استاد میرهاشمی مطرح کرد؛

تحلیل روایی حدیث قدسی لولا فاطمة لما خلقتکما

«مثل‏ الذين‏ ينفقون‏ أموالهم‏ في‏ سبيل‏ الله‏ كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة» مرحوم طریحی صاحب مجمع البحرین روایت جالبی را در ذیل این آیه از امام باقر علیه السلام نقل می کند که حضرت می فرمایند: «الشجرة الطیبة رسول الله» و «علی فرعها» و ریشه این درخت حضرت علی علیه السلام است و «و عنصر الشجرة فاطمة» حضرت زهرا سلام الله علیها به منزله عنصر برای این درخت هستند.

 

استاد سید محمد میرهاشمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: در آستانه شهادت حضرت صدیقه کبری فاطمه زهرا سلام الله علیها هستیم، روایت معروفی است که زیاد در السنه جاری است ولی کمتر به محتوای این حدیث توجه شده است مرحوم علامه میرجهانی کتابی دارند به نام جنة العاصمة این حدیث معروف که حدیثی قدسی است را از کتاب کشف المراد نقل می کنند حدیث این است که جابر بن عبدالله انصاری نقل می کند که من از طریق پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم وقتی ایشان در معراج بودند خداوند خطاب به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «یا احمد لولاک لما خلقت الافلاک و لولا علی لما خلقتک و لولا فاطمة لما خلقتکما».

 

وی افزود: دلیل این که این حدیث را مطرح کردم این است که این حدیث از احادیث متشابه است همان طور که بعضی از آیات متشابه هستند و ما نمی توانیم بر اساس معنای ظاهری آنها را معنا کنیم در میان احادیث هم احادیث متشابه وجود دارد، حضرات معصومین علیهم السلام خودشان به این مساله توجه داشته اند، به حسب ظاهر ترجمه ظاهری این روایت این است: ای احمد اگر تو نبودی من افلاک را خلق نمی کردم اگر علی علیه السلام نبود شما را نمی آفریدم و اگر حضرت زهرا سلام الله علیها نبودند شما دو نفر را خلق نمی کردم در حالی که قطعا بر اساس اعتقادات و مبانی پیامبر ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله و سلم عصاره کل آفرینش و بالاترین موجودی هستند که به خداوند نزدیک هستند و بالاترین کمالات را نسبت به همه موجوداتی که خداوند آفریده و خواهد آفرید دارند پس منظور از این حدیث چیست که خداوند می فرمایند اگر حضرت زهرا سلام الله علیها نبودند پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و حضرت علی علیه السلام را خلق نمی کردم؟

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مرحوم علامه میرجهانی در همین کتابشان مثال جالبی می زنند که با این مثال بهتر می توانیم به این مقصود از روایت پی بریم ایشان می فرمایند: شما کل عالم هستی را به منزله بدن انسان تصور کنید همان طور که هر بدنی اعضای مهم و حیاتی مثل عقل و قلب و جگر دارد که اگر مغز فرمانده بدن است و همه کارها را انجام می دهد به واسطه قلب است که خون را به مغز می رساند و اگر قلب فعالیت دارد به واسطه جگر است که اگر جگر نباشد قلب هم نمی تواند کاری انجام دهد، در نتیجه اگر قلب هم نبود مغز هم مختل می شد.

 

وی افزود: علامه میرجهانی این روایت را به همین مساله تشبیه کردند و می فرمایند: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به منزله مغز این بدن هستند و حضرت علی علیه السلام به منزله قلب آن هستند جالب این است که در برخی از روایات مثل حدیث معروف هشام بن حکم امام علیه السلام به منزله قلب معرفی شدند و سپس نسبت به حضرت زهرا سلام الله علیها می فرمایند: «لولا فاطمة لما خلقتکما»، با این مثالی که مرحوم علامه میرجهانی می زنند معلوم می شود که منظور از این حدیث اشخاص نیستند مقصود این نیست که شخص حضرت زهرا علیها السلام بالاتر از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین علیه السلام هستند، مقصود مقام است یعنی اگر حضرت زهرا سلام الله علیها نبودند مقام ولایت و مقام نبوت هم نبود و اگر حضرت علی علیه السلام نبودند مقام نبوت نبود.

 

استاد میرهاشمی اظهار داشت: مانند این تعابیر را در جاهای دیگری هم داریم یکی از تعابیری که بسیار حائز اهمیت است و در زیارت عاشورا هم آمده است در مورد یکی از نام های امام حسین علیه السلام است که ایشان را «ثارالله» اگر ما توجه به تعابیر عرب داشته باشیم متوجه می شویم که عرب از خون دو تعبیر می کند، یک تعبیر، دم است و یک تعبیر هم ثور، دم مطلق خون است چه حرکت داشته باشد و چه نداشته باشد اما آن خونی که منشا حرکت و تحول در جامعه می شود ثور است.

 

وی خاطرنشان کرد: آن خونی که عامل حیات شد و باعث شد که مکتب اسلام احیا شود و بقا یابد به واسطه امام حسین علیه السلام است با توجه به این نکات اگر ما اکنون به سراغ این حدیث برگردیم بهتر متوجه می شویم که مقصود از «لولاک لما خلقت الافلاک» چیست؟ هدف از خلقت و آفرینش بر اساس برخی از آیات عبودیت است البته عبودیت و بندگی خدا هدفی میانی است، معلم بزرگ و جامع تکوین و تشریع پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم هستند، اگر این عالَم معلمی نداشته باشد، خلقت این عالم لغو و عبس است به همین جهت خداوند می فرمایند اگر تو نبودی عالم را خلق نمی کردم چون این عالم بدون معلمی که راه و رسم عبودیت را تعلیم دهد آفرینشی بی معنا خواهد داشت.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در مورد عبارت «لولا علی لما خلقتک» می توان بیان داشت که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم 23 سال زحمت و مرارت دیدند و فرمودند: «ما اوذی نبی مثل ما اوذیت» بعد از این که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از این دنیا مفارقت کردند مردم از دین برگشتند، این تعبیر در برخی از روایات هم آمده است: «ارتد الناس بعد رسول الله الا ثلاثة او اربعة او خمسة» حتی شخصیت هایی مثل ابن عباس که مفسر قرآن هم بوده است در دلش تزلزلی ایجاد شد. بعد از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نخواستند چیزی از اسلام را باقی گذارند، اگر حضرت علی علیه السلام نبودند نبوت و رسالت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم هم تدریجا محو و نابود می شد.

 

وی افزود: درست است که حضرت 25 سال خانه نشین شدند اما در موقعیت های مختلف حضرت علی علیه السلام مخصوصا با سخنان گهربارشان و فعالیت هایی که داشتند نبوت را حفظ کردند. در مورد تعبیر «لولا فاطمة لما خلقتکما» هم می توان گفت اگر فاطمه نبود فاطمه ای که همه پیشوایان دینی از نسل ایشان هستند، نبوت و امامت و ولایتی هم نبود.

 

استاد میرهاشمی اظهار داشت: حضرت زهرا سلام الله علیها به شیوه های مختلف حافظ، نگهبان و پاسدار ولایت و امامت و نبوت بودند، آن حضرت با خطبه هایی که ایراد کردند مخصوصا خطبه فدکیه و با ناله ها و اشک هایی که ریختند هم حافظ این راه بودند تا جایی یکی از بکائین عالم به شمار می روند حتی وصیت حضرت زهرا سلام الله علیها هم به منزله حفظ امامت و نبوت بوده است.

 

خداوند در قرآن کریم می فرماید: «مثل‏ الذين‏ ينفقون‏ أموالهم‏ في‏ سبيل‏ الله‏ كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة» مرحوم طریحی صاحب مجمع البحرین روایت جالبی را در ذیل این آیه از امام باقر علیه السلام نقل می کند که حضرت می فرمایند: «الشجرة الطیبة رسول الله» و «علی فرعها» و ریشه این درخت حضرت علی علیه السلام است و «و عنصر الشجرة فاطمة» حضرت زهرا سلام الله علیها به منزله عنصر برای این درخت هستند.

 

وی افزود: در گذشته اعتقاد بر این بود که عالم طبیعت بر اساس چهار عنصر پیدا شده است، در روایت امام باقر علیه السلام حضرت فاطمه سلام الله علیها به عنوان عنصر معرفی شدند یعنی همان طور که اگر آب و خاک و امثال آنها نباشند، درختی نیست اگر حضرت زهرا سلام الله علیها هم نباشند امامت و ولایت و نبوتی در کار نیست، به یک معنا آن حضرت جامع مقام نبوت و ولایت هستند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در برخی از تعابیر و روایات از حضرت صدیقه کبری سلام الله علیها به مشکات تعبیر شده است، مشکات آن چیزی را می گویند که حافظ سراج و چراغ است در گذشته برای این که این چراغ در معرض خاموشی قرار نگیرد و نورافشانی چراغ حفظ شود از این چراغ به مشکات تعبیر می کنند، از امام باقر علیه السلام روایت داریم که می فرمایند: مشکات نبوت و امامت، حضرت زهرای اطهر سلام الله علیها هستند.

 

وی افزود: تعابیری که در رابطه با حضرت زهرا سلام الله علیها وارد شده است دقیق است و با سطحی نگری نمی توانیم از کنار این تعابیر بلند عبور کنیم یکی از تعابیری که در مورد حضرت زهرا سلام الله علیها به کار می رود تعبیر «أم أبیها» است سوال این جا است که چرا به ایشان «ام ابیها» گفته می شود در حالی که حضرت زهرا سلام الله علیها دختر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم هستند؟

 

استاد میرهاشمی اظهار داشت: همان طور که مادر از فرزندش در مقابل حوادث محافظت می کند به همین جهت می بینیم که عرب تعبیر دارد به «أم الدماغ» یعنی این مغزی که در درون جمجمه است اگر بخواهد حفظ شود به واسطه پوشش مخصوصی است که عرب از آن به «أم» تعبیر می کند. اگر حضرت زهرا سلام الله علیها هم نبودند و مانند یک مادر از حضرت علی علیه السلام و پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم محافظت نمی کردند نبوت و ولایت حفظ نمی شد، اگر در همان ابتدا که فتنه آغاز شده بود حضرت زهرا سلام الله علیها از امیرالمومنین علیه السلام محافظت نمی کردند قطعا زمانی که آن حضرت را به مسجد برده بودند به شهادت می رساندند.

 

وی خاطرنشان کرد: تاریخ نقل می کند که این حضرت زهرا سلام الله علیها بودند که با آن وضعیت دشواری که پیدا کرده بودند خودشان را به مسجد رساندند و اگر آن جملات را نمی فرمودند حضرت علی علیه السلام به شهادت می رساندند در خطبه فدکیه حضرت زهرا سلام الله علیها کفر بعضی از صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم که خیلی هم شاخص بودند را مطرح می کنند، اگر گریه های حضرت زهرا سلام الله علیها و وصیت نامه خاص ایشان نبود، امام صادق علیه السلام می فرمایند: «ان لا يصلي عليها الرجلان الاعرابيان» حضرت زهرا سلام الله علیها وصیت فرمودند که آن دو نفر اعرابی بر ایشان نماز نخوانند، خداوند در قرآن نسبت به اعراب می فرمایند: «الأعراب أشد کفرا و نفاقا» وقتی که جملات حضرت زهرا سلام الله علیها را مشاهده می کنیم متوجه می شویم که حضرت زهرا سلام الله علیها در آن زمان در مقابل بعضی از صحابه چه موضعی را اتخاذ کرده بودند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: حضرت زهرا سلام الله علیها وصیت کردند که قبرشان مخفی باشد با این که خفاء قبر خیلی سابقه نداشته است علت این که حضرت زهرا سلام الله علیها وصیت می فرمایند که قبرشان مخفی باشد چیست؟ شاید یکی از جهات مهمش این باشد که نمی خواستند آن کسانی که باعث پیدایش آن فتنه عظیم بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم شدند و مسیر را منحرف کردند در کنار قبرشان حاضر شوند و با القاء جملاتی عوام فریبانه دیگران را منحرف کنند و مسیر را عوض کنند.

 

وی افزود: ایمان عده قابل توجهی از افرادی که در زمان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آوردند ظاهری بود و عده دیگری هم از روی نفاق ایمان آورده بودند و آیات قرآن بر این مساله دلالت دارد که هرگز ایمان به قلوب آنها راه پیدا نکرد، اینها برنامه ریزی های بلند مدتی را در نظر داشتند و سیاست های شیطانی را در سر می پروراندند که بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دیگر نامی از اسلام و این مکتب و پیامبر آن باقی نگذارند.

 

این افراد موفق شدند با چهره های مقدس مابانه و عوام فریبانه در حالی که سنگ اسلام و مکتب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را به سینه می زدند حاکمیت بر مسلمانان را تصرف کنند اما نتوانستند مسیر را منحرف کنند و نور اسلام را خاموش کنند و مکتب وحی را مندرس کنند اگر ما به تاریخ بازگردیم می بینیم که حضرت زهرا سلام الله علیها در جلوگیری از این انحراف نقش تعیین کننده ای را داشتند و اگر آن حضرت نبودند نبوت و امامت و ولایت از بین می رفت. ان شاءالله توفیق زیارت با معرفت حضرات معصومین علیهم السلام و همچنین شفاعت آنها مخصوصا شفیعه محشر بی بی دو عالم را پیدا کنیم./20/43/260

 

س, 12/01/1396 - 14:07

دیدگاه جدیدی بگذارید