استاد سجادی مطرح کرد؛

الگوگیری از عملکرد امام رضا (ع)

سروران، شیعیان، عزاداران و دلدادگان اهل بیت عصمت و طهارت! اگر ما در ادعای خودمان واقعا صادق هستیم و شیعه امام رضا هستیم، واقعا باید آنقدر آبرو داشته باشیم که کار امام رضا گونه کنیم. شیعه واقعی از لحاظ ویژگی ها در راه رسیدن به ویژگی های معصوم هستند.

 

به مناسبت فرا رسیدن سالگرد شهادت امام رضا علیه السلام، استاد سجاد شریفی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو به بیان روایتی در باب ثواب زیارت این امام همام اشاره نمود:

«حدّثنا عليّ بن إبراهيم بن هاشم، عن أبيه، عن أبي الصلت عبد السلام بن صالح الهرويّ قال: سمعت الرضا- عليه السلام- يقول: و اللّه ما منّا إلّا مقتول شهيد، فقيل [له‏]: و من يقتلك يا ابن رسول اللّه؟

قال: شرّ خلق اللّه في زماني يقتلني بالسمّ، ثمّ يدفنني في دار مضيعة و بلاد غربة، ألا و من‏ زارني‏ في‏ غربتي‏ كتب اللّه [له‏] أجر مائة ألف شهيد و مائة ألف صدّيق و مائة ألف حاجّ و معتمر و مائة ألف مجاهد، و حشر في زمرتنا، و جعل في الدرجات العلى في الجنّة رفيقنا.»  (بحرانى، سيد هاشم بن سليمان، مدينة معاجز الأئمة الإثني عشر، ج‏7؛ ص182 - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1413 ق.)

 بدانید؛ هر که مرا در غربتم زیارت کند، خداوند عزّوجل پاداش یکصد هزار شهید و یکصد هزار صدّیق و یکصد هزار حجّ عمره و یکصد هزار رزمنده به او می دهند و با گروه ما محشور می شود و در جاهای بلند بهشت با ما خواهد بود.

 

استاد سجاد شریفی در ادامه بیان کرد: راجع به اصل امامت باید دانست، هر یک از حضرات معصومین علیهم السلام هدایت، تدبیر و تربیت عالمیان را بر عهده دارند؛ و این از وظایف خاصّ خلیفة الله است؛ اما علی الظاهر تشکیل حکومت معصوم منوط به استقبال و پذیرش مردم و خواست عمومی جامعه است. اگر دغدغه مردم، تشکیل حکومت شد و امامِ خود را پذیرا شدند، امام تشکیل حکومت می دهد و الا نه.

 

وی افزود: این دغدغه در بین معصومین علیهم السلام تنها در زمان امیرالمؤمنین علیه السلام محقق شد و مدتی هم شاهد حکومت امام حسن مجتبی علیه السلام هستیم. حکومت معصومین علیهم السلام تا زمان حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف اتفاق نخواهد افتاد.

 

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: در زمان امام رضا علیه السلام هم اوضاع به همین منوال بود. از این رو امام رضا علیه السلام تشکیل حکومت ندادند؛ ولی وظایف خاصّ امامت را دنبال کردند؛ یعنی هدایت های فردی، اعتقادی، اخلاقی و دفاع همه جانبه از دین و اینکه خط دهی و روشنگری و اعلام علم هدایت داشته باشند؛ از این رو امام علیه السلام همانند سایر حضرات معصومین علیهم السلام، این وظیفه خطیر امامت را در مورد انسان ها و در میان جامعه انسانی هیچ گاه رها نکردند.

 

وی افزود: امام رضا علیه السلام با شرایط خاصّی روبرو شدند که این شرایط در زمان هیچ یک از معصومین علیهم لاسلام اتفاق نیفتاد. در اواخر قرن دوم هجری و اوایل قرن سوم هجری که زمان امامت امام رضا علیه السلام بود، چند مسأله مهم در جهان اسلام، خصوصا در ایران روی داد و از این رو امام رضا علیه السلام وظایف بسیار سنگین و نقش بسیار حیات بخشی در این زمان داشتند.

 

استاد سجاد شریفی خاطرنشان کرد: اولین خصوصیت زمانه امام رضا علیه السلام، انتشار علوم از غرب و یونان و ترجمه آنها در جهان اسلام بوده است. کار ترجمه مخصوصا در ایران شدت گرفت؛ حرص و ولع مأمون نسبت به این امر و نسبت به علم هم مزید بر علت شد؛ از این رو امام رضا علیه السلام یک خطر جدی نسبت به دین احساس کردند و به دفاع جانانه ای از دین پرداختند.

 

وی اضافه نمود: علت علاقه فراوان مأمون به علوم، برای آن بود که مادر مأمون، کنیزی ایرانی بود که از اصالت عربی بهره ای نداشت؛ بر خلاف برادرش محمد امین. از این رو از حمایت های خاص عباسیان نمی توانست بهره ببرد؛ از این رو برای اینکه بتواند در جهان اسلام جایگاه خاصی پیدا کند، به علم روی آورد؛ از این رو یکی از عواملی شد که ترجمه در سطح گسترده ای ایجاد شود.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ترجمه فراوان باعث شد که اعتقادات مسلمان ها به شدت تحت هجمه اعتقادات برخی از فلاسفه یونان قرار بگیرد؛ از این رو امام رضا علیه السلام وارد معرکه شدند و به دفاع جانانه ای از دین و خداشناسی و صفات و ویژگی های خداوند و حدوث و قدم قرآن و ... پرداختند.

 

وی اضافه نمود: اهمیت قضیه تا آنجا است که اگر امام رضا علیه السلام وارد کار نمی شدند، موجب می گردید که جامعه اسلامی به طور کلی نابود شود و دین اسلام از بین برود.

 

استاد شریفی خاطرنشان کرد: به عنوان مثال در بحث حدوث و قدم قرآن، بین دو دسته متکلمین و اهل سنت اختلاف شدیدی پیش آمد. معتزلیان می گفتند: قرآن حادث است و گروه مقابل که خود را اهل سنت می دانستند و بعدها اشعری ها از دل آنها پدید آمدند، ادعا داشتند که قرآن قدیم است.

 

وی افزود: چنان بر سرِ این اعتقاد کار را پیش بردند که یکصد هزار نفر از مسلمان ها در این درگیری ها کشته شدند؛ در اینجا شاهد نقش بی بدیل امام رضا علیه السلام هستیم که وسط میدان آمدند و مشکل را حل کردند تا جلوی این کشتار را بگیرند.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پس اولین نقش امام رضا علیه السلام این است که روشنگری کنند در باب اعتقادات، که اعتقادات مردم، اعم از شیعه و اهل سنت زیر سؤال نرود.

 

وی خاطرنشان کرد: از قرآن دفاع کردند و فرمودند: قرآن حادث است؛ اما مخلوق نیست؛ بلکه از عالم امر است و نه از عالم خلق.

 

استاد شریفی اضافه نمود: در باب خداشناسی هم توحید را با مثال های بسیار زیبا بیان نمودند و در گفتگو با علمای بزرگ ادیان و جهان اسلام به خوبی خداشناسی را تشریح نمودند؛ ایشان در خداشناسی بحث مرآت و آیینه را پیش کشیدند.

 

وی افزود: در باب عملکرد امام رضا علیه السلام در باب جلوگیری از فساد و فحشا باید دانست که در آن دوران فساد و فحشا بسیار گسترش یافته بود. بیانی از امام رضا علیه السلام در این امر آمده است. عده ای از زنان مشغول به پایکوبی و رقص بودند. امام علیه السلام در آن دوران حساس که فساد به اوج خود رسیده بود، این مطلب مهم را بیان کردند: «اگر شخص سید از اولاد پیغمبر به خاطر اینکه سید است، تصور کند که از انسان دیگری بالاتر است، زمین خورده است.» امام رضا علیه السلام در ادامه فرمود: اگر من که امام هستم، این تصور را داشته باشم که چون امام هستم، از شما برتری دارم، دیگر امام نخواهم بود. (الله اکبر!) تنها ملاک برتری انسان عمل صالح است؛ «انّ اکرمکم عند الله اتقاکم»؛ چه سید باشد و چه غیر سید.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در حدیثی دیگر می فرماید: من خودم را با شما مقایسه نمی کنم؛ مگر در عمل. با این کلام امام علیه السلام، برخی از آن زنانی که پایکوبی می کردند، آن چنان منقلب شدند و توبه نمودند. در مقابل منکرات، حضرت علیه السلام قد علم کردند و ایستادند.

 

استاد سجاد شریفی اضافه نمود: مأمون و پدرش هارون علیهما اللعنة سیاستی در پیش گرفتند که علما را به کارهای کم ارزش مشغول سازند. در کتاب ها آمده است که مجمعی علمی تشکیل دادند که مشخص شود ریشه «حَمَل» از چیست؟ چنان آنها را به این امور کوچک مشغول می کردند که دیگر به مسائل مهم و اساسی مانند توحید و خداشناسی فکر نکنند. از این رو حضرت علیه السلام بحث های اعتقادی مهم را مطرح نمودند تا نقشه شوم آنها را برملا نمایند.

 

استاد سجاد شریفی در ادامه گفتگو به «تربیت انسان های مستعد توسط امام رضا علیه السلام» اشاره نمود و خاطرنشان کرد: امام علیه السلام شاگردانی را که مستعد بودند را تربیت نمود تا بتوانند در جامعه الگو باشند و از دین و حقانیت شیعه دفاع کنند.

 

وی در همین زمینه به معروف کرخی، یکی از خادمان امام رضا علیه السلام پرداخت. حتی گروهی هستند که به «معروفیه» نامیده می شوند؛ امام رضا علیه السلام در منزل مشغول خواندن نماز بودند. عده ای برای زیارت امام رضا علیه السلام به پشت منزل امام آمدند و در زدند. معروف کرخی در را باز کرد و پرسید: چکار دارید؟ گفتند: قصد ملاقات با امام رضا علیه السلام را داریم. پرسید: کارتان چیست؟ امام مشغول عبادت هستند؛ اگر سؤالی دارید، بگویید و جوابتان را بگیرید و معروف پس از این پاسخ، به منزل برگشت.

 حضرت علیه السلام از او پرسیدند: چکار داشتند؟ عرض کرد: گروهی از شیعیان سؤالی داشتند؛ دیدم شما مشغول عبادت هستید، من جواب دادم و رفتند. امام رضا علیه السلام پرسیدند: سؤالشان چه بود؟ عرض کرد: از شما دعایی می خواستند که وقتی دریا طوفانی می شود، برای آنکه آرام گردد، دعایی به آنها تعلیم دهید. من به آنها گفتم: اگر سؤالتان این است، من جوابش را می دانم؛ لازم نیست که وقت امام رضا علیه السلام را بگیرید؛ به آنها گفتم: بروید و هر وقت دریا طوفانی شد، بگویید: «ای دریا! تو را به کله معروف کرخی قسم می دهم آرام شو» دریا آرام می شود.

حضرت فرمودند: اگر آنها چنین کردند، دریا آرام می شود؟ عرض کرد: بله یا رسول الله! سری که در خانه شما خدمتگزار شما باشد، این قدر آبرو پیش خدا دارد که بتواند یک دریا را آرام کند.

 

استاد سجاد شریفی در قسمت پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: سروران، شیعیان، عزاداران و دلدادگان اهل بیت عصمت و طهارت! اگر ما در ادعای خودمان واقعا صادق هستیم و شیعه امام رضا هستیم، واقعا باید آنقدر آبرو داشته باشیم که کار امام رضا گونه کنیم. شیعه واقعی از لحاظ ویژگی ها در راه رسیدن به ویژگی های معصوم هستند.

 

وی افزود: سخن در باب امام رضا علیه السلام بسیار زیاد است و به همین قدر بسنده می کنم. خداوند ما عشاق امام رضا علیه السلام را جزو زوّار واقعی آن حضرت قرار بدهد و جزو منتظران واقعی فرزندشان امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قرار بدهند.

/270/260/20/

 

 

ش, 07/26/1399 - 15:52