استاد عبدالقادر اکبری، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید، به مناسبت ولادت حضرت زینب (س)، به بررسی جایگاه تربیتی و نقش تاریخی ایشان در حفظ میراث پیامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) پرداخت.

/270/260/21/

اين استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو با اشاره به سال تولد حضرت زینب (س) در سال ششم هجری در خانه امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س) اظهار داشت: نام «زینب» به وحی الهی و توسط جبرئیل (ع) بر ایشان نهاده شد که در لغت به معنای «زینت پدر» و یا «گیاهی خوشبو و شایسته» است.

وي با تأکید بر هوش و ذکاوت بالای حضرت زینب (س) در دوران کودکی تصریح کرد: ایشان از سنین بسیار کم، سخنان حکیمانه و شایسته‌ای داشتند. اگرچه پیامبر اکرم (ص) پیش‌بینی کردند که این دختر در آینده مصائب بسیاری را تجربه خواهد کرد، اما ایشان با بهره‌گیری از تربیت مستقیم رسول خدا (ص)، حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س)، به شخصیتی جامع از اخلاق و بصیرت تبدیل شدند.

استاد اکبری با اشاره به نقش محوری حضرت زینب (س) در حفظ خطبه فدکیه خاطرنشان کرد: در روایتی موثق آمده است که حضرت زینب (س) در سن پنج سالگی، در حالی که در کنار مادرش بود، تمامی خطبه فدکیه را حفظ کرد. ایشان پس از شهادت حضرت زهرا (س)، این خطبه را در میان مردم منتشر کرد و همین فراست و شجاعت باعث شد تا این میراث ارزشمند بیش از ۱۴۰۰ سال برای جهانیان ماندگار شود.

وی در ادامه به دوران خلافت امیرالمؤمنین (ع) اشاره کرد و افزود: حضرت زینب (س) شاهد تمامی تحولات سیاسی و اجتماعی دوران پدرشان بود؛ از لحظه بیعت مردم و حتی افرادی چون طلحه و زبیر با حضرت علی (ع) تا چالش‌های دوران خلافت و جنگ جمل. ایشان در تمامی این مراحل، در کنار پدر و برادرانشان حضور داشت و با مشاهده زوال دنیاطلبان و استقامت حق، بصیرت سیاسی و اعتقادی خود را هرچه بیشتر تقویت کرد.

حکمت 82 نهج البلاغه، به روایت امامزاده ناصرالحق

استاد عبدالقادر اکبری با اشاره به دوران حضور حضرت زینب (س) در کوفه اظهار داشت: ایشان در دوران خلافت پدر بزرگوارشان، معلم و مربی زنان کوفه بودند و مسائل دینی و تفسیر قرآن را برای آنان بیان می‌کردند. بسیاری از شاگردان ایشان سخنان و آموزه‌های قرآنی آن حضرت را ثبت کرده و بهره‌های فراوانی از محضر علمی ایشان بردند.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بازخوانی وقایع شب شهادت امیرالمؤمنین (ع) خاطرنشان کرد: در آن شب سرنوشت‌ساز که حضرت امیر (ع) در خانه زینب کبری (س) حضور داشتند، ایشان با مشاهده اضطراب و شب‌زنده‌داری خاص پدر، آخرین توصیه‌ها و وقایع آینده را از زبان ایشان ضبط و دریافت کردند. حضرت زینب (س) نخستین کسی بود که پس از شنیدن ندای آسمانی شهادت امام، برادران را باخبر کرد و در تمام لحظات بیماری و شهادت، بر بالین پدر حضور داشت و حقیقت وقایع تلخ آینده و اسارت خاندان را از زبان ایشان جویا شد.

وي با اشاره به دوران امامت امام حسن مجتبی (ع) تصریح کرد: حضرت زینب (س) پس از شهادت پدر، در کمال اطاعت و همراهی با برادر بزرگتر و امام زمان خویش، در کنار امام حسن (ع) ایستاد. ایشان شاهد بود که چگونه یاران امام به سوی معاویه گریختند و امام (ع) برای حفظ بقای شیعه، صلح تحمیلی را پذیرفت. حضرت زینب (س) ده سال در کنار امام حسن (ع) حضور داشت و در لحظات شهادت ایشان بر اثر زهر نیز، مرهم و همراه برادر بود.

وی به ریشه‌های واقعه عاشورا اشاره کرد و افزود: با مرگ معاویه در سال ۶۰ هجری و نقض آشکار صلح‌نامه از سوی او با انتصاب یزید، مرحله جدیدی از مجاهدت‌های حضرت زینب (س) آغاز شد. ایشان که تربیت‌یافته مکتب ولایت و شاهد فراز و فرودهای تاریخی از زمان پیامبر (ص) تا امام مجتبی (ع) بود، با بصیرتی کامل خود را برای همراهی با امام حسین (ع) در مسیر کربلا آماده کرد تا رسالت ابلاغ پیام خون شهیدان را به دوش بکشد.

استاد عبدالقادر اکبری اظهار داشت: حکمت 82 نهج البلاغه، به موضوع «صبر» اشاره می کند؛ حکمتی که بر اساس کتاب «البساط» به روایت امامزاده ناصرالحق می باشد؛ در این روایت می خوانیم: « قال أمير المؤمنين علي عليه السلام: «الصبر من الإيمان بمنزلة الرأس من الجسد فإذا ذهب الصبر ذهب الإيمان؛ جایگاه صبر نسبت به ایمان، همچون جایگاه سر نسبت به بدن است؛ اگر صبر از دست برود، ایمان نیز از دست می‌رود.» (البساط، ص: 17)

وی با اشاره به سه نوع صبر (صبر بر طاعت، صبر در برابر معصیت و صبر در برابر مشکلات زندگی) تصریح کرد: حضرت زینب (س) در هر سه ساحت، به کمال رسیدند؛ ایشان همواره اطاعت از خداوند و ائمه اطهار (ع) را مقدم بر هر چیز دانستند و در برابر وسوسه‌های معصیت و سخت‌ترین مصائب زندگی، استقامتی بی‌نظیر از خود نشان دادند.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در پاسخ به این پرسش که آیا صبر حضرت زینب (س) تنها به دلیل تربیت معصومین (ع) بود و آیا برای ما الگوی قابل دستیابی است، خاطرنشان کرد: اگرچه ایشان تحت تربیت والاترین انسان‌ها بودند، اما صبر و استقامت ایشان یک «ضبط صوتی» ساده نبود، بلکه حاصل پیوند عمیق ایمان با عمل بود. حضرت زینب (س) مصایب فقدان جد، مادر، پدر و برادران را تحمل کردند و با این حال، تبدیل به منبع الهام و آموزگاری برای تمامی انسان‌ها شدند.

استاد اکبری با اشاره به وقایع عاشورا افزود: اوج صبر و ایمان ایشان در روز یازدهم محرم، در کنار پیک پاره‌پاره امام حسین (ع) تجلی یافت؛ آن‌جا که در میان تهدید دشمنان، رو به آسمان کرد و با رضایت قلبی، این قربانی‌ها را پیشگاه خداوند پذیرفت. این سطح از تسلیم و رضایت، درسی بزرگ برای تمامی مجاهدان و مبارزان است که بدانند در راه دین، هر چه فدا شود، اندک است.

وی در پایان با تحلیل اثرات بلندمدت صبر حضرت زینب (س) اظهار داشت: بازگشت ایشان به مدینه و بازگو کردن وقایع کربلا، در واقع بیدار کردن عواطف خفته مردم و افشای جنایات دشمن بود. پیش‌بینی‌های ایشان در مورد تبدیل شدن مزار امام حسین (ع) به زیارتگاهی ابدی، امروز با حضور میلیون‌ها شیعه و سنی در مراسم اربعین محقق شده است. حضرت زینب (س) با این استقامت، به جهان ثابت کرد که چگونه می‌توان با صبر و بصیرت، پیروزی حق بر باطل را جاودانه کرد و همین امر، ایشان را به الگویی دست‌یافتنی برای هر کسی تبدیل می‌کند که بخواهد در مسیر ایمان، صبور و استوار باشد.