استاد سید محمد شفیعی دارابی مازندرانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «سرچشمه روز قدس» پرداخت.

/270/260/20/

روز قدس و پیشینه آن:

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سؤلی پرسیده می شود که آیا روز قدس، مولود انقلاب است. در پاسخ باید بگوییم خیر؛ ولی در انقلاب اسلامی ایران توسط مرحوم امام خمینی سلام الله علیه درخشید؛ و برای این امر، سه دلیل از قرآن، سنت، و تاریخ اسلامی می توان آورد.

قرآن

استاد شفیعی مازندرانی در ادامه بیان کرد: در قرآن کریم می خوانیم: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏ سُبْحانَ الَّذي أَسْرى‏ بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّميعُ الْبَصيرُ» منزّه و پاک است آن خدایی که شبی بنده اش محمّد صلی الله علیه و آله و سلم را از مسجدالحرام به مسجد الاقصی که پیرامونش را برکت دادیم، سیر و حرکت داد، تا بخشی از نشانه هایِ عظمت و قدرت خود را به او نشان دهیم؛ یقیناً او شنوا و داناست. (اسراء: 1) پیامبر ما در شب معراج در مسجد الاقصی نماز خواند؛ کسی که خاتم النبیین است و از ارکان خاتمیت پایان یافتن اعتبار ادیان دیگر و اعلام به سر آمدن تاریخ حجیت سایر دین ها است؛ این آیه اعلام می دارد قدس از آن ماست؛ و اگر به دست دشمن افتاد، باید دست به کار شد.

سنت و تاریخ اسلامی

این استاد حوزه علمیه قم افزود: حمدالله مستوفی، در سال 730 هجری قمری، کتاب تاریخ گزیده را به نگارش در آورده است؛ در بخشی از آن کتاب می آورد اولین نماز آشکار مسلمانان در کنار کعبه، نماز جمعه بود که خود کعبه در طرف چپ آنان و رو بسوی بیت المقدس انجام یافت. در حدیث قدسی می خوانیم که پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «قالَ اللّه َ عَزَّوجَلَّ: مَن زارَني في بَيتي أو مَسجِدِ رَسولي أو في بَيتِ المَقدسِ فَماتَ، ماتَ شَهيدا» [كنزالعمّال، ح 35004] خداوند [در حديث قدسى] مى فرمايد: هر كس مرا در خانه ام (مسجد الحرام) يا در مسجد پيامبرم (مسجد النبى) يا در بيت المقدّس زيارت كند و در این حرکت بميرد، شهيد جان سپرده است.

وی خاطرنشان کرد: قدس از آن ماست و اگر به دست دشمن افتاد، باید دست به کار شد. شیخ عباس قمی اعلی الله مقامه در سفینة البحار، ذیل عنوان «قدس» چنین می نگارد:

«قدس: بيت المقدس‏ باب فضل بيت المقدس‏.

«إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ‏.» (اسراء: 1)

أمالي الطوسي: عن أمير المؤمنين عليه السّلام قال: أربعة من قصور الجنة في الدنيا: المسجد الحرام و مسجد الرسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و مسجد بيت المقدس و مسجد الكوفة.

و عنه عليه السّلام قال: صلاة في بيت المقدس ألف صلاة.

تفسير العياشي: عن جابر الجعفي قال: قال محمد بن عليّ عليهما السّلام: يا جابر ما أعظم فرية أهل الشام على اللّه تعالى يزعمون انّ اللّه تبارك و تعالى حيث صعد الى السماء وضع قدمه على صخرة بيت المقدس و لقد وضع عبد من عباد اللّه قدمه على حجر فأمرنا اللّه تعالى أن نتّخذها مصلّى ... الخ.

قال المجلسي: الظاهر انّ المراد بالعبد النبيّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حيث وضع قدمه الشريف عليه ليلة المعراج و عرج منه كما هو المشهور، و يحتمل غيره من الأنبياء و الأوصياء عليهم السّلام، و على أيّ حال يدلّ على استحباب الصلاة عليه‏.

أقول: تقدّم في «طين» انّ اللّه (عزّ و جلّ) خلق الأئمة عليهم السّلام من عشر طينات إحداها طينة بيت المقدس.

عن ابن عباس: انّ الأرض المقدسة هي فلسطين و انّما قدّسها اللّه لأنّ يعقوب ولد بها و كانت مسكن أبيه اسحاق و يوسف و نقلوا كلّهم بعد الموت الى أرض فلسطين‏ ...» (سفينة البحار، ج‏ 7، ص: 243)

تاریخ احداث و راز انتخاب مکان این مسجد

این استاد حوزه علمیه قم افزود: در زمان داود پیامبر طاعون بیداد می کرد؛ داود احساس کرد در منطقه ای از این زمین فرشتگان رفت و آمد دارند. مردم را همانجا جمع کرد و دعا کردند و طاعون خاتمه یافت و همان مکان را به امر الهی مسجد ساخت که پس از فوتش توسط پسرش سلیمان نبی ادامه یافت و در مدّت هفت سال و نیم عملیات کارهای لازم افتتاح شد که معروف شد به مسجد الاقصی. در سفینه البحار در ادامه کلام در ذیل «قدس» می نویسد:

«... بناء بيت المقدس على يدي داود و سليمان‏. في انّ بيت المقدس لمّا خرّبه بخت نصّر لم يزل بعد ذلك كان خرابا حتّى بناه عمر بن الخطّاب‏.

لمّا غلبت الروم على الفرس استردّت بيت المقدس فمشى ملك الروم اليه‏ شكرا، بسطت له الرياحين فمشى عليها.

عن وهب بن منبّه قال: أوحى اللّه تعالى الى موسى أن يتخذ مسجدا لجماعتهم و بيت القدس للتوراة و لتابوت السكينة ... الخ‏.

في مسائل عبد اللّه بن سلام: قال للنبيّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: فأخبرني عن وسط الدنيا في أيّ موضع هو؟ قال: بيت المقدس، قال: و كيف ذلك؟ قال: لأنّ فيه المحشر و المنشر و الصراط و الميزان‏.

تاريخ قم: عن أبي عبد اللّه عليه السّلام انّ رجلا دخل عليه فقال: يابن رسول اللّه انّي أريد أن أسألك عن مسألة لم يسألك أحد قبلي و لا يسألك أحد بعدي، فقال: عساك تسألني عن الحشر و النشر؟ فقال الرجل: أي و الذي بعث محمدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بالحقّ بشيرا و نذيرا ما أسألك الّا عنه، فقال: محشر الناس كلّهم الى بيت المقدس الّا بقعة بأرض الجبل يقال لها قمّ فانّهم يحاسبون في حفرهم و يحشرون من حفرهم الى الجنة.»

وی افزود: بخت النصر به تخریت این مسجد دست زد و سپس کسی به اصلاح آن دست نزد تا زمان عمر بن خطاب  که مسلمانان  به اصلاح آن همت گماشتند. بعدها به دست صلیبیان مسیحی افتاد و پس از چندی سلطان صلاح ایوبی خلیفه اسلامی آن را از آنها پس گرفت و پس از جنگ جهانی دوم به بهانه آنکه هیتلر یهودی ها کشت، بجای آنکه یهودی ها را در آلمان شرقی یا غربی هیتلری جمع کنند، در فلسطین کشور اسلامی جای دادند. اصلا یهودهای جمع شده سابقه ای از نظر اسکان در اینجا نداشتند

راز تظاهرات روز قدس

استاد شفیعی مازندرانی خاطرنشان کرد: می دانیم که اسرائیل تجسم ظلم و جنایت و باند شرارت، ستمگری، اشغال و غصب است که دست های مستکبران آن را در سرزمین مسلمین کاشتند تا از گاوهای شیرده خود بیشتر بدوشند. این باند تبهکار همواره در جنایت هستند؛ و بر مسلمین لازم است علیه آن وارد جهاد شوند. به همین دلیل امام خمینی قدّس سرّه به همین مناسبت تظاهرات روز قدس را نوعی جهاد راه خدا دانسته و شرکت در آن را لازم دانسته اند. زیرا در سوره نساء آیه 75 می خوانیم «وَ مَا لَكُمۡ لَا تُقَٰاتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَ ٱلۡمُسۡتَضۡعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَ ٱلنِّسَآءِ وَ ٱلۡوِلۡدَٰانِ ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا مِنۡ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلظَّالِمِ أَهۡلُهَا وَ ٱجۡعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيّا وَٱجۡعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا» و شرکت در تظاهرات روز قدس نمادی از جهاد است؛ پس باید با شرکت در آن علیه ظالمان اعلام حضور کرد؛ و گرنه ممکن است از مصادیق حامیان ظالمان به حساب آییم.

وی در ادامه بیان کرد: در روایتی از پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم می خوانیم که در مورد تابلوی یکی از ابواب جهنم فرموند: هر کس به اسلام اهانت کند، ذلیل می شود، هر کسی به اهل بیت پیامبر صلوات الله علیهم اجمعین اهانت کند، ذلیل می شود و هر کس به ظالم کمک کند نیز ذلیل می شود. «... وَ عَلَى الْبَابِ الرَّابِعِ مَكْتُوبٌ ثَلَاثُ كَلِمَاتٍ أَذَلَّ اللَّهُ مَنْ أَهَانَ‏ الْإِسْلَامَ‏ أَذَلَ‏ اللَّهُ‏ مَنْ‏ أَهَانَ‏ أَهْلَ الْبَيْتِ أَذَلَّ اللَّهُ مَنْ أَعَانَ الظَّالِمِينَ عَلَى ظُلْمِهِمْ لِلْمَخْلُوقِين‏» (بحار الأنوار (ط - بيروت)؛ ج‏ 8؛ ص145) امیر مؤمنان علی بن ابی طالب سلام الله علیه در وصیتنامه جهانی خود فرمود: «کونا للظالم خصما و للمظلوم عونا» (نهج البلاغه (صبحی الصالح) ص 422 نامه 47)

نظر امام خمینی راجع به روز قدس

این استاد درس خارج حوزه افزود: امام ‌خمینی قدّس سرّه برای همبستگى مسلمانان جهان در حمایت از مردم فلسطین و آزادی قدس در ۱۶ مرداد ۱۳۵۸/ (۱۳ رمضان ۱۳۹۹ق) در پیامی به مسلمانان ایران و جهان آخرین جمعه ماه رمضان را «روز قدس» اعلام کرد و از عموم مردم و دولت‌ هاى اسلامى خواست براى کوتاه ‌کردن دست اسرائیل غاصب به هم بپیوندند و در آخرین جمعه ماه رمضان که از ایام قدر بود و مى‏‌ توانست تعیین‏ کننده سرنوشت مردم فلسطین باشد، همبستگى خود را در حمایت از حقوق قانونى دم فلسطین اعلام کنند.

ویژگی‌ های روز جهانی قدس

استاد شفیعی دارابی مازندرانی خاطرنشان کرد: امام ‌خمینی قدّس سرّه در آستانه روز جهانی قدس، در سال ۱۳۵۸ در سخنرانی مفصل برای اقشار مختلف مردم، روز قدس را روز احیای اسلام، روز حکومت اسلامى، روز تجهیز و مقابله مستضعفان با مستکبران و ابرقدرت‌ ها، روز تعیین سرنوشت ملت‌ هاى مستضعف و غلبه مستضعفان بر مستکبران، روز همت مسلمانان برای نجات قدس، روز برافراشته ‌شدن بیرق جمهورى اسلامى در سراسر کشورها و روز بازشناسی منافقان از متعهدان خواند و یادآور شد مقصود از متعهدان افراد معتقد به روز قدس و منافقان سدکنندگان راه مردم برای شرکت در مراسم روز قدس‌اند. امام‌ خمینی قدّس سرّه روز قدس را روز رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خواند و از مردم خواست با همه قوا در برابر ابرقدرت‌ ها ایستادگی کنند و اجازه دخالت در امور مسلمانان را به آنان ندهند. (صحیفه امام ج 9 ص 267)

روز قدس از منظر امام خامنه ای

روز قدس نماد صف ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بندی حق در مقابل باطل

استاد شفیعی مازندرانی خاطرنشان کرد: مقام عظمای ولایت، حضرت آیت الله خامنه ای مدّ ظلّه العالی در سال 88 فرمود: «چقدر سعی کرده‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند در طول این سال ها که روز قدس را که نماد صف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بندی حق در مقابل باطل است، تضعیف کنند. (این روز) نشان ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهنده‌‌ این است نشان داد که اراده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ملت ایران چیست؛ نشان داد که ترفندها و حقه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و پول خرج ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کردن ها و خباثت های سیاسی آنها بر روحیه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ملت ایران اثری ندارد. (۱۳۸۸/۰۶/۲)

وی افزود: رهبر معظم انقلاب در سال 94 تأکید کردند: «بنده به این حرکت عمومی اعتماد دارم؛ معتقدم «یَدُ اللهِ مَعَ الجَماعَة»؛ اعتقاد دارم دست خدا است که دارد کار میکند. این دست خدا است؛ خدا را می ‌بینیم، اعتماد می کنیم به این حرکت مردمی، به این احساس مردمی، به این صدق و بصیرت مردمی اعتماد می کنیم.» (۱۳۹۴/۰۱/۲۰)

روز قدس، متوقف‌ کننده حذف فلسطین از نقشه جغرافیای جهانی است

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: مقام معظم رهبری مدّ ظلّه العالی در سال 90 بیان داشتند: «روز قدس، یک روزِ به معنای حقیقی کلمه، بین‌المللىِ اسلامی است؛ (دشمنان) سعی می کنند فلسطین را از نقشه‌ جغرافیای جهانی حذف کنند. البته تا حدود زیادی هم موفق شده بودند. انقلاب اسلامی زد توی دهن اینها. ایجاد نظام جمهوری اسلامی و اعلان روز قدس و تبدیل سفارت رژیم غاصب به سفارت فلسطین در تهران، حرکت هشدار دهنده و متوقف کننده و مهاجمی بود که در مقابل این نقشه‌ی استکباری ایستاد. امروز خوشبختانه این حرکت، روز به ‌روز توسعه پیدا کرده.» (۱۳۹۰/۰۶/۰۲)

وی افزود: آیت الله خامنه ای دامت برکاته در سال 82 بیان داشتند: «روز قدس مخصوص ایران نیست؛ روز دنیای اسلام است. مسلمانان در این روز اراده عمومی خود را برای مقابله با ترفندهای امریکا و اسرائیل در فلسطین مظلوم و خونین بروز دادند؛ اما ملت ما در این زمینه پیشتاز بوده است و امسال به شکل نمایانی این پیشتازی و عظمتِ اراده ملی را در ایران نشان داد.» (۱۳۸۲/۰۹/۰۵)

استاد شفیعی مازندرانی در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: می توانیم بگوییم

1 – روز قدس عقبه ای مستحکم و دیرینه ای بسیارطولانی واسلامی دارد.

2 – روز قدس چیزی نیست که بتوان آن را تضعیف کرد و در عین حال خود را مسلمان راستین خواند.

3 - طبق نگاه قرآن و سنت و وجهه های فتوائی حضور در آن لازم و ضروری است.

4 –قدس از آن مسلمانان است و اگر دشمن برآن  استیلا یافت، باید جهت رهائی و حمایت از مظلومان آن دست بکار شد.

جمعه ی آخر مهِ رمضان                            روز قدس است ای خداجویان 

بانگ و فریاد حق گرائی را                         ضد صهیون بر آر از دل و جان

این شعار محمد است و علی                         می درخشد ز منطق قرآن

هان برائت در این کران ، عشق است              روز آن را بسی غنیمت دان

یادگار امام راحل ما                                  ضد صهیون بد مرام جهان

ای شفیعی بگو که یار نهان                          ناظر کار ماست در همه آن