» (ج ۱، ص ۳۱۵) خاطرنشان کرد: امامت نیز مشابه نبوت است؛ چنان‌که امام جواد (ع) در کودکی امام شدند. وی همچنین با استناد به روایات «المحاسن» و «الکافی»، به ویژگی‌های معنوی یحیی (ع) از جمله مهرورزی، پاکی و طاعت والدین اشاره کرد.

نکات توحیدی و آموزه‌های تربیتی

استاد کریمی در پایان سخنان خود به استخراج چندین نکته توحیدی از این آیات پرداخت:

- تعالی بر اسباب: زکریا (ع) با وجود پیری و عقیم بودن همسر، با عبارت «هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا» توجه خود را صرفاً به ذات پروردگار دوخت و موانع ظاهری را در برابر قدرت الهی بی‌اثر دانست.

- امید به لطف گذشته: وی بر اهمیت نگاه به الطاف گذشته خداوند برای تقویت امید در دعا تأکید کرد؛ همان‌گونه که زکریا (ع) با گفتن «وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا» به سوابق اجابت الهی استناد نمود.

- دریغا نباشید: ایشان با اشاره به آیه ۵، یادآور شد که نباید از امید به رحمت خدا ناامید شد، چرا که میل به جاودانگی و موندگاری در فطرت بشر نهفته است.

- قدرت مطلق الهی: با استناد به عبارت «هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ»، وی تأکید کرد که برای خداوند، آفریدن موجود از نیستی یا اعطای فرزندی در پیری، تفاوتی ندارد و همگی در قدرت او آسان است.