استاد ربانی خوراسگانی مطرح کرد؛

کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی در ایران معاصر

اولین کارکرد اجتماعی انتظار در ایران معاصر، امید بخشی است؛ اینکه انسان ها اعتقاد داشته باشند که در سایه امام زمان آینده ای روشن در انتظار آنها است، سبب ایجاد نیرو و امید در روحیه جامعه می شود تا در سخت ترین شرایط هم صبر پیشه کنند؛ چرا که نگاهشان به آینده روشن است.

 

استاد محمد صادق ربانی خوراسگانی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به معرفی کتابشان تحت عنوان «کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی )عج( در ایران معاصر» پرداخت.

 

این استاد حوزه علمیه قم در این زمینه، ضمن اشاره به نگاه های تاریخی، حدیثی و دیگر نگاه ها به بحث انتظار حضرت مهدی (عج)، خاطرنشان کرد: با وجود این نگاه های مختلف که دوستان، نویسندگان و صاحب نظران در این باره دارند؛ از دیدگاه اجتماعی کمتر به بحث انتظار توجه شده است.

 

وی در ادامه خاطرنشان کرد: توفیق حاصل شد و در این تحقیق به مسأله انتظار، با نگرش اجتماعی پرداختم که انتظار حضرت مهدی (عج)، برای جامعه ایران معاصر چه آثار و پیامدهای اجتماعی داشته است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: در این کتاب، بحث انتظار در جامعه معاصر ایران را به چند کارکرد تقسیم نمودم.

 

کارکرد اول انتظار: امید بخشی

وی خاطرنشان کرد: اولین کارکرد اجتماعی انتظار در ایران معاصر، امید بخشی است؛ یعنی انسان ها اعتقاد داشته باشند که در سایه امام زمان آینده ای روشن در انتظار آنها است، سبب ایجاد نیرو و امیدی در روحیه جامعه می شود تا در سخت ترین شرایط هم صبر پیشه کنند؛ چرا که نگاهشان به آینده روشن است.

 

استاد ربانی خوراسگانی افزود: در روایات هم به این امر اشاره شده است؛ چنان که در روایات آمده است که امید موجب زنده شدن انسان ها می شود؛ مثلا در روایتی است: اگر امید نبود، مادر به فرزندش شیر نمی داد؛ اگر امید نبود، افراد برای کار کردن و تحمل رنج ها در این راه، اقدام نمی کردند.

 

وی اضافه نمود: در این کتاب به این مطلب اشاره شده که امید حقیقی و واقعی در سایه انتظار امام زمان (عج) محقق می شود.

 

کارکرد دوم انتظار: پویایی اجتماعی

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: شاهد هستیم که در 200 سال اخیر جنبش هایی در ایران رخ داده است؛ اگر در این زمینه واکاوی شود، یکی از علل اصلی ایجاد جنبش های اجتماعی بحث انتظار امام زمان (عج) است.

 

وی در این راستا به جنبش تنباکو و فتوای تاریخی میرزای شیرازی بزرگ اشاره نمود: «الیوم استعمال دخانیات بأیّ نحو کان، در حکم محاربه با امام زمان (عج) است».

 

استاد ربانی در ادامه خاطرنشان کرد: دیدیم که انتظار امام زمان (عج) باعث شده است تا جنبش های اجتماعی در ایران معاصر اتفاق بیفتد؛ چنان که در کتاب مذکور به چندین نامه در این باره اشاره شده است که در نهضت مشروطه و قیام قبل از انقلاب، در نامه های علما، از حضرت علیه السلام یاد شده است که نشان دهنده اثرپذیری این جنبش ها درباره تفکر انتظار است.

 

کارکرد سوم انتظار: هم بستگی اجتماعی

وی در این باره افزود: یکی از بحث های جامعه بحث هم بستگی اجتماعی است؛ یکی از عوامل در رابطه با انسجام جامعه دین است؛ در این دین، یکی از اعتقادات ما اعتقاد به انتظار امام معصوم علیه السلام است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: حضور امام معصوم علیه السلام، در جامعه موجب ایجاد وحدت و هم بستگی در جامعه می شود. اکنون که در عصر غیبت هستیم، باز هم امام معصوم با وجود غیبت، باعث وحدت و هم بستگی هستند.

 

استاد محمد صادق ربانی با اشاره به عامل وحدت بودن امام معصوم، حتی در زمان غیبت، به نامه امام زمان (عج) در زمینه حجت بودن راویان حدیث اشاره کردند.

 

وی افزود: در زمان غیبت نقش فقها و ولایت فقها موجب انسجام جامعه می شود و ما در کتاب خود به بحث ولایت فقها در عصر صفویه، قاجار و اعصار بعد از آن پرداختیم. در عصر صفویه علما حکومت را به شاه صفویه تفویض می کنند؛ در حالی که شاه صفوی اعتقادش بر این بوده است که علما باید حکومت کنند.

 

این استاد حوزه علمیه قم اجتماع مردم برای انجام دعای ندبه و همین طور اجتماعات باشکوه مردم در نیمه شعبان و در مسجد مقدس جمکران را از جمله نشانه های کارکرد هم بستگی انتظار موعود قلمداد نمود.

 

کارکرد چهارم انتظار: کنترل اجتماعی

استاد محمد صادق ربانی خوراسگانی از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه در ادامه به چهارمین کارکرد انتظار حضرت مهدی (عج) در ایران معاصر، یعنی «کنترل اجتماعی» پرداخت.

 

وی افزود: در هر صورت باید اهرم هایی وجود داشته باشد که جامعه را از ناهنجاری های اجتماعی و اخلاقی حفظ و کنترل نماید.

 

وی در همین راستا خاطرنشان کرد: گاه این اهرم ها ظاهری است و گاه این گونه نیست و باید در این زمینه کنترل درونی انجام شود و بدون نظارت پلیس و یا امر خارجی دیگر این کنترل ها صورت بگیرد.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: کنترل اجتماعی، عامل مهمی است که باید در جامعه آن را لحاظ کنیم و بگوییم همین انتظار امام زمان (عج) موجب کنترل اجتماعی می شود.

 

وی در همین راستا اضافه نمود: افرادی که انتظار حکومت حضرت مهدی (عج) را بکشند، خودشان هم باید در تحقق آن حکومت کاری کنند و محیط اطراف خود را آماده بسازند. راهنمای این طریق در دین ما هم آمده است که امر به معروف و نهی از منکر است.

 

مؤلف کتاب «کارکردهای اجتماعی انتظار حضرت مهدی (عج) در ایران معاصر»، بعد از بیان کارکردهای چهارگانه فوق، در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم تا دوستان و اساتید، این کتاب را ملاحظه کنند و ما را از پیشنهادات و بیان ایرادات در این رابطه بهره مند سازند./270/260/21/

 

س, 04/17/1399 - 01:05