استاد مهدی احدی، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «مظهر بودن ذات مقدس الهی در سراسر هستی، جایگاه عقل و رابطه علم و ایمان» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد درس خارج حوزه، در ابتدای گفتگو با اشاره به معنای «الله النور» و مظهر بودن ذات الهی خاطرنشان کرد: خدای تبارک و تعالی مظهر ذوات است و به همه وجودات عالم هستی وجود می‌بخشد؛ هیچ موجودی از خود ذات و هستی مستقل ندارد و موجود به ذات تنها ذات احد است.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی این بحث تصریح کرد: این مباحث ابداعی ما نیست و ریشه آن به فلاسفه یونان بازمی‌گردد؛ فلاسفه‌ای که برایشان احترام قائلیم نیز منکر مظهر ذوات نبوده‌اند. کسی که با لجاجت در برابر خدا بایستد، سرانجام باید تسلیم شود. مرحوم حاجی سبزواری می‌گوید اگر کسی وجود خدا را در موجودات نبیند، عالم را از مبدأ وجود تعطیل کرده است؛ و در دعای جوشن کبیر نیز همین اسما در تک‌تک ذوات و صور جهان تجلی دارند.

لزوم همراهی ایمان با عمل صالح

استاد احدی با تأکید بر اینکه ایمان به تنهایی کافی نیست، یادآور شد: ایمان باید با عمل صالح همراه باشد و نمونه‌های آن را می‌توان در نماز، روزه، تولّی، تبرّی، راست‌گویی، سخاوت و محبت به اهل بیت سراغ گرفت. برخی گمان می‌کنند با کنار گذاشتن مسجد و قرآن می‌توان به جنگ خدا رفت، در حالی که این راه بی‌معناست. قرآن در سوره احقاف می‌فرماید «ائتونی بکتاب من قبل هذا أو أثارة من علم»؛ یعنی اگر مدعایی دارید، دانشمندی بیاورید که سخن شما را تأیید کند.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه با اشاره به جایگاه عقل در ادله اربعه اظهار کرد: هم قرآن و هم سنت، عقل را از ادله اربعه می‌دانند؛ زیرا عقل وجودی دارد که مُندَک در نور خداست و مستهلک در انوار احدیت است. عقل و نفس، بی‌ماهیت‌اند؛ چرا که در نور خدا فانی‌اند. متأسفانه این عقلی که مُندَک در نور خدا بود، گرفتار بدن و ماده شد.

وی در همین زمینه به داستانی از ابن‌سینا اشاره کرد و گفت: از او پرسیدند وضو گرفتی؟ پاسخ داد بله، برای خواندن نماز. گفتند فیلسوف و نماز؟ فرمود عقل من می‌رود، نه شرع من؛ آنگاه توضیح داد که وجود نوری که هر روز انسان را هدایت می‌کند، از آنِ خداست و او در آن وجود نوری، خود را در نماز می‌یابد.

حجاب از نگاه اهل بیت (ع)

استاد احدی با اشاره به روایتی از امام باقر (ع) درباره حجاب تصریح کرد: آن حضرت فرمود انسان با حجاب — اعم از مرد و زن — «مکفوف به ذات الله» است؛ یعنی چشم او بسته و محدود شده است، نه آنکه کور باشد. این تعبیر بسیار زیباست؛ ذات مقدس الهی چشم انسان را به سمت خود می‌برد و نمی‌گذارد به گناه بیفتد.

وی با اشاره به مطلبی از مرحوم میرداماد افزود: بشر در امور ثبوتی مختار است، اما در امور سلبی مجبور؛ یعنی رفتن به نماز و سجده با اختیار است، اما کسی که به گناه می‌افتد، در واقع مجبور است. قرآن نیز می‌فرماید «أفرأیت من تخذ الهه هواه»؛ کسی که هوای نفس را خدای خود گرفت، اسیر آن شده است. بنابراین گناهکاران نباید تصور کنند گناهشان با اختیار کامل بوده است.

جایگاه علم و علمای مکتب

این استاد درس خارج حوزه با تجلیل از مقام عالمان دینی خاطرنشان کرد: قدر فقهای بزرگ و آخوندهای علمی را نمی‌توان دانست. نگاه به ساختار آفرینش و نظم بدن انسان، از جمله پرده گلو که هنگام غذا خوردن بالا و پایین می‌رود، نشانه‌ای از نظام الهی است. امام صادق (ع) فرموده هر که پزشکی بخواند و در خدا ذوب نشود، اسیر هوای نفس است.

وی در ادامه با اشاره به روایتی از امام حسن عسکری (ع) در کتاب تحف العقول اظهار کرد: آن حضرت فرمود «إنّ الوصول الی الله سفرٌ لا یُترک إلا بامتطاء»؛ یعنی رسیدن به خدا سفری است که تنها با برگرفتن مرکبی مناسب ممکن است و آن مرکب، «لا اله الا الله» است.

صیانت از ایمان در برابر تمدن شرق و غرب

استاد احدی با اشاره به هشدار مرحوم حاجی سبزواری در مقدمه شرح منظومه تصریح کرد: او از خدا خواست که اندیشه تمدن غرب و شرق از ایران دور شود تا جوانان گرفتار آن نشوند. مرحوم علامه حسن‌زاده نیز بیان زیبایی داشت که انسان برای دیدن خدا باید چشمی و نوری از خدا عاریه بگیرد.

وی با ذکر خاطراتی از علامه حسن‌زاده، آیت‌الله وحید خراسانی و آیت‌الله بهجت تصریح کرد: علمای مکتب اسلام از ذخایر این مکتب‌اند و مجله‌های مکتب اسلام در بیداری نسل ما نقش بسزایی داشته‌اند. جوانان باید از این بزرگان الگو بگیرند، در حوزه فکری خود تحرک داشته باشند و گرفتار شبهات نشوند.

اجر مجاهد و انسان کامل

استاد احدی در پایان با اشاره به کلامی از امیرالمؤمنین (ع) در نهج‌البلاغه گفت: کسی که در محیط آلوده گناه، از گناه پرهیز می‌کند، اجر او از مجاهد جبهه بالاتر است؛ هرچند این بدان معنا نیست که جهاد و حضور در جبهه ترک شود. این سخن به معنای آن است که اجر چنین فردی معادل اجر شهید است و خداوند نگاه خاصی به او دارد؛ چرا که گسترش معنویت در جامعه به حضور قلب او وابسته است. وی با تأکید بر اینکه اگر در منطقه‌ای انسان کاملی باشد، خداوند آن منطقه را از عذاب نجات می‌دهد، افزود: این ژرفای معنویت را باید در حوزه و جامعه گسترش داد.