به مناسبت نیمه شعبان و سالروز میلاد منجی عالم بشریت، استاد مهدی غروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «محبوب قلب امام زمان (عج) بودن» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: کشی در رجال خود آورده است یونس بن عبد الرحمن از برجسته ترین اصحاب حضرت امام رضا علیه السلام بود و حضرت درباره ایشان فرموده بودند: «یونُسُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فِي زَمَانِهِ كَسَلْمَانَ الْفَارِسِي فِى زَمَانِهِ.» (رجال الكشي ص 488)

وی افزود: یونس سی جلد کتاب دارد و امام جواد علیه السلام هنگامی که یکی از کتاب هایش را ورق می زدند، برای هر صفحه برای او طلب رحمت می کردند؛ چنین شخصی طبیعتا باید خیلی محبوب مردم باشد و در بین مردم جايگاه داشته باشد؛ اما روزی یونس میهمان امام رضا علیه السلام بود که عده ای از اهل بصره نزد حضرت آمدند و اجازه ورود خواستند امام رضا علیه السلام از یونس خواستند که در اتاق مجاور .بماند. آن عده بعد از احوال پرسی شروع به بدگویی از یونس کردند؛ امام علیه السلام سرشان را به زیر انداخته بودند و چیزی نمی فرمودند؛ چرا که حتی این مقدار ظرفیت نداشتند که امام در نزد آنان از یونس دفاع کنند.

استاد غروی در ادامه بیان کرد: بعد که آن افراد رفتند، حضرت یونس را صدا زدند. یونس گریه کنان محضر حضرت رسید و عرض کرد آقا می بینید اینها که از شیعیان هستند، با من چه می کنند؟ امام رضا علیه السلام به او فرمودند چه اشکالی دارد؟ وقتی که امام تو از تو راضی است. بگذار هرچه می خواهند، بگویند؛ و بعد خاطرنشان کردند اگر در دست تو مرواریدی باشد و مردم بگویند پشکل است یا پشکلی در دست تو باشد و مردم بگویند مروارید است، آیا تو را سودی می رساند؟» یونس :گفت خیر حضرت فرمودند: وضع تو هم این گونه .است؛ وقتی تو بر راه صحیح هستی و امامت از تو راضی است، سخن مردم ضرری به تو نمی رساند.»

وی اضافه نمود: محبوبیت نزد امام اولویت زندگی مؤمنانه و اهل تقوا باید باشد. حقیقتا بهترین لحظه عمر انسان وقتی است که احساس می کند امامش از او راضی است و او محبوب دل امام خود شده است و جایی در دل امام خودش باز کرده است. مهمترین مسأله ما در عالم این است و نباید نگران چیز دیگری باشیم؛ حتی نباید نگران جایگاه و موقعیت اجتماعی خود باشیم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مردی به حضرت سيدالشهداء عليه السلام نامه نوشت: «یا سَیدِی أَخْبِرْنِى بِخَيرِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ» مرا از خیر دنیا و آخرت آگاه کنید. حضرت در جواب چنین مرقوم کردند هر کس حتی با وجود خشم مردم، خشنودی خدا را بخواهد؛ خداوند او را از نسبت به مردم بی نیاز می کند و هر کس با خشم خدا، دنبال خشنودی مردم باشد، خداوند او را به مردم واگذار می کند.» این فرمایش گویای این حقیقت است که اولویت ما باید این باشد که محبوب قلب امام زمان علیه السلام قرار بگیریم که در این صورت حکمت خدا بر این قرار می گیرد که بین مردم هم محبوب شویم. به بیان حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه وآله هرگاه خدا بنده ای را دوست دارد، به جبرئیل می فرماید که من او را دوست دارم؛ شما هم او را دوست دارید و او را در زمین مورد قبول قرار می دهد»

وی افزود: نکته مهمتر اینکه آیه ای کلیدی داریم که: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» (مريم:96). هم دل ها به دست خداست و هم محبوب شدن به دست اوست. کلید محبوبیت نزد مردم نیز ایمان و کار شایسته است. لذا هرگاه دیدیم محبوبیت ما کم شده، باید عقیده یا عملکرد خود تجزیه و تحلیل کنیم زیرا که وعده ی خداوند تخلف ندارد.

استاد مهدی غروی خاطرنشان کرد: اما دو سؤال و دو دغدغه مهم در این موضوع وجود دارد:اولا از کجا بدانیم که آیا محبوب قلب مبارک امام زمانمان هستیم یا نه؟ ثانیا چه کنیم که محبوب قلب مبارك حضرت بشويم؟

وی افزود: در جواب سؤال اول، خاطرنشان می شود که مرحوم کلینی در جلد دوم کافی کتاب العشرة بابی دارد با عنوان «بَابٌ نَادِز» و در آن پنج روایت جالب توجه آورده است؛ مضمون این روایات در واقع جواب سؤال اول است؛ مثلا در روایت سوم، شخصی به امام صادق علیه السلام عرض کرد: «إِنِّى وَ اللَّهِ لَأحِبُّكَ!»، حضرت در پاسخ، ضمن تأیید سخن آن شخص، فرمودند از دلت مهر و محبتی را که به من داری، بپرس و جستجو کن که دل من نیز مرا از محبتی که به من در دلت هست، آگاه ساخت.»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایت چهارم امام رضا علیه السلام به یکی از شیعیان فرمودند: «إذَا أَرَدْتَ أنْ تَعْلَمَ مَا لَكَ عِنْدِي، فَانْظُرْ إِلَى مَا لِي عِنْدَكَ.» هرگاه خواستی بدانی که نزد من چه جایگاهی داری، ببین من نزدت چه جایگاهی دارم.» اشاره به «قاعده گواهی دل» است که حضرت أمير المؤمنين عليه السلام بدان اشاره کردند «سَلُوا القُلوبَ عَنِ المَوَدَاتِ؛ فَإِنَّها شَواهِدُ لا تَقبَلُ الرُّشا.» (غرر الحکم، ص404) - از دل ها درباره دوستی ها بپرسید که دل ها گواهانی رشوه ناپذیرند.

وی خاطرنشان کرد: نکته مهمی که در این موضوع باید مورد توجه قرار داد، موضوع مدیریت حبّ و بغض است؛ به این معنا که همه ما نسبت به امام زمان علیه السلام محبت داریم؛ اما باید سعی کنیم که از محبت رحمانیه حضرت به مرتبه محبت رحیمیه ایشان نائل آییم. راهکار کسب محبت رحیمیه حضرت، مدیریت حبّ و بغض است؛ یعنی حبّ نسبت به محبوب های حضرت و بغض نسبت به مبغوض های ایشان. به همین جهت امام باقر علیه السلام با اشاره به آیه «مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَينِ فِي جَوْفِهِ» خداوند برای کسی دو دل قرار نداده است (احزاب: 4). فرمودند: «مَنْ أَرَادَ أنْ يعْلَمَ حُبَّنَا فَلْيمْتَحِنَ قَلْبَهُ فَإِنْ شَارَكَهُ فِى حُبَّنَا حُبُّ عَدُوْنَا فَلَيسَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ» (بحار الأنوار، ج 27، ص 51)

استاد غروی افزود: در مدیریت حبّ و بغض باید قلب خودمان را متناسب با «یفْرَحُونَ لِفَرَحِنَا وَ يحْزَنُونَ لِحُزْنِنَا» (خصال، ج2، ص 635) تنظیم کنیم و متوجه باشیم به تصریح قرآن، در يك دل، دو دوستی متضاد جمع نمی شود و گرایش های قلبی و فطری انسان یک چیز بیشتر نیست و هرچه انسان بر خلاف آن بگوید یا عمل کند، نفاق شخصی اوست نه اراده الهی. «أَللَّهُمَّ فَاجْعَلْ نَفْسى... مُسْتَنَةٌ بِسُنَنِ أَوْلِيَآئِكَ مُفارِقَةً لِأخلاق آغدائِك»

وی افزود: به تعبیر زیارت امین الله اصلی ترین جلوه مدیریت حب و بغض در این است که اهل «مُسْتَنَةً بِسُنَنِ أَوْلِياءِ اللَّه مُفارِقَةً لِأخْلاقِ أَعْداءِ الله» باشیم. زیرا اخلاق اعداء الله حرص بخل، فریب نیرنگ، حسادت، دنیاپرستی و کبر است و هرچه آلودگی است، در خلقیات اعداء الله مشاهده می شود. اگر مکانی آلوده باشد، مگس به سراغش می آید و پس از رفع آلودگی دیگر مگسی نخواهد بود. اخلاق اعداء الله نیز چنین است. اگر در وجود ما زمینه ای برای جذب این موارد باشد، خُلقیات دشمنان خدا درون ما جای می گیرد؛ اما اگر ظرف وجود خود را تطهیر کنیم از این اخلاقیات به دور می مانیم. «مفارقت» باب مفاعله است و دلالت بر امری طرفینی دارد. باید دو طرف از یکدیگر دور بمانند؛ نه ظرف وجودی من جای مناسبی برای ساکن شدن خُلق اعداء باشد و نه خُلق اعداء شرایطی را ببیند که سراغ من بیاید. وقتی از خدا می خواهم مرا مفارق اعداء قرار بدهد، یعنی یاری کند تا زمین وجود من جایی برای کاشت بخل، حرص، حسادت، شهرت طلبی، دنیا طلبی و قدرت طلبی نباشد. اخلاق اعداء الله همه آلودگی ها است.

استاد مهدی غروی خاطرنشان کرد: وقتی از مرحوم آیت الله کشمیری سؤال کردند برای رفاقت با امام زمان چه کنیم؟ ایشان چنین توصیه کردند: روزی یک ساعت با حضرت خلوت کنید، زیارت «سلام علی آل یاسین» را بخوانید بعد زیاد بگویید یا صاحب الزمان اغثنى يا صاحب الزمان ادركنى المستعان بك يابن الحسن، زیاد بگویید، توسل بکنید به ایشان، یک خرده رفاقت پیدا می شود.»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در جواب سؤال دوم چه کنیم که محبوب قلب مبارك امام زمان علیه السلام بشویم، نیز باید گفت اولین قدم این است که حضرت را اذیت نکنیم. ایشان بیانی دارند. نادانان و کم خردان شیعه و گروهی که مذهبشان به اندازه بال مگسی ارزش و استحکام ندارد، ما را آزار می دهند؛ «قدْ آذانا جُهَلاءَ الشَّيعَةِ وَ حْمَقاؤُهُمْ، وَ مَنْ دينَهُ جِناحَ البَعُوضَةِ أرْجَحُ مِنْهُ» (احتجاج، ج 2، ص: 289).

وی افزود: حضرت در فرمایش دیگر یادآور شدند اعمال ناشایست شیعیان سبب دوری آنها از امامشان شده است؛ و لذا اعمال شایسته می تواند در تسریع ارتباط با امام زمان عليه السلام مؤثر باشد. «فَمَا يحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلا مَا يتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَكْرَهُهُ وَ لا نُؤْثِرُهُ مِنْهُم». (مكاتيب الأئمة، ج 7، ص 88)

استاد غروی خاطرنشان کرد: همچنین حضرت به علی بن مهزیار گله مندانه فرمودند: «شما دنبال افزودن ثروت خود هستید به مؤمنین ضعیف در بین خود به جای دستگیری، تکبر و تجبّر ورزیدید و آنها در حیرت و نابسامانی رها نموده اید قطع رحم کرده اید و رابطه خویشاوندی و پیوندهای اجتماعی خود را از بین برده اید.» (كَرْتُمُ الْأَمْوَالَ ، وَ تَجَبَّرْتُمْ عَلَى ضُعَفَاءِ الْمُؤْمِنِينَ، وَ قَطَعْتُمُ الرَّحِمَ الَّذِي بَينَكُمْ (دلائل الإمامة، ص (542)

وی در ادامه بیان کرد: امام باقر علیه السلام نیز در فرمایشی با صراحت فرمودند: «مَنْ كَانَ اللَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيَ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ.» (الکافی، ج2، ص75) در واقع منطق امام زمان عجل الله فرجه الشریف، همان منطق حضرت ابراهيم خليل عليه السلام است که قرآن به آن اشاره فرموده است: «فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَ مَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ» (ابراهیم: 36) هر که مرا پیروی کند، قطعاً او از من است و هر کس با من مخالفت کند، همانا تو بخشنده ی مهربانی.. به دلیل مضمون همین آیه است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «كُلُّ تَقِی وَ نَقِی آلِی» هر با تقوای خالصی آل من است. (الوافی، ج3، ص 897) پس مقام منيع «منّا اهل البيت» مختص به جناب سلمان فارسی نیست و هر که سلمان گونه است منّا اهل البیت است. همان طور که از مفاد آیه محبت و رأفت حضرت کاملا مشهود است؛ چرا که حتی نسبت به مخالفان خود دلسوز هستند و آنان را مأیوس نمی کنند و فرمودند: «مَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ».