استاد حامد آسیابانها رضایی، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «استقامت بر صراط مستقیم و سه گام شکرگزاری» پرداخت.

/270/260/22/

این استاد سطوح حوزه در ابتدای گفتگو با بیان اینکه «در نمازهای واجب شبانه‌روزی حداقل ده بار از خداوند هدایت به صراط مستقیم را می‌خواهیم»، خاطرنشان کرد: صراط مستقیم دو مؤلفه مهم دارد؛ نخست «شناخت صراط» که همان شناخت راه حق از باطل است و بسیاری از افراد در طول تاریخ به سبب ناتوانی در تشخیص صراط مستقیم از سعادت دنیا و آخرت بازماندند. صراط مستقیم خود اهل‌بیت (علیهم‌السلام) هستند و حقیقت و باطن صراط، وجود مقدس آنان است.

وی در تبیین مؤلفه دوم اظهار کرد: دومین مؤلفه، «ثابت ‌قدم ماندن و استقامت بر صراط» است که از مرحله شناخت دشوارتر است. پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: «الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِیمُ أَدَقُّ مِنَ الشَّعَرَةِ وَ أَحَدُّ مِنَ الصَّیْفِ»؛ صراط مستقیم از مو باریک‌تر و از شمشیر تیزتر است. تشخیص آن دشوار است و پس از تشخیص نیز قدم گذاشتن بر آن هزینه‌بردار است؛ چنان‌که در کلامی آمده است: «عشق را دانی چرا خونی بود / تا نیاید آن که بیرونی بود»؛ عاشق باید در راه معشوق جان بدهد و خون بدهد.

سوره والعصر؛ دستورالعمل قرآنی برای رهایی از خسران

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به جایگاه سوره والعصر یادآور گردید: خداوند در این سوره می‌فرماید: «وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ، إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ»؛ به عصر سوگند که انسان در خسران است، مگر کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و یکدیگر را به حق و به صبر سفارش کردند. فخر رازی می‌گفت از محلی می‌گذشتم و یخ‌فروشی را دیدم که فریاد می‌زد: «ایها الناس ارحموا من یَذوب رأس ماله»؛ آی مردم رحم کنید به کسی که سرمایه‌اش آب می‌شود. این بهترین تفسیر سوره عصر است؛ سرمایه اصلی انسان عمر اوست که لحظه به لحظه آب می‌شود.

وی افزود: این استثنا یک گروه را بیان می‌کند که چهار خصوصیت دارد، نه اینکه چهار گروه مستثنا باشند: ایمان، عمل صالح، توصیه به حق و توصیه به صبر. ایمان همان شناخت راه حق است، اما کافی نیست؛ چراکه برخی می‌گویند دلت پاک باشد و ما خدا و امام حسین (علیه‌ السلام) را قبول داریم، در حالی که این سخن برخلاف صریح قرآن است. ایمان تنها اولین پله است و پس از آن، عمل صالح یعنی استقامت بر صراط لازم است.

استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر هزینه‌دار بودن راه حق تصریح کرد: نماز خواندن در دل شب، روزه گرفتن و حجاب داشتن در گرمای تابستان همه هزینه می‌طلبد. کسی که دنبال گنج است باید سختی بکشد و در بیابان بدود تا به گنج برسد؛ و آن گنج سعادتی که خدا به حافظ داد، به گفته خود او از یُمن دعا و وِرد سحری بود.

توصیه به حق و صبر؛ مسئولیت اجتماعی مؤمنان

وی با تبیین دو خصوصیت دیگر این گروه اظهار کرد: پس از ایمان و عمل صالح، «تواصوا بالحق» یعنی آقایی که خود حق را شناخت و به آن ایمان آورد، باید حق را به دیگران نیز بشناساند. صراط مستقیم یک راه بیش نیست و کسانی که از «صراط‌های مستقیم» سخن گفته‌اند، به خطا رفته‌اند. سپس «تواصوا بالصبر» یعنی هم خودت زود کم نیاور و هم دیگران را به صبر توصیه کن.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به اینکه پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند سوره هود مرا پیر کرد، افزود: علت آن آیه «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ» است؛ یعنی روی صراط مستقیم پابرجا باش. اگر این آیه تنها بود، در سوره‌های دیگر نیز آمده است؛ اما در سوره هود ادامه دارد: «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَ مَنْ تَابَ مَعَكَ»؛ یعنی هم خودت استقامت کن و هم کسانی که با تو به سوی خدا بازگشتند، به استقامت بکشان. پیامبر (ص) فرمود خدا یا خودم در این راه هزینه می‌دهم، زهرا و محسن و امیرالمؤمنین و حسین و همه دارایی و آبرویم را می‌دهم، اما اینان را چگونه در راه مستقیم پابرجا کنم؟

وی با استناد به آیات قرآن خاطرنشان کرد: خداوند می‌فرماید: «وَ أَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَی الطَّرِیقَةِ لَأَسْقَیْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا»؛ اگر بر راه مستقیم استقامت کنند، آنان را آب گوارا و فراوان می‌نوشانیم. و در جای دیگر: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا»؛ کسانی که گفتند پروردگار ما خداست و سپس استقامت کردند، فرشتگان بر آنان نازل می‌شوند که مترسید و اندوهگین نباشید. بسیاری از افراد در طول تاریخ به سبب عدم استقامت بر راه مستقیم ریزش کردند؛ راه حق را می‌شناختند، اما نتوانستند در راه حق هزینه بدهند.