استاد شامی مطرح کرد؛

وقف میراثی ماندگار

وقف های متعددی از امیرالمؤمنین علیه السلام در تاریخ ثبت و ضبط شده است. چه بسیار زمین هایی که امیرالمؤمنین علیه السلام در آنها چاه آب حفر می کَندند  و در را خدا وقف می نمودند. در نامه 24 نهج البلاغه در بخشی از وصیت نامه، تعدادی از موقوفات را بیان می کنند و عده ای را هم بر آن گواه می گیرند.

 

استاد حسن شامی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «وقف» پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از جمله مواردی که در اسلام و روایات بسیار بر آن تأکید شده است، مسأله وقف است.

 

وی افزود: وقتی که کتب تاریخی را مطالعه می کنیم و به آثار مورخان مراجعه می نماییم، می بینیم که آنها برای جریان اسلام موقوفات زیادی را مطرح و بیان کرده اند که فراوان است.

 

استاد شامی در ادامه بیان کرد: همچنین ائمه معصومین اسلام علیهم السلام به پیروی از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم نسبت به وقف و صدقات اهمیت زیادی می دادند. ابن اثیر از امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این مورد، روایت متعددی نقل کرده است.

 

وی اضافه نمود: ردعی بن عبدالله از امام صادق علیه السلام روایتی نقل کرده است که امیرالمؤمنین علی علیه السلام صدقات متعددی داشته است.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: وقف های متعددی از امیرالمؤمنین علیه السلام در تاریخ ثبت و ضبط شده است. چه بسیار زمین هایی که امیرالمؤمنین علیه السلام در آنها چاه آب حفر می کَندند  و در را خدا وقف می نمودند. در نامه 24 نهج البلاغه در بخشی از وصیت نامه، تعدادی از موقوفات را بیان می کنند و عده ای را هم بر آن گواه می گیرند.

 

وی افزود: از سایر ائمه معصومین علیهم السلام، از جمله از: حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، از امام موسی بن جعفر علیهما السلام وقف هایی بیان شده است.

 

استاد شامی اضافه نمود: به تبع معصومین علیهم السلام، سیره صحابی ائمه اطهار هم وقف بوده است. جابر بن عبدالله انصاری نقل می کند:

«لَمْ يَكُنْ مِنَ الصَّحَابَةِ ذُو مَقْدُرَةٍ إِلَّا وَقَفَ‏ وَقْفاً. » هیچ یک از اصحاب نبی صلی الله علیه و آله و سلم نبودند که دارای قدرت مالی باشند، اما وقف انجام نداده باشند. هر کس توانایی داشت وقف می کرد. (ابن أبي جمهور، محمد بن زين الدين، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، ج ‏3؛ ص261- قم، چاپ: اول، 1405 ق.)

 

وی در ادامه بیان کرد: احادیث فراوانی از شیعه و سنی نقل شده است که خود پیامبر اسلام و ائمه معصومین علیهم السلام نسبت به وقف بسیار توجه داشتند که بیانگر جایگاه بزرگ وقف است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم به حدیثی نبوی اشاره نمود:

«عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: لَيْسَ يَتْبَعُ الرَّجُلَ بَعْدَ مَوْتِهِ مِنَ الْأَجْرِ إِلَّا ثَلَاثُ‏ خِصَالٍ صَدَقَةٌ أَجْرَاهَا فِي حَيَاتِهِ فَهِيَ تَجْرِي بَعْدَ مَوْتِهِ وَ سُنَّةُ هُدًى سَنَّهَا فَهِيَ يُعْمَلُ بِهَا بَعْدَ مَوْتِهِ أَوْ وَلَدٌ صَالِحٌ يَدْعُو لَه» (كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي (ط - الإسلامية)، ج: ‏7؛ ص 56- تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق.)

 

وی در این راستا افزود: مقصود از صدقه جاریه که ثواب آن حتی بعد از مرگ هم ادامه دارد، وقف است. این، بیانگر جایگاه وقف است که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و هم ائمه طاهرین علیهم السلام و هم صحابه و هم علمای اعلام به آن توجه داشته اند و اهمیت فراوان بر آن قائل بودند و خودشان هم در این راستا پیش قدم می شدند.

 

استاد حسن شامی خاطرنشان کرد: امروزه به خاطر برخی از کم کاری ها و ندانم کاری ها جایگاه وقف متزلزل شده است. یکی از علت های این مسأله، سوء مدیریت و بی توجهی هایی است که در طول تاریخ و امروزه نسبت به وقف شده است.

 

وی اضافه نمود: گاه شاهد هستیم که وقف در جایگاه خودش استفاده نشده است؛ یا بی مبالاتی نسبت به وقف انجام شده است؛ از این رو وقف جایگاه اصلی خودش را ندارد.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: کتابی را تألیف کرده ام به نام «جواز فروش موقوفات» که در دست چاپ است. این کتاب نزدیک به 200 صفحه است و ویرایش نهایی هم روی آن انجام شده است.

 

وی افزود: به خاطر سوء مدیریت، بی مبالاتی و عدم استفاده موقوفات در آن جایگاهی که واقف مدّ نظرش بوده است، باعث شده است که مردم نسبت به این مسأله کمتر رغبت نشان بدهند؛ در حالی که با مطالعه ای که صورت داده ام، در گذشته ها موقوفات زیادی را برای حوزه های علمیه می دیدم؛ غالب حوزه های علمیه در داخل بازار ساخته شده است؛ اکثرا هم مغازه های اطراف حوزه در بازار، موقوفات حوزه های علمیه هستند.

 

استاد شامی در ادامه بیان کرد: در قدیم الایام مساجدی می ساختند و چند مغازه را برای آن مسجد وقف می نمودند که هزینه های مسجد از آنجا تأمین شود؛ ولی الآن شما ببینید که اوضاع وقف چطور است؟

 

وی اضافه نمود: عموم مردم نظرشان نسبت به وقف مساعد نیست؛ اگر کسی می خواهد وقف کند، دل نگرانی دارد. این مسائل به خاطر سوء مدیریت ها ایجاد شده است.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: وقف نقش بسزایی در اقتصاد دارد. دین مقدس اسلام دین تک بعدی نیست. دین معنوی و مادی است؛ از این رو وقتی به معنویت اهمیت می دهد، به مادیت هم اهمیت می دهد. از این رو در برخی از روایات بیان شده است که انفاق و صدقات را جهاد مالی حساب کرده است.

 

وی افزود: وقف در اقتصاد اسلام قطعا کمک کار است؛ اما لازم است تا نکته ای بیان کنم و آن اینکه این که می گوییم وقف در بهبود اوضاع اقتصادی مؤثر است، به این معنا نیست که وقف می تواند همه مشکلات اقتصادی کشورهای اسلامی را برطرف نماید؛ بلکه وقف در رشد و شکوفایی اقتصاد حتما مؤثر است و جایگاه بسزایی دارد.

/270/260/21/

 

 

پ, 07/24/1399 - 11:55