استاد روح‌الله حریزاوی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «جهاد تبیین؛ وظیفه‌ای فریضی در برابر تحریف و ارتداد سیاسی» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با اشاره به آیه ۱۸۷ سوره مبارکه آل‌عمران «وَ اِذْ اَخَذَ اللهُ میثاقَ الَّذینَ اوتُوا الْکِتابَ لَتُبَیِّنُنَّهُ لِلنّاسِ وَ لا تَکْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلیلاً فَبِئْسَ ما یَشْتَرُونَ» خاطرنشان کرد: خداوند از کسانی که کتاب به آنان داده شد میثاق گرفت که حقایق کتاب خدا را برای مردم تبیین کنند و آن را کتمان نکنند، اما آنان کتاب را پشت سر انداختند و به بهایی ناچیز فروختند. این آیه، بنیاد و مبنای بحث جهاد تبیین است.

قائم مقام رئیس و معاون آموزش و تعالی سازمان تبلیغات اسلامی با بیان اینکه در ادبیات قرآن سه تعبیر «اهل‌الکتاب»، «الَّذینَ اوتُوا الْکِتابَ» و «الَّذینَ آتَیْناهُمُ الْکِتابَ» به‌کار رفته که ناظر به سه مرحله است، اظهار داشت: اهل‌الکتاب کسانی هستند که تنها ارتباطی اجمالی با کتاب آسمانی خود دارند؛ اما «اوتوا الکتاب» به کسانی اشاره دارد که حقایق کتاب به آنان داده شده و انتظار بیشتری از ایشان می‌رود؛ یعنی اهل علم، اهل مطالعه، اهل فرهنگ و فرهیختگان جامعه. تعبیر «آتیناهم الکتاب» به صیغه معلوم، از تأکید بیشتری برخوردار است و به علمای شاخص و راستین اشاره دارد. اما سخن اینجا درباره گروه میانه است؛ کسانی که نه صرفاً ارتباطی حداقلی با قرآن دارند و نه از علمای شاخص‌اند؛ یعنی تحصیل‌کردگانی که قرآن می‌خوانند و ترجمه‌های آن را می‌خوانند و درمی‌یابند این آیه درباره چیست. خداوند از اینان میثاق گرفته که حقایق قرآن را تبیین کنند و این تکلیف بر عهده آنان است.

وحدت مسلمین؛ فریضه‌ای دینی، نه امری دلبخواهی

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به فرمایشات رهبر شهید انقلاب (قدس سره) درباره وحدت تصریح کرد: وحدت مسلمین وظیفه و فریضه‌ای الهی است و دلبخواهی نیست. کسی حق ندارد با طعنه و توهین، وحدت میان شیعه و سنی و حتی وحدت میان فرق شیعه را بر هم بزند؛ این کار خطا و جرم دینی است. دو خانواده که پنج سال در یک مجتمع زندگی می‌کنند و از نام فامیل یکدیگر بی‌اطلاع‌اند، این روش با اسلام سازگار نیست. ابتدا باید وحدت و اتحاد داشت و سپس به ولایت رسید؛ چنان که قرآن می‌فرماید «اَلْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِیاءُ بَعْضٍ».

وی با انتقاد از تبدیل برخی واجبات به مستحبات گفت: یکی از بزرگان مشرف به محضر حضرت ولی‌عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف شده و پرسیده بود چرا از ما فاصله می‌گیرید؟ فرموده بودند که شما برخی واجبات را مستحب و برخی مستحبات را مباح کرده‌اید و به دین منتظم نیستید. جهاد تبیین نیز برای بازگشت جامعه اسلامی به برخی تعالیم دینی است و رهبر معظم انقلاب آن را فریضه‌ای قطعی و فوری دانسته‌اند.

کفر محسوس؛ پدیده اجتماعی عصر حضرت عیسی (ع)

استاد حریزاوی با اشاره به آیه «فَلَمّا اَحَسَّ مِنْهُمْ عیسی الْکُفْرَ قالَ مَنْ اَنْصاری اِلَی اللهِ قالُوا نَحْنُ اَنْصارُ اللهِ» اظهار داشت: حضرت عیسی علیه‌السلام هنگام رسالت، با جامعه‌ای روبه‌رو شد که ظاهر ایمان را به تن داشت، اما کفرش برای پیامبر محسوس بود. آنان خود احساس کفر نمی‌کردند و گمان می‌کردند همین دین است. حضرت عیسی برای حل این مشکل طرح تربیت خاص حواریون را اجرا کرد؛ عده‌ای را برگزید، از شهر بیرون برد، با آنان مسافرت کرد و به تربیتشان پرداخت. نقل شده روزی از آنان خواست بنشینند و تکان نخورند، آنگاه آب آورد و پاهایشان را شست و فرمود باید جامعه مؤمنان به یکدیگر خدمت کنند تا جامعه شکل بگیرد و حالت مؤمنانه یابد.

وی افزود: این را باید در کنار روایتی گذاشت که می‌گوید در عصر حکومت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، مؤمنان چنان به هم نزدیک‌اند که اگر یکی نیازی پیدا کند دست در جیب برادر مؤمن خود می‌کند و هر مقدار که بخواهد برمی‌دارد. امروز «جیب من جیب توست» شعار و تعارف است. حضرت عیسی عده‌ای را برگزید و تربیت کرد، اما پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله موظف بود تمام جامعه را این‌گونه تربیت کند؛ قرآن می‌فرماید «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُونُوا اَنْصارَ اللهِ کَما قالَ عیسَی ابْنُ مَرْیَمَ لِلْحَوارِیّینَ مَنْ اَنْصاری اِلَی اللهِ»؛ ای مؤمنان، همگی انصارالله باشید.

انصارالله یمن؛ الگویی از وفاداری به پیمان

استاد درس خارج حوزه با اشاره به ایستادگی مردم یمن خاطرنشان کرد: شایسته است اهل مطالعه، به‌ویژه علاقه‌مندان به مسائل سیاسی، درباره برادران انصارالله یمن بیشتر بدانند. اینان الگویی شگفت‌انگیزند؛ ما وعده کرده‌ایم و آنان وفا کرده‌اند، در حالی که جنگی معادل هشت سال دفاع مقدس و بلکه سخت‌تر بر آنان تحمیل شده است. انتخاب نام «انصارالله» از ابتکارات ماندگار و تمدن‌ساز شهید حاج قاسم سلیمانی است که آنان نیز به آن تمسک کردند و این عظمت پدید آمد.

آسیب‌های جامعه ایمانی؛ از مهریه و جهیزیه تا فرزندآوری

استاد حوزه علمیه قم با نقد برخی رویه‌های نادرست در جامعه مؤمنین اظهار داشت: در بحث ازدواج، برخی خانواده‌ها می‌گویند مهریه را بر اساس توصیه رهبری بر چهارده سکه می‌بندیم، اما در برابر کاهش جهیزیه مقاومت می‌کنند و می‌گویند جهیزیه باید کامل باشد. مگر مهریه حضرت زهرا سلام الله علیها کم بود که جهیزیه آن حضرت هم کم نبود؟ چرا جهیزیه را بر اساس سبک زندگی هندی و مهریه را بر اساس سبک زندگی علوی و فاطمی طراحی می‌کنیم؟ اگر اسلام خوب است، همه‌اش خوب است. چه بسا زندگی‌هایی که به سبب مهریه سنگین یا جهیزیه بالا هرگز منعقد نشد و چه بسا سنت‌های ناپسندی که در جامعه مؤمنین رایج شده و هیچ نسبتی با اسلام ندارد.

وی در باب فرزندآوری افزود: همه عاقدها سر سفره عقد روایت «تَنَاکَحُوا تَنَاسَلُوا لِعُبَاهِی بِکُمُ الْاُمَمَ وَ لَوْ بِالسِّقْطِ» را می‌خوانند و همه دست می‌زنند، اما هنگام عمل هیچ‌کس همراهی نمی‌کند. در گذشته پدربزرگ و مادربزرگ و خاله و عمه در بزرگ کردن فرزندان مشارکت داشتند و کسی متوجه نمی‌شد بچه چطور بزرگ شده است، اما امروز کسی حاضر نیست چند دقیقه از کودک دیگری نگهداری کند. یکی از افتخارات گروهی از دانشجویان مذهبی دانشگاه‌های تهران و شریف آن است که به مادران پرفرزند خدمت می‌کنند تا بتوانند مسئولیت اجتماعی خود را ادامه دهند؛ این مسیر باید در بحث فرزندآوری از مسجد و هیئت آغاز شود و باید مطالبه‌گری کرد تا به سنت‌های اصیل دینی بازگردیم.

ارتداد سیاسی؛ پدیده‌ای که قرآن هشدار داده است

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به آیه ۵۴ سوره مائده «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ» تصریح کرد: واژه ارتداد در قرآن بیشتر به معنای ارتداد سیاسی به‌کار رفته است؛ یعنی کسی که ارتداد عقیدتی ندارد و اصول دین را قبول دارد، اما رویه‌ها، فرآیندها و سبک زندگی اسلامی را نمی‌پذیرد. این همان کسی است که ادعا می‌کند از عاشورا درس مذاکره می‌گیریم و رویه‌های اسلامی را اجرا نمی‌کند؛ یا فهمش از اسلام نادرست است یا به جای دیگری سرسپرده است. تعبیر «مِنْکُمْ» در آیه خطاب به مؤمنان است؛ یعنی ممکن است کسی مؤمن باشد و در عین حال مرتد سیاسی شود. کسانی که این رویه را پیش می‌گیرند، قوم دیگری جایگزین آنان می‌شود که خدا آنان را دوست دارد و آنان نیز خدا را دوست دارند؛ و این قوم، قوم آخرالزمان و حکومت مهدوی است.

مسئولیت جامعه مؤمنین در قبال روندهای غیرمؤمنانه

استاد حریزاوی در پایان با اشاره به نتیجه‌گیری از آیات یادشده اظهار داشت: ما مؤمنان گاهی روندهای غیرمؤمنانه را در جامعه پذیرفته‌ایم و همین سبب شده بخش دیگری از جامعه بگوید وقتی مؤمن چنین جهیزیه و مهریه‌ای می‌بندد، از دیگران چه انتظاری می‌توان داشت. عامل خرابی جامعه، کم‌حجاب و بی‌حجاب نیستند؛ عامل آن، جامعه مؤمنی است که روندهای مؤمنانه را کنار گذاشته و اسیر سبک زندگی‌هایی شده که با ایمان نسبتی ندارد. راه‌حل همه این آسیب‌ها جهاد تبیین است؛ باید روندهای مؤمنانه تبیین شود و این وظیفه ما است که در این عرصه وارد شویم. رهبر معظم انقلاب فرموده‌اند که روزی ربع ساعت یا نیم ساعت برای تبیین معارفی که جامعه از آن بی‌بهره است وقت بگذاریم؛ بیایید عهد جهاد ببندیم و «فَاتَّقُوا اللهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ»؛ جهاد تبیین برای تقوای جامعه است.