ویژگی های ماه مبارک رمضان

حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) در آخرین جمعه ماه شعبان و در آستانه ورود به ماه مبارک رمضان ،خطبه ای ایراد کردند که در ضمن آن خطبه برخی از ویژگیهای ماه مبارک رمضان را یادآور شده اند.

به چند محور از این ویژگی ها، به طور اختصار، اشاره می‌کنیم.

 

۱) قد اقبل الیکم شهر الله

 یکی از اسماء ماه مبارک رمضان، «شهر الله» است

 حضرت در آن خطبه فرمودند:«أیها الناس أنه قد أقبل إلیکم شهر الله بالبرکة و الرحمة و المغفرة...»

حال این بحث مطرح می شود که چرا این ماه، ماه خدا است؟

زیرا این ماه نسبت به ماه هاى دیگر به علت شمول رحمت و کرامت خدا بر بندگان، برترى ویژه اى دارد. چنانچه در ادعیه ماه مبارک رمضان مى خوانیم: «و هو شهر رمضان الذى انزلت فیه القرآن هدى للناس و بینات من الهدى و الفرقان و هذا شهر الصیام و هذا شهر القیام و هذا شهر الانابة و هذا شهر التوبة و هذا شهر المغفرة و الرحمة و هذا شهر العتق من النار و الفوز بالجنة و هذا شهر فیه لیلة القدر التى هى خیر من الف شهر»

خدایا! این ماه رمضان است، ماه نزول قرآن، ماه روزه دارى، عبادت و نماز، ماه تضرع و زارى به درگاه تو، ماه توبه، و بخشش و رحمت و ماه آزادى از آتش، ماه رستگارى، و دست یافتن به بهشت است.

در حدیثى دیگر که مرحوم شیخ صدوق «ره» در معانى الاخبار آن را نقل کرده، آمده است که راوی می گوید:

در خدمت امام باقر علیه السلام هشت نفر حاضر بودیم، صحبت از رمضان شد پس حضرت فرمود: نگویید رمضان این است، یا رمضان رفت، یا رمضان آمد، چون، رمضان اسم خداى عزوجل است در حالى که خدا نمى رود و نمى آید. رفت و آمد مربوط به امور موقت است؛ بلکه بگویید ماه رمضان! یعنی ماه را به اسم اضافه کنیم چون رمضان، نامی از نام های خدا است (با این کار گویا به این ماه، ماه خدا می گویید) و آن همان ماهى است که قرآن، در آن نازل شده و خدا آن را نمونه و عید قرار داده است.

 

۲) شهر دعیتم فیه الی ضیافةالله

ماه مبارک رمضان به حسب آن چه که اهل معرفت و باطن می گویند، ماه سلوک إلی‌ الله ‌تعالی و دار ضیافة الله است. این ماه، ماهی است که در آن حضرت ربّ الارباب با عبدش سخن گفته است. به حسب روایتی که از امام صادق(علیه السلام) نقل شده است، تمام کتب آسمانی از تورات و انجیل و زبور تا قرآن، همه در ماه مبارک رمضان به پیامبران الهی نازل شده اند. یعنی این ماه، ماهی است که خداوند با بندگانش سخن گفته است و آنها را مخاطب خود ساخته و مورد عنایت خاصّه خودش قرار داده است و سفره ای رنگارنگ و مأدبه ای پر از نعمت‌های ظاهریه و باطنیه برای بندگانش فراهم آورده است که قابل تصور نیست.

در حدیث شریف قدسی فرمود: « اعددت لعبادی الصالحین ما لا عینٌ رأت و لا اذنٌ سمعت و لا خطَر علی قلب بشرٍ»

برای بندگان صالحم چیزهایی آماده کرده ام که هیچ چشمی ندیده ‌و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ قلبی خطور نکرده است.

ماه مبارک رمضان، در واقع تالار پذیرایی و مهمانخانه الهی است؛ و چقدر فاصله است بین مهمانخانه های دنیایی و مهمانپذیر رحمانی.

در مهمانخانه های دنیایى، معمولا مشخصات خانه، در و دیوار، سفره و غذاها و خصوصیات و مزه آنها مورد دقت نظر قرار می گیرد، اما در مهمانى و سفره خداوند از این مسائل خبرى نیست. در ماه رمضان هم رزق و روزى بیش تر است و هم پذیرایى معنوى سرشار تر است «جعلتم فیه من اهل کرامة الله» خدا خودش از شما پذیرایى مى کند. «انفاسکم فیه تسبیح و نومکم فیه عباده» روایات متعددى در ثواب ماه مبارک ذکر شده که وقتى انسان به آنها مراجعه مى کند مات و مبهوت مى شود نفس زدن، ثواب تسبیح دارد و خوابیدن، ثواب نماز خواندن دارد.

«بالبرکة و الرحمة و المغفرة»  بهترین سوغاتى، سوغاتى ماه رمضان است که به درد آخرت مى خورد و از بین رفتنى نیست، و تا ابد مى توان از آن استفاده کرد، حتى در بهشت البته توجه به این نکته، لازم و ضروری است که پاداش و ثواب الهی در این ماه، به مقتضاى لطف خدا است نه به سبب استحقاق ما یعنی خداوند به مقتضاى کرم خود ثواب مى دهد نه در مقایسه با عمل انسان «ربنا عاملنا بفضلک و لاتعاملنا بعدلک».

 

۳) شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن...

ویژگی دیگر ماه مبارک این است که قرآن در این ماه نازل شده است لذا یک ارتباط وثیق و محکم بین ماه مبارک و کتاب خداوند وجود دارد.

 

ماه رمضان؛ بهار قرآن

لذا  در روایات بسیار، در ماه مبارک رمضان، به قرائت قرآن سفارش شده است. در روایات اهل بیت علیهم السلام نسبت به این موضوع، تعبیرات مختلفی وجود دارد. این روایت از امام باقر علیه السلام نقل شده و معروف است که فرمودند: «لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ رَبِیعٌ وَ رَبِیعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَان» هر چیزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه مبارک رمضان است. روایت دیگر از امام صادق علیه السلام است که راجع به ماه ها، حضرت فرمودند: «فَغُرَّةُ الشُّهُورِ شَهْرُ اللَّهِ عَزَّ ذِکْرُهُ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ» تا به این جمله می رسد: «فَاسْتَقْبِلِ الشَّهْرَ بِالْقُرْآنِ» تو به این ماه با قرآن رو بیاور.

در خطبه معروف پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم نقل شده است، که حضرت فرمودند: «أَیُّهَا النّاس إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَة...وَ مَنْ تَلَا فِیهِ آیَةً مِنَ الْقُرْآنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُور». اگر کسی یک آیه از قرآن را در این ماه تلاوت کند، اجر او مثل این است که در ماه های دیگر یک ختم قرآن کرده باشد. این اجرِ خیلی زیادی است.

 

ختم قرآن؛ سنت ائمه علیهم السلام در ماه مبارک رمضان

یک روایت در وسائل الشیعه نقل شده که میگوید: حضرات ائمه علیهم السلام در ماه مبارک رمضان ده ختم قرآن می‌کردند. یعنی هر سه روز، یک ختم قرآن داشتند، اگر مومنین ثواب هر ختم قرآن را به روح مقدس یکی از چهارده معصوم علیهم السلام هدیه کنند، ثوابش مضاعف می‌شود و در آن روایت دارد که هر ختم قرآنی که حضرات می کردند، ثوابش را به یکی از معصومین علیهم السلام هدیه می کردند.

 

نقش کلیدی قرآن کریم در سعادت و هدایت مردم پوشیده نیست اما تعابیر ذات مقدس خداوند متعال در خود قرآن، جالب است.

خدای سبحان، قرآن کریم را کتاب رحمت معرفی نموده است:

«و ننزّل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمومنین» (اسراء/۸۲)

«تنزیل من الرحمن الرحیم»(فصّلت/۲) 

«الرحمن علّم القرآن»(الرحمن/۱ و۲)

«ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم»(الاسراء/۹)

 و دهها تعبیر شگفت انگیز دیگر

اما چند مطلب مهم که نباید مورد غفلت قرار گیرد:

 

اولاً: قرآن بطون و لایه‌های معنایی و مصداقی عمیق و گسترده‌ای دارد که تلاش برای کشف آن حقایق باید استمرار داشته باشد.

 

ثانیاً: نیاز بشریت به قرآن هرگز پایان نمی‌یابد و تکامل علمی و اجتماعی انسان، نیاز او را به حقایق قرآن کریم نه تنها کاهش نمی‌دهد بلکه روزافزون می‌سازد.

 

ثالثاً: اگر اسلام خاتم ادیان و قرآن خاتم کتب آسمانی است، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خاتم الانبیاء و قله رفیع کمال انسانی و خلیفه الله الاعظم و واسطه ابدی نزول فیض الهی هستند که قرآن کریم درباره ایشان می فرماید: «و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین»، قرآن کریم نسخه مکتوب حقیقت نور محمدی صلی الله علیه و آله و سلم است و آن حضرت آینه تمام نمای صفات حسنای حق و نور مطلق خداوند متعال بر عالم و آدم می باشند.

 

رابعاً: شکایت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از مسلمانان در قیامت

قرآن در این باره میفرماید:

 «وَ قالَ الرَّسُولُ رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً» (فرقان/۳۰) یعنی پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم روز قیامت شکایت می‌کنند که این مردم قرآن را رها کردند.

 

چند نکته در باره این آیه:

 

اول: اینکه «قال» فعل ماضی است، باید بگوید: «یقول» چون روز قیامت هنوز نیامده است و روز قیامت است که در آن پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم از قوم خود شکایت خواهد کرد. اما می‌گوید: شکایت کرد! دلیل ماضی آوردن فعل قال این است که یک چیزی که برای آینده است، اگر صد در صد قطعی باشد، دیگر به لفظ مستقبل و آینده بیان نمی شود. بلکه به لفظ ماضی و گذشته بیان می شود. پس از «قال» این نکته را می‌فهمیم که این شکایت قطعی است.

 

دوم: اینکه بعد هم می‌گوید: «وَ قالَ الرَّسُولُ» رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم یک آدم عادی و معمولی نیست که عصبانی شود بلکه آن حضرت رحمة للعالمین است. آن کسی که رحمتش شامل همه هستی می‌شود، شکایت می‌کند. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم منبع رحمت و منشأ رحمت هستند بنابر این آیه منبع رحمت برای عالمیان نزد خدا شکایت می‌کنند و این شکایت در روز خطر و روز قیامت است. چطور شکایت می‌کنند آن حضرت می فرمایند: «یا رَبِّ» با کلمه «یا ربّ» نزد خدا شکایت می کنند چون داریم اگر کسی «یا ربّ» بگوید، حتی اگر ده «یا ربّ» هم بگوید، خداوند لبیک می‌گوید و دعا با کلمه‌ی «یا ربّ» استجابت می‌شود و نکته پایانی این که عمل بر خلاف دستورات و ارشادات قرآنی، نشانه مهجوریت قرآن است. والحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین/۲۰/۲۳/۲۶۰

 

 

نوع مطلب:

س, 03/16/1396 - 23:41

دیدگاه جدیدی بگذارید