استاد سید احمد فاطمی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «فضیلت نماز شب» پرداخت.

/270/260/22/

نقش یقین به قضا و قدر در تحمل مصائب

این استاد درس خارج حوزه با بیان اینکه یقین به مبدأ و معاد، مصائب دنیا را سبک می‌کند اظهار داشت: اگر انسان یقین داشته باشد که همه حوادث این عالم بر اساس قضا و قدر الهی تنظیم شده، مصیبت‌ها را ساده‌تر می‌پذیرد. البته این به معنای بی‌عرضگی و قرار دادن خود در معرض بلاها نیست؛ باید خردمندانه، عاقلانه و حکیمانه زندگی را تدبیر کنیم و در مشورت با دیگران گام برداریم؛ اما حوادث پیش‌بینی‌نشده نیز رخ می‌دهد و در آنجاست که یقین به قضا و قدر الهی راهگشاست. این دنیا سرای ماندگاری نیست و ما نیامده‌ایم تا فقط به خواسته‌های نفسانی برسیم؛ آمده‌ایم تا با گذر از ناملایمات، مدرکی برای ورود به بهشت فراهم کنیم و همه این سختی‌ها برای امتحان انسان است. یکی از راه‌های امتحان شدن، مصیبت‌هاست که با صبر بر آنها می‌توان به درجات معنوی رسید.

وی با اشاره به شرایط استجابت دعا تصریح کرد: معنای مستجاب شدن دعا این نیست که هر حاجتی همان‌گونه که ما می‌خواهیم برآورده شود؛ چرا که ما پشت پرده را نمی‌دانیم. گاهی انسان به حاجتی دل می‌بندد و پس از رسیدن به آن درمی‌یابد که نه تنها برایش سودی نداشته، بلکه سرمنشأ مصیبت‌ها بوده است؛ چنان که قرآن می‌فرماید ممکن است چیزی را دوست داشته باشید در حالی که در آن شر است و «والله یعلم و انتم لا تعلمون». گاهی نیز خداوند در روز قیامت درجاتی به بنده می‌دهد و می‌گوید این پاداش دعاهایی است که در دنیا مستجاب نشد. از سوی دیگر، اگر دعا مستجاب نمی‌شود، مانع از جانب ماست؛ زیرا خداوند فرموده است «ادعونی استجب لکم» و خلف وعده نمی‌کند. اگر زبانی که با آن دعا می‌کنیم، با غیبت، تهمت، شکستن قلب دیگران، ضایع کردن حق و کتمان شهادت آلوده باشد، شایسته است نخست آن را از گناهان پاک و منزه کنیم و استغفار صادقانه به جای آوریم؛ چنین زبانی با هیچ خوشبوکننده‌ای تطهیر نمی‌شود.

پاداش بی‌کران نماز شب

این استاد درس خارج حوزه با اشاره به پاداش نماز شب اظهار داشت: در آیه هفدهم سوره مبارکه سجده می‌خوانیم «فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قرة اعین جزاءً بما کانوا یعملون»؛ هیچ‌کس نمی‌داند چه نعمتی برای اینان در بهشت آماده شده که مایه چشم‌روشنی آنان باشد. در روایات فراوان آمده که برای هر عملی پاداش معینی بیان شده، اما برای نماز شب پاداشی مشخص نشده است؛ چرا که خداوند می‌فرماید آن‌قدر به اینان پاداش خیر خواهم داد که هیچ‌کس نمی‌داند، نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه به خیال کسی خطور کرده است.

وی در توصیه به نماز شب افزود: در روایات بسیاری بر نماز شب تأکید شده است؛ تصمیم بگیریم لااقل، نیم ساعت،  پیش از نماز صبح بیدار باشیم. در حدیث قدسی آمده است کسی که بگوید خدا را دوست دارم، اما تمام شب را بخوابد، در ادعای خود صادق نیست؛ زیرا دوست‌دار، خلوت با محبوب را دوست می‌دارد. مرحوم قاضی (استادِ علامه طباطبایی) می‌فرمود اگر کسی نماز شب بخواند و در رزق مادی دچار بحران شود، به او لعنت بفرستد.

استاد فاطمی ابراز داشت: رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود پیوسته جبرئیل مرا به شب‌زنده‌داری وصیت می‌کرد؛ تا آنجا که گمان کردم خوبان امت من هرگز نمی‌خوابند. همچنین فرمود «علیکم بقیام اللیل»؛ بر شما باد شب‌زنده‌داری که عادت صالحان پیش از شما بوده و موجب نزدیکی به خدا و دوری از گناه است؛ چه اینکه امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود «قیام اللیل مسحة للبدن و مرضاة للرب و تعرضون للرحمة و تمسکون باخلاق النبیین».

وی در ادامه بیان کرد: شب‌زنده‌داری مایه سلامت بدن، جلب رضای خدا، قرار گرفتن در معرض رحمت الهی و آراسته شدن به اخلاق پیامبران است. آن حضرت نیز فرمود از زمانی که از پیامبر شنیدم نماز شب نور است، هرگز آن را ترک نکردم، حتی در لیلة الحریر. امام صادق علیه‌السلام فرمود «شرف المؤمن صلاة اللیل و عز المؤمن کفه عن اعراض الناس»؛ شرافت مؤمن به نماز شب و عزت او به پرهیز از آبروریزی دیگران است.

خاطره‌ای از علامه طباطبایی و شیخ بهایی

این استاد درس خارج حوزه با نقل خاطره‌ای از علامه طباطبایی گفت: مرحوم علامه نقل می‌کرد زمانی که به نجف مشرف شدم و با مرحوم سید علی آقای قاضی مرتبط شدم، ایشان دست بر شانه من گذاشت و چند بار فرمود آقا سید محمدحسین، دنیا می‌خواهی «علیک بصلاة اللیل»، آخرت می‌خواهی «علیک بصلاة اللیل»؛ هر چه می‌خواهی، نماز شب را ترک نکن. وی همچنین نقل کرد که شخصی از شیخ بهایی خواست با او صیغه اخوت و برادری اخروی بخواند، اما شیخ پس از سفری و شناخت آن شخص، سه ایراد اساسی او را برشمرد: پرحرفی، پرخوری و پرخوابی، و گفت در تو نماز شب ندیدم.