به مناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، استاد احمد باقریان ساروی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «پیام های اخلاقی قرآن و عترت» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: ماه رمضانی دیگر فرا رسید و ما در این ماه عزیز بار دیگر به مهمانی خدا فرا خوانده شدیم و سپاس خدای را که عمری از ما باقی ماند که توفیق یافتیم تا بار دیگر در این ضیافت بزرگ معنوی مورد دعوت خدا قرار بگیریم و با روزه داری و نماز خواندن و قرائت آیات کتاب خدا و دعا و نیایش به درگاه دوست و با خواست او به مقام قرب الهی و کمال انسانی نزدیک گردیم و از این دنیای فانی که کشتزار آخرت است، برگی برای سرای رستاخیز و خانه ابدی خود بر چینیم و دانه ‌ای با ثمر کشت کنیم و از دلبستگی‌ هایمان به دنیا بکاهیم و خود را برای خانه ‌ای که مقصد نهایی ما است، آماده نماییم.

وی افزود: در قرآن کریم می خوانیم: «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئا» و خدا را بندگی کنید و به او شرک نورزید.  [النساء:36] «يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَميد» اى مردم! شما محتاج به خداييد و خدا تنها بى‏نياز و ستوده است‏.  [قاطر:15] «وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُوني‏ أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتي‏ سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرين‏» پروردگارتان اين دعوت را كرد كه مرا بخوانيد تا استجابت كنم بدرستى كسانى كه از عبادت من استكبار مى‏ورزند به زودى با كمال ذلت داخل جهنم خواهند شد. [غافر:60] «يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرين‏» در برابر مؤمنان فروتن و در براب  کافران توانمند و عربزند. [المائده:54]

استاد باقریان ساروی خاطرنشان کرد: در روایت آمده است: امام صادق عليه السلام فرمود: «أوحى الله عز وجل إلى آدم (عليه السلام) يا آدم إني أجمع لك الخير كله في أربع كلمات: واحدة لي، و واحد لك، و واحدة فيما بيني و بينك، و واحدة فيما بينك و بين الناس، فأما التي لي: فتعبدني ولا تشرك بي شيئا، و أما التي لك: فأجازيك بعملك أحوج ما تكون إليه، و أما التي فيما بيني و بينك: فعليك الدعاء و علىَّ الإجابة، و أما التي بينك وبين الناس: فترضى للناس ما ترضى لنفسك». خداوند به آدم علیه السلام وحی فرستاد که: ای آدم، من همه‌ خوبی ها را در چهار کلمه برای تو گرد می ‌آورم، یکی برای من، یکی برای تو، یکی برای میان من و تو، یکی برای میان تو و مردم، أمّا آنچه برای من است این است که مرا بندگی کنی و هرگز برای من شریک قایل نشوی، أمّا آنچه برای تو است، این است که من تو را در برابر کردارت به چیزی که به آن بسیار نیازمندی پاداش می ‌دهم، أمّا انچه برای میان من و تو است، این است که تو وظیفه داری دعا و درخواست داشته باشی و من آن را براورده نمایم و أمّا آنچه برای میان تو و مردم است این است که برای مردم چیزی را راضی بشوی که برای خودت راضی می ‌شوی». (صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 406، ح 5877).

وی افزود: این حدیث چهار پیام دارد؛ پیام نخست آنکه وظیفه انسان نسبت به خدا این است که باید خدا را عبادت کند و حق بندگی را در پیشگاه او به جای آورد و جز خدا هیچ موجودی را نه در اعتقاد و نه در عمل شریک او قرار ندهد، چنانکه در قرآن فرمود: «وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً» و خدا را بپرستيد و چيزى با او انباز مگيريد. (سوره نساء: 36)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پیام دوم، آنکه وظیفه انسان نسبت به خود است که به میزان توان خود برای آبادانی دنیا و سرای دیگر خود تلاش نماید و در برابر خدا نیز به میزان تلاش او به او پاداش عنایت می‌ فرماید، چنانکه در قرآن فرمود: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى» و اينكه: انسان را جز آنكه كوشش كرد نيست‏. (سوره نجم: 39)

وی خاطرنشان کرد: پیام سوم این روایت، چگونگی ارتباط انسان با خدا است؛ به این‌ گونه که در پیشگاه او دست به نیایش و دعا بلند کند و برآورده شدن نیازهای خود را از او بخواهد و خدا نیز وعده داده است دعاهای او را طبق مصلحت خود اجابت نماید چنانکه فرمود: «اُدعوني‏ أَسْتَجِبْ لَكُم‏» مرا بخوانید که درخواست شما را پاسخ خواهم داد. (سوره غافر: 60) حافظ سروده است:

سحر با باد می گفتم حدیث آرزومندی                خطاب آمد که واثق شو به الطاف خداوندی

دعای صبح و اه شب کلید گنج مقصود است        بدین راه و روش میرو که با دلدار پیوندی

استاد باقریان در ادامه بیان کرد: پیام چهارم چگونگی ارتباط انسان با همنوعان خود است؛ که هم وظایف واجب دارد که به عنوان حقوق در میان آنان باید رعایت شود و هم وظایف اخلاقی مستحب دارد، چنانکه خداوند فرمود «و قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» و با مردم نیکو سخن بگویید. (سوره بقره:83).

تلازم رشد با سختی ها

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: خداوند فرمود: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ في‏ كَبَد» (سوره بلد:4) به راستی بيافريديم انسان را در سختى‏»  امير المؤمنين عليه السلام فرمود: «بالتَّعَبِ الشَّديدِ تُدرَكُ الدَّرَجاتُ الرَّفيعَةُ وَ الرّاحَةُ الدّائِمَةُ» درجات بلند و آسايش هميشگى، با سختىِ بسيار به دست مى آيد. (غررالحکم؛ 4345)

وی افزود: پیام این حدیث این است که انسان در تلاش ‌های خود با رنج ‌ها و سختی ‌ها مواجه می ‌شود؛ ولی بداند که طبق وعده خدا در قرآن، به دنبال سختی آسانی است؛ چنانکه فرمود: «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرا» همانا با هر دشوارى آسانى است‏ * [و] البتّه با هر دشوارى آسانى است. (سوره انشراح: 5 و 6).

استاد باقریان خاطرنشان کرد: علی علیه السلام در جای دیگر فرمود: «إنّ الجنّة حفّت‏ بالمكاره‏، و إنّ النّار حفّت بالشهوات».  «بهشت با ناگواری ها پیچانده شد و آتش دوزخ با شهوت های نفسانی در آمیخته شد. [نهج البلاغه (صبحی) ص 803 حکمت 251]

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: کسی که بخواهد یک دانشمند شود باید سال ها درس خواندن با مشکلات را تحمل نماید و کسی که بخواهد درآمدی برای گذران زندگی خود و خانواده اش فراهم نماید باید تلاش کند و این تلاش ها گاهی همراه با مشکلات و دشواری های توانفرسا است، و چیدن گل از گلستان لازمه اش فرو رفتن خار در دستان باشد، ولی چاره ای از آنها نیست، چنانکه ضرب المثل است که: «گل چیدن بی خار نمی شود». سعدی شیرازی نیز سروده است:

نا برده رنج گنج میسّر نمی ‌شود                      مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد