استاد حسینی آملی مطرح کرد؛

مسأله فرهنگ عمومی جامعه

گام اول تصحیح جامعه به تصحیح اصول و اعتقادات جامعه است. مردم بدانند که امتثال امر ولی فقیه برخاسته از اعتقادات ولایت، نبوت، وحی و الله است. ولی فقیه آن کسی است که امام صادق علیه السلام درباره اش می فرماید: «الرادّ علیه کالرادّ علینا» هر کس حرف ولی فقیه را رد کند، ما را رد کرده است و هر کس که ما را رد کرد، پیغمبر و خدای تعالی را رد کرده است. اطاعت امر ولی فقیه در جامعه مبنای توحیدی دارد؛ این، طرح کلی بنیان های فکری و فرهنگی جامعه است.

 

استاد سید علی حسینی آملی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع «مسأله فرهنگ عمومی جامعه» به گفتگو پرداخت.

 

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اصولا فرهنگ یعنی «طرز تفکّر» که در جامعه اسلامی ما با پیش فرض اسلامیت و جمهوریت است.

 

وی افزود: اگر فرهنگ بنیان های مبادی تصوری و تصدیقی مُتقَنی داشته باشد، این فرهنگ در جامعه پشتوانه اصیلی دارد که می تواند روی پای خودش بایستد و الا متزلزل است. همان طور که اصل جامعه ساختارش از آحاد جامعه است، پشتوانه اصالت آن هم از اصالت فکری آحاد جامعه است؛ اصلاح و احیانا افساد جامعه به اصلاح و احیانا افساد افراد آن جامعه است.

 

استاد حسینی آملی در ادامه بیان کرد: سخن از این است که اصالت فرد و اجتماع، تأثیر و تأثّر متقابل دارد، جامعه را امام جامعه باید مدیریت کند و افراد جامعه را خودش به میدان کار بیاورد و افراد جامعه آن امام را همراهی کنند؛ آن امامی که از ناحیه این امت مقبولیت دارد، در این صورت آن امام و این امت راهی کوی کمال می شوند.

 

وی اضافه نمود: از آنجایی که پیش فرض ما اسلامیت و جمهوریت است، در متن قوانین الهی اسلام، امام هم تعیین شده است. اعتقاد ما این است که انبیاء از جانب حضرت حقّ جلّ و علی تعیین شده اند و بعد از خودشان هم امام تعیین نمودند؛ نظیر این مطلب، نصب الهی و معرفی امیرمؤمنان علیه السلام، توسط رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در عید غدیر است.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: این بیان درست نیست اگر گفته شود رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، امیر مؤمنان علیه السلام را در روز غدیر به امامت نصب کرده اند؛ بلکه باید گفت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، علی علیه السلام را به امامت معرفی کردند. چنان که آیه شریفه می فرماید: «یا ایّها الرَّسول بلِّغ ما أُنزل الیک من ربِّک...»؛ «ما انزل...» نصب الهی بود؛ پیغمبر مأمور ابلاغ و معرفی بود.

 

وی افزود: امام جامعه که منصوب الهی است و مشروعیت الهی دارد، با آن مشروعیت الهی اش جامعه را هدایت می کند. به اعتقاد ما امام مانند پیامبر، معصوم علی الاطلاق است و این گونه است که جامعه را به سوی عصمت و کمال الهی که خودشان از جانب پروردگار عالم تعریف شده دارند، هدایت می کنند.

 

استاد حسینی آملی در ادامه بیان کرد: روی همین جهت در خطبه 156 نهج البلاغه امیرالمؤمنین با یک بیانی می فرمایند که از من اطاعت کنید و دستتان را به من بسپارید تا شما را به بهشت ببرم. این امام جامعه است که چنین پیش فرضی را برای خودش در نظر دارد.

 

وی اضافه نمود: حضرت زهرا سلام الله علیها هم در خطبه فدکیه نظیر همین بیان را دارند. اطاعت از این زعیم الهی بر گردن شما است. «قائِداً اِلَی الرِّضوانِ اتّباعُهُ، مُؤَدٍّ إلَی النَّجاةِ إستماعُهُ» خداوند، قرآنی را نازل فرمود که پیروی از آن، انسان را به رضای الهی می رساند و گوش سپردن به آن، نجات می بخشد.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بنابراین فرهنگ جامعه نیاز به اعتقادات بنیادین دارد و آن اعتقاد به توحید است؛ اعتقاد به نبوت است و اعتقاد به ولایت و امامت بر حق است. این امت با آن اعتقادات اگر پا به پای امام بیاید، نارسایی های فرهنگی جامعه به راحتی قابل اصلاح است.

 

وی در ادامه بیان کرد: صناعات خمس را در منطق خوانده ایم: برهان، مغالطه، جدل، خطابه و شعر، در برهان، مقدمات قیاس برهانی باید یقینی باشد؛ یقینیات هم شش مورد است که عبارت است از: اولیات، بدیهیات، فطریات، تجربیات، مشاهدات و در آخر مقبولات.

 

استاد حسینی آملی خاطرنشان کرد: اگر ما به برهان، حقایق دین راه پیدا کردیم، نعم المطلوب! و اگر به این براهین قطعیه فلسفه احکام و راز و اسرار عبادات راه پیدا نکردیم، به راحتی می گوییم این سخن امام معصوم علیه السلام است و از مسیری دیگر فهمیدیم که سخن امام برای ما قطعی و یقینی است؛ چرا که امام را معصوم می دانیم؛ سخن امام برای ما مقبول می شود و به این ترتیب مقدمه برهان می گردد و آنگاه که برهان، اقامه شد، ما تسلیم برهان هستیم.

 

وی افزود: وقتی توانستیم که اجتماع را با مبادی تصوریه توحید، امامت و ولایت آشنا کنیم و از آنجا آنان را به مبادی تصدیقی رهنمون گشتیم که معصوم حجت است، دیگر از فردا برای تحکیم بنیان های  فرهنگی جامعه معضله ای نداریم. ولی اگر نتوانستیم این بنیان های فکری جامعه را اصلاح کنیم، فرهنگ جامعه در تزلزل خواهد بود.

 

این استاد درس خارج حوزه در همین راستا اضافه نمود: تا می گوییم حجاب، می گویند: چرا؟ باید توقف بسیار داشته باشیم که حجاب چه ضرورتی دارد اما وقتی بگوییم که فرمان خداوند است، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «عباد الله انتم کالمرضی و ربّ العالمین کالطبیب» این نسخه طبیبی است که خطا در آن نیست.

 

وی در ادامه بیان کرد: اگر همه اطبّاء نسبت به برتری علمی یک  طبیب شهادت بدهند، به نسخه آن طبیب اطمینان حاصل می کنیم. از امام صادق علیه السلام بهتر چه کسی است؟ از رسول خدا بالاتر کیست؟ از خود خداوند متعال عزّوجلّ چه کسی برتر است؟ در این صورت حجاب به راحتی قابل قبول است. نماز به راحتی قابل قبول است.

 

استاد حسینی آملی افزود: دیگر نیاز نیست تا به آثار نیک حجاب و مضرات بی حجابی اشاره نماییم؛ چه اینکه این امور، رو بنایی است؛ اگر این مسأله حل شود، پاسخ به بسیاری از شبهات هم به خودی خود داده می شود که چرا در دیگر کشورها که حجاب به صورت کشور ما نیست، اوضاعشان آنچنان بد نیست. چون شما می گویید، حرف این آقا است و آن فرد می گوید: حرف آن آقا است. فتوای مرجع تقلید این است و حرف مستشرق آن است. اما باید بگوییم که فتوای مرجع تقلید منشعب شده از کلام معصوم علیه السلام است و حرف آن مستشرق کلام شخصی است که امکان خطا در کلام او است.

 

وی اضافه نمود: حوزویان، بزرگان و ائمه جمعه، وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات و دست اندرکاران فرهنگی جامعه اقدام بنیانی تصحیح اعتقادات فکری مردم را در نظر بگیرند و اساس کار را باید به آنجا ببرند.

 

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: امام مشروعیت الهی دارد؛ مشروعیت الهی به تنهایی کارساز نیست؛ بلکه مقبولیت هم لازم است. اگر مقبولیت نبود، امام کاظم علیه السلام هم باشد، به زندان می رود؛ امام حسین علیه السلام باشد، به کربلا می رود؛ امام زین العابدین علیه السلام باشد، اگر چه در مشروعیت امامت ایشان تردید نداریم، اما می دانیم که در کوفه و شام چه با این امام همام کردند. اگر مقبولیت مردم در کار نباشد، امام اگر امیرمؤمنان علیه السلام هم باشد، در اداره جامعه منزوی می گردد.

 

وی در ادامه بیان کرد: ولی اگر همین امامی که مشروعیت الهی دارد، او و دست اندرکاران فرهنگی جامعه امت را تفهیم کنند که امامی داریم که مشروعیت الهی دارد و برای هدایت جامعه منتظر مقبولیت شما است. آن وقت امامی که از بالا مشروعیت الهی دارد، از جامعه و توده مردم مقبولیت دارد، این امام برای هدایت جامعه موفق است. اما اگر دشمنان به گونه ای با هجمه تبلیغاتی و دروغ امام را منزوی کنند، صلح را بر امام مجتبی علیه السلام تحمیل کنند و مردم در پشتیبانی امام جامعه کم بگذارند، این امام که مقبولیت جامعه را ندارد، مردم باید زیر یوق سلطنت معاویه بروند.

 

استاد سید علی حسینی آملی خاطرنشان کرد: امروز ما نیز در این شرایط هستیم. ما باید فرهنگ جامعه را تصحیح اعتقادات کنیم. یا باید مردم ولایت را حقیقتا با تحلیل و ادله تفصیلی بفهمند، که حقّاً در جوامع انسانی امروز برتر از طرح ولایت فقیه نداریم؛ طرحی که بنیان فقهی دارد که اساسش به اصول دین برمی گردد.

 

وی افزود: اگر ما اطاعت از ولی فقیه داریم، به اعتقادات ما بر می گردد. ولایت فقیه در سلسله معارف اصول دین است و نه فروع دین. این اعتقادات اگر در جامعه جا بیفتد، آن وقت معلوم می شود که وقتی فقیهی فتوا بدهد، فتوای فقیه اگر برای توده عموم در حدّ تحلیل علمی باشد، فبها؛ اما اگر درک تفصیلی از مفهوم ولایت در جامعه ایجاد نشد، اگر مقبول هم باشد، مقبولات از مقدمات برهان است؛ آن وقت فتوای فقیه برهانی می شود و قابل قبول است. آن وقت امت یار امیرالمؤمنین علیه السلام می شوند و همه مفهوم ولایت را درک می کنند. در آن زمان، نماز، امر به معروف و نهی از منکر مشکل ندارد و همه احکام فقهی در جامعه یک بنیان فقهی فرهنگی پیدا می کنند.

 

وی در ادامه بیان کرد: جامعه نیازمند بنیان های فکری و فرهنگی است و این بنیان ها بر اساس فکر و فرهنگ طرز تفکر آحاد جامعه است؛ جامعه و افراد تأثیر و تأثر متقابل دارند. افراد جامعه را می سازند و جامعه بر افکار افراد تأثیرگزار است.

 

استاد حسینی آملی خاطرنشان کرد: این تأثیر و تأثر متقابل است. مانند مدرسه است. به ما می گویند که در زمان ثبت نام مدرسه شد. بچه را در مدرسه ای ثبت نام می  کنیم که جوّ خوبی داشته باشد و به این صورت بچه من در محیطی بزرگ می شود که مورد قبول من است. مدیر، معاونین، معلمین و اساتیدی در آنجا هستند و شاگردانی که بچه های من و شما هستند. در این اجتماع هم بچه ها در آن محیط تأثیرگزار هستند و هم آن محیط متأثّر از بچه های شما هستند؛ جامعه این است.

 

وی افزود: گام اول تصحیح جامعه به تصحیح اصول و اعتقادات جامعه است. مردم بدانند که امتثال امر ولی فقیه برخاسته از اعتقادات ولایت، نبوت، وحی و الله است. ولی فقیه آن کسی است که امام صادق علیه السلام درباره اش می فرماید: «الرادّ علیه کالرادّ علینا» هر کس حرف ولی فقیه را رد کند، ما را رد کرده است و هر کس که ما را رد کرد، پیغمبر و خدای تعالی را رد کرده است. اطاعت امر ولی فقیه در جامعه مبنای توحیدی دارد؛ این، طرح کلی بنیان های فکری و فرهنگی جامعه است.

/270/260/20/

 

 

 

 

 

چ, 08/21/1399 - 11:26