تعصب به همه روش های پیشین حوزه تحجر و پشت پا زدن به تراث گذشته کوته فکری است
استاد محمد رضا نائینی

استاد نائینی ضمن اشاره به معایب و مزایای تحت برنامه کردن دروس حوزه تصریح کرد: با بررسی دیدگاههای دو طرف می توان به یک نظریه جمع بین حقین رسید.

 

استاد محمد رضا نائینی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید با اشاره به اینکه یکی از امتیازات مهم حوزه که زمینه رشد طلبه ها را فراهم کرده در طول سده های مختلف، آزادی در انتخاب دروس توسط  شاگردان، آزادی تدریس و حتی آزادی در انتخاب کتب مناسب برای تحصیل است، خاطر نشان کرد: طلبه وقتی وارد حوزه می شود به بار نشستن او و تبدیل شدنش به یک عالم دینی زمان‌بر است، کسی که وارد دانشگاه می شود بعد از چهار سال به او آقای مهندس گفته می شود اما در حوزه بعد از پانزده سال طلبه یک نمود اجتماعی ندارد.

 

در سال های پیشین طلبه سال دوم با شروع به تدریس بازخورد و نتیجه تحصیل خود را روزمره می دید

وی ادامه داد: این ها موجب ناامیدی و حس «به چه درد می خورم» در وجود یک جوان که در دوره نشاط عمرش هست می شود، در سال هایی که ما وارد حوزه شدیم طلبه سال دوم شروع به تدریس می کرد و بازتاب و بازخورد و نتیجه تحصیل خود را روزمره می دید، علاوه بر این که پیشرفت علمی می کرد احساس شخصیت می نمود و همین تدریس موجب نظم در کارش می شد به طوری که در درس های خودش هم با جدیت و نظم بیشتر شرکت می کرد و کم کم بخاطر ویژگی های ذاتی دروس طلبگی به وادی تحقیق هم کشیده می شد و ورزیدگی پیدا می کرد.

 

عضو دبیرخانه نشست دوره ای اساتید ضمن اظهار تاسف از اینکه این مزایا در دوره مقدمات از بین رفته ابراز داشت: امروزه ما شاهد هستیم امکان تدریس برای طلبه ها به کندی فراهم می شود و به عنوان یک نقیصه جدی در پایه های پایین به شمار می رود، همین نقیصه به شکل دیگری در پایه های بالا هم نفوذ می کند، تدریس برای رسائل و مکاسب آرام آرام با سخت گیری های زیادی همراه می شود و شنیده ها حاکی از این است که درس خارج هم همینگونه شده است.

 

مسئولین و دست اندرکاران امور حوزه خواهان پیشرفت و بالندگی حوزه هستند

وی با تاکید بر این که کسانی که چنین برنامه ریزی هایی می کنند ابدا مخالف پیشرفت حوزه نیستند، خاطرنشان کرد: همه مسئولین و دست اندرکاران امور حوزه برادران ما و همگی صاحب تجربیاتی هستند و می خواهند حوزه روز به روز پیشرفت و بالندگی پیدا کند اما باید دید چه چیزی موجب شده که این آقایان به چنین نتیجه ای رسیده اند تا یک جمع بین حقینی صورت بگیرد.

 

آیت الله العظمی فاضل لنکرانی از پیشگامان ایجاد نظم در حوزه

این استاد سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه قم ادامه داد: آن وقتی که ما وارد حوزه شدیم و حوزه آزاد بود یک نوع شلختگی و بی نظمی در حوزه مشاهده می شد و هیچ نظارتی وجود نداشت، درست است که زمینه مدرس شدن وجود داشت اما زمینه هیچ چیز نشدن هم به همان اندازه فراهم بود و هرکس می بایست گلیم خودش را از آب بیرون می کشید و الا هدر می رفت، همین عوامل موجب شد بزرگانی به این فکر بیفتند که یک نظمی به کار بدهند، مثل مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی که از پیشگامان این کار بودند چرا که مشکلات را دیده بودند و خوب هم دیده بودند، الان مشکل در سطوح عالی همین است و مشکلات را دست اندرکاران حوزه می بینند و درست هم می بینند و به نظر من صحیح هم هست.

 

این عضو هیأت مشورتی نشست دوره ای اساتید حوزه تاکید کرد: گاهی مشاهده می شود طلبه بدون این که پایه های پایین تر را تدریس کرده باشد یک دفعه اعلان تدریس رسائل و مکاسب می کند و چند سالی هم شکسته بسته تدریس می کند و بعد مشغول درس خارج می شود، هم خودش ضعیف است و چه بسا طلبه های ضعیفی را هم بار می آورد، البته من معتقدم چنین افرادی در طولانی مدت افراد زیادی را نمی توانند به دور خود جمع کنند ولی خودشان یک احساس شخصیت کاذب می کنند.

 

وی ادامه داد: کسی که می خواهد رسائل و یا مکاسب تدریس کند باید قابلیت های اولیه ای را داشته باشد و این که مدرسه خان یا مدرسه آیت الله العظمی گلپایگانی برای ورودی اساتید امتحان می گیرند به خاطر همین است، حتی شنیدم که آیت الله استادی دبیر محترم شورای عالی حوزه یک دستورالعمل داده اند که هرکس می خواهد تدریس درس خارج بکند باید یک امتحان بدهد، اینها همگی به خاطر یک سری دغدغه های درستی است که در ذهن آقایان است.  

 

این استاد حوزه علمیه به وجود آمدن یک رابطه معنوی بین استاد و شاگرد و پیدا کردن استاد طبق سلیقه های طلاب را از نکات مثبت روش آزاد درسی حوزه علمیه برشمرد و ابراز داشت: بعضی از مسؤولین حوزه می گویند برخی از طلاب بعد از رسیدن به سطوح عالی از حجره فقط به عنوان خوابگاه استفاده می کنند یعنی از امکانات حوزه استفاده می کنند ولی عملا در جاهای دیگری مشغولند.

 

وی ادامه داد: علاوه بر اینکه ما شرعا مجاز نیستیم به چنین طلبه هایی حجره بدهیم این طلبه ها غیر متدین هم بار می آیند و اگر به این کارها عادت کردند دیگر برایشان عادی می شود که از سهم امام و امکاناتی که برای طلاب مهیا شده استفاده کنند بدون این که کار طلبگی انجام دهند، مؤسساتی که در حوزه در این سالها تاسیس شده همگی همین دغدغه را دارند.

 

کمرنگ شدن رابطه استاد با شاگرد در بیشتر دروس سطوح عالی

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم ضمن اشاره به اینکه مشکل دیگری که در سطوح عالی وجود دارد این است که الان استاد با شاگرد در بیشتر دروس سطوح عالی رابطه ندارد، اظهار داشت: کسی که عهده دار تدریس می شود باید بپذیرد سؤالات شاگرد را هم جواب دهد و وقتی برای رسیدگی به امور شاگردان بگذارد، سؤال هم تنها سؤال علمی نیست بلکه گاهی مشکلات اخلاقی و خانوادگی است، قدیم اینگونه بوده که اساتید هم معلم بودند و هم مراد طلبه و حلال مشکلات او هم بودند.

 

وی ادامه داد: اساتید باید روش استفاده از حواشی را به طلاب آموزش بدهند، همچنین در طلاب از جهت کتاب شناسی ضعف هایی وجود دارد که باید از طرف اساتید آنها به این امور پرداخته شود، گاهی مشاهده می شود طلبه ای وارد سطوح عالی و یا حتی درس خارج می شود ولی کارکرد روضه المتقین، مرآةالعقول و ملاذ الاخیار را نمی داند این ها همگی از مشکلات دروس آزاد است.

 

تعصب به روش های پیشین تحجر و پشت پا زدن به تراث گذشته کوته فکری است

استاد نائینی ادامه داد: ما باید به یک جمع بین حقین برسیم یعنی امتیازات دروس آزاد را نگه داریم، ایرادات و مشکلاتش را برطرف کنیم و در نهایت یک حوزه آزاد بالنده داشته باشیم، تعصب به روش های پیشین تحجر است و پشت پا زدن به تراث گذشته به این بهانه که چیز نویی می خواهیم درست کنیم کوته فکری است.

 

ارائه راهکار

استاد نائینی تصریح کرد: فکر می کنم این راهکارها مناسب است که اولا تدریس در پایه های پایین تر قدری وسعت داده شود، برای این کار می توان چند معیار ارائه داد مثلا امتحان گرفته شود یا تأییدیه دو نفر از اساتید طلبه ای که می خواهد درخواست تدریس دهد پذیرفته شود که اگر کسی یکی از این معیار ها را نداشته باشد با معیار دیگر بتواند وارد تدریس شود، انحصار تدریس باید شکسته شود، چه عیبی دارد به جای تشکیل کلاس های ۵۰ نفری، کلاسهایی با افراد کمتر تشکیل شود که تدریس در پایه های پایینتر آسان شود تا عملا طلبه برای تدریس از رسائل و مکاسب شروع نکند، چراکه می بیند به همان اندازه که زمینه تدریس مکاسب هست زمینه تدریس صرف ساده هم هست.

 

وی ادامه داد: دوم اینکه بین طلبه ها فرق گذاشته شود، بین طلبه ای که هنگام ورود به حوزه ۱۵ سال دارد با طلبه ای که مثلا ۲۲ سال دارد تفاوت است، مثلا طلبه ۱۵ ساله در سه سال اول به نظارت های آکادمیک به شیوه دبیرستان و دانشگاه  بیشتر نیاز دارد ولی برای طلبه ۲۲ ساله یک سال نظارت کافی است.

 

معیارهایی برای تدریس در سطوح عالی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه ضمن اشاره به اینکه شرایط تدریس در سطوح عالی را هم می توان به همین کیفیت ولی با کمی سختگیری ضابطه مند کرد، ابراز داشت: مثلا اگر در سطوح پایین تر راه را برای تدریس طلبه باز کردیم می توانیم در سطوح عالی بگوییم به شرطی می توانی رسائل تدریس کنی که درس های مقدمات را تدریس کرده باشی و الا اگر ما راه را از پایین ببندیم بعد بگوییم کسی که می خواهد تدریس رسائل داشته باشد باید سابقه تدریس در پایه های پایین تر را داشته باشد درست نیست چرا که زمینه تدریس برای وی فراهم نبوده و معیار دیگر هم می تواند امتحان باشد.

 

دبیر نشست دوره ای اساتید با اشاره به اینکه معیار دیگر هم می تواند تأیید اساتید مورد اعتماد مدیریت حوزه باشد، خاطر نشان کرد: بدون تعارف یک عده از مدرسین باید در حوزه معرفی شوند و گفته شود مدیریت اینها را به عنوان امین خودش قبول دارد، معنایش هم این نیست که بقیه خوب نیستند، بقیه هم خوب هستند اما فعلا ما اینها را قبول داریم و اگر دو نفر از اینها شخصی را برای تدریس تعیین کنند می تواند درس بگوید.

 

وی ادامه داد: این معیارها چندگانه است که ممکن است بعضی شروط لازم و بعضی شناور و متغیر باشد.

 

فرصتها و تأملات درباره مؤسسات حوزوی

استاد نائینی ضمن اشاره به این که نباید به مؤسسات به وجود آمده در حوزه نگاه منفی داشت، ابراز کرد: این مؤسسات نقاط منفی و مثبتی دارند، به فرصتهایی که به وجود آورده اند باید نگاه شود، همچنین چالش هایی هم که این موسسات بوجود آوردند باید مورد تأمل واقع شود.

 

وی ادامه داد: بدون این که ریالی از بودجه های دولتی هزینه شود بیش از پانزده مؤسسه خودگردان در حوزه تشکیل شده است و فقط یک هدایت کلی باید داده شود، مثلا یکی از هدایت های کلی این است که مؤسسات باید طلبه ها را در رفتن به درس خاصی محدود نکنند البته ممکن است آن ها هم بگویند وقتی درس خود ما شرکت نکنند یک عده عقب می افتند و عده دیگر جلو می روند و نمی شود برنامه منسجمی برای آن ها تدوین کرد اینها همه جواب دارند بعضی از مؤسسات این کار را کرده اند و موفق هم بوده اند.

 

این استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: این مؤسسات می توانند موتور محرک اساتید حوزه باشند، مثلا کاری که موسسه خاتم الاوصیاء علیه السلام کرده این است که طلبه ها را با دو شرط  برای شرکت در هر درسی که می خواهند آزاد گذاشته است، شرط اول این که تعداد قابل قبولی  مثلا پنج نفر بشوند و در درس مزبور شرکت کنند، شرط دوم این که استاد آن درس باید قبول کند که هفته ای یک ساعت در مؤسسه مزبور حاضر شود و اشکالات آن ها را جواب دهد، اگر همه موسسات به این نکته مثبت هدایت شوند آرام آرام استادی که در حوزه تدریس می کند متوجه می شود یکی از جهاتی که باعث رونق درس او می شود این است که پاسخ گوی شاگردان باشد، طبعا اساتیدی که حوصله این کار را ندارند رغبت به آن ها کم می شود و یک تعادل طبیعی ایجاد می شود.

 

وی ادامه داد: پس باید از تجربیات چندین ساله بعضی از موسسات استفاده نمود، بعضی از این مؤسسات همه حواشی رسائل و مکاسب را مطالعه نموده اند و حواشی منتخب آن ها را که حاوی نکات کلیدی و مهم است انتخاب کرده اند، اینها قابل استفاده همه طلاب است یا همین کتاب شناسی که عرض کردم بعضی از این مؤسسات عهده دار شده اند.

 

تصریح مقام معظم رهبری بر حفظ دروس آزاد حوزه

استاد نائینی تصریح کرد: باید با رویکرد حفظ و تقویت دروس آزاد حوزه از این مؤسسات استفاده کنیم و به همه مؤسسات هم بها بدهیم که نتیجه این امر یکی از تحولات مهم مد نظر مقام معظم رهبری است، چراکه معظم له در سخنرانی عمومی حوزه در سالی که قم مشرف شده بودند تصریح فرمودند «باید دروس آزاد حوزه حفظ شود» اما چگونه می شود که هم دروس آزاد حفظ شود و هم با تحولات مد نظر ایشان تناسب داشته باشد راهش همین مطالب است.

 

این استاد حوزه در پایان سخنان خود تاکید کرد نکته مهم دیگر این است که اگر بخواهد این کارها انجام شود همگی باید احساس کنیم باهم برادر هستیم و می خواهیم از تجربیات هم استفاده کنیم، هیچ کس تصور نکند فکرش مطلق و خالی از عیب است و تفکر مقابل سراسر عیب است، اصلا نباید با دیده مقابله و صف بندی نگریسته شود بلکه با رفاقت و دست به دست هم دادن و کمک گرفتن از همدیگر و از فرصت ها استفاده کردن می شود مشکلات حوزه را حل نمود.۲۱۰/۵۳/۲۰

نوع مطلب:

۱۳۹۳/۴/۵ - ۲:۴۶

دیدگاه‌ها

احسنت و ای کاش اینها عملی شوند

احسنت به وجودت افتخار میکنم

تشکر از فرمایشات دقیق و راهگشای استاد نائینی

از بیانات منصفانه و پخته استاد معزز کمال تشکر را دارم

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.