استاد میرزا احسان زاهری کاشانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «جایگاه سوره مبارکه کافرون» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سوره کافرون در جایگاه ویژه ای قرار دارد. در مورد فضیلت تلاوت سوره کافرون روایات فراوانی نقل شده است که حاکی از اهمیت محتوای آن است؛ از این رو به برخی از آن روایات، در کتاب البرهان فی تسیر القرآن اشاره می کنیم.

وی افزود: در روایت آمده است: «محمد بن يعقوب: عن أبي علي الأشعري، عن محمد بن عبد الجبار، عن صفوان بن يحيى، عن يعقوب بن شعيب، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: «كان [أبي (صلوات الله عليه)] يقول: « (قل هو الله أحد) ثلث القرآن، و (قل يأيها الكافرون) ربع القرآن».(الكافي 2: 454/ 7؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 779)

استاد زاهری کاشانی در ادامه بیان کرد: در روایتی دیگر می خوانیم: «و عنه: عن عدة من أصحابنا، عن سهل بن زياد، عن إسماعيل بن مهران، عن صفوان بن يحيى، عن عبد الله بن سنان، عن أبي عبد الله (عليه السلام) أنه قال: «من قرأ إذا أوى إلى فراشه (قل يأيها الكافرون) و (قل هو الله أحد) كتب الله عز و جل له براءة من الشرك». (الكافي 2: 458/ 23؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 779)

وی افزود: بحرانی (ره) در البرهان در روایتی دیگر آورده است: «ابن بابويه: باسناده، عن الحسن، عن الحسين بن أبي العلاء، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: «من قرأ (قل يأيها الكافرون) و (قل هو الله أحد) في فريضة من الفرائض غفر له و لوالديه و ما ولد، و إن كان شقيا محي من ديوان الأشقياء، و أثبت في ديوان السعداء، و أحياه الله تعالى سعيدا، و أماته شهيدا، و بعثه شهيدا». (ثواب الأعمال: 127؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 779)

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در روایتی دیگر می خوانیم: «الطبرسي: عن شعيب الحداد، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: «كان أبي يقول: (قل يأيها الكافرون) ربع القرآن، و كان إذا فرغ منها قال: أعبد الله وحده، أعبد الله وحده». (مجمع البيان 10: 839. بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 779)

وی در ادامه بیان کرد: در روایتی دیگر از امام صادق علیه السلام می خوانیم: «و عن هشام بن سالم، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: «إذا قلت: لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ‏ فقل: و لكني أعبد الله مخلصا له ديني، فإذا فرغت منها، فقل: ديني الإسلام ثلاث مرات».(مجمع البيان 10: 839؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 779)

استاد زاهری کاشانی در ادامه بیان کرد: از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم چنین روایت شده است: «و من (خواص القرآن): روي عن النبي (صلى الله عليه و آله) أنه قال: «من قرأ هذه السورة أعطاه الله تعالى من الأجر كأنما قرأ ربع القرآن، و تباعدت عنه مؤذية الشيطان، و نجاه الله تعالى من فزع يوم القيامة، و من قرأها عند منامه، لم يتعرض إليه شي‏ء في منامه، فعلموها صبيانكم عند النوم، و من قرأها عند طلوع الشمس عشر مرات، و دعا بما أراد من الدنيا و الآخرة استجاب الله له ما لم يكن معصية يفعلها». (مجمع البيان 10: 839؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 780)

وی افزود: در روایت آمده است:«و قال رسول الله (صلى الله عليه و آله): «من قرأها تباعدت عنه مؤذية الشيطان، و نجاه الله من فزع يوم القيامة، و من قرأها عند النوم لم يعرض له شي‏ء في منامه و كان محروسا، فعلموها أولادكم، و من قرأها عند طلوع الشمس عشر مرات، و دعا الله، استجاب له ما لم يكن في معصية». (مجمع البيان 10: 839؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 780)

استاد میرزا احسان زاهری کاشانی خاطرنشان کرد: در روایت آمده است: «الطبرسي: روى داود بن الحصين، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، قال: «إذا قلت: قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ‏ فقل: يا أيها الكافرون و إذا قلت: لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ‏، فقل: أعبد الله وحده، و إذا قلت: لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ‏ فقل: ربي الله، و ديني الإسلام». (مجمع البيان 10: 842؛ بحرانى، البرهان، ج‏ 5؛ ص 780)

وی افزود: این سوره در مقابل سران قریش، بت پرست ها، ابوجهل، ابولهب، ابوسفیان، ولی بن مغیره، عاصم بن وائل، حارث بن قیس، ابن خلف و ... نازل شده است. اینها که در مقابل حقیقت و قرآن ایستاده اند و لجاجت می کنند، حضرت با تمام تأکیدات، مواضع اعتقادی و عملی خود را در عبادت خدا اعلام می کند. در روایت آمده است گفتند ای پیامبر بیا و از آیین ما پیروی کن و ما هم از آیین تو پیروی می کنیم؛ یعنی یک سال تو از آیین ما پیروی کن و یک سال ما از آیین تو. در اینجا پیام قاطعانه اعلام شد که خداوند امر فرمود مواضع خود را خطاب به کفار بیان کن.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در الکافرون، ال جمع است یا عهد؟ بیان کردند جمع نیست؛ چون بنا نبود که همه کفار، اسلام نیاورند؛ بلکه اکثر آنها در مکه اسلام آوردند و سرانی از آنها در بت پرستی ماندند تا مردند. از این رو مراد از یا ایها الکافرون، همه کافران مکه نیستند. خداوند به پیامبر می فرماید تو باید مواضع خود را اعلام کنی. از این رو این سوره مواضع حضرت به کافران است. و موضعی که این سوره نازل شد، حضرت با جمعی وارد مسجد الحرام شدند؛ در حالی که جمعی از سران قریش در آنجا بودند؛ مقابل آنها ایستادند و این سوره را تا آخر برای آنها خواندند. کسانی که شنیدند، مأیوس شدند و بلافاصله پیامبر و یارانش را مورد آزار قرار دادند. با شنیدن مواضع قطعی پیامبر، کافران دیدند که سازشی در کار نیست؛ از این رو سبک زندگی ما باید مسیر بندگی خدا باشد، چه در اعتقاد و چه در عمل. زندگی باید رنگ الهی داشته باشد «صبغة الله و من اصدق من الله صبغه» یا می خوانیم «انا لله و انا الیه راجعون» یا «ایاک نعبد و ایاک نستعین» و در این اعتقادات، واجبات را انجام می دهیم؛ و اوجب واجبات در عبادت، نماز است که ستون دین است.