استاد ابوالقاسم صلواتی گلستانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به موضوع «جمع ‌بندی نظرات درباره مذاکره مستقیم ایران و آمریکا» پرداخت.

/270/260/21/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: طیف گسترده ‌ای از دیدگاه‌ ها درباره اظهارات اخیر ترامپ و احتمال مذاکره مستقیم ایران و آمریکا دیده می شود. در ادامه، این نظرات به ‌صورت خلاصه و دسته‌ بندی‌شده ارائه می کنیم.

1- مواضع جمهوری اسلامی ایران

مخالفت تاریخی و ایدئولوژیک: برخی معتقدند جمهوری اسلامی از سال ۱۹۷۹ مذاکره مستقیم با آمریکا را رد کرده و پس از خروج از برجام در ۲۰۱۸ این موضع تشدید شده است . این گروه حاکمیت را به لجبازی متهم می‌ کنند که مانع مذاکره می‌ شود.

2-  نیت و اهداف ترامپ

نمایش دیپلماسی یا تهدید:

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد:  برخی اظهارات ترامپ را تلاش برای جلب افکار عمومی جهانی و توجیه حمله نظامی احتمالی می ‌دانند و معتقدند او به دنبال مذاکره واقعی نیست بلکه مسیر را برای فشار بیشتر یا جنگ هموار می ‌کند. در مقابل، عده ‌ای تغییر لحن او را نشانه نرمش یا نتیجه مذاکرات پشت پرده می‌ بینند.

- منافع استراتژیک: گروهی باور دارند ترامپ به دنبال بازگشایی سفارت‌ ها، بهبود روابط با ایران برای تضمین امنیت اسرائیل، خارج کردن ایران از نفوذ روسیه و کسب عنوان قهرمان صلح است اما برخی این را مشروط به پذیرش شروط سخت از سوی ایران می ‌دانند که بعید است عملی شود.

- فشار حداکثری و حفظ وضع موجود: نظری قوی وجود دارد که آمریکا نه نیازی به مذاکره دارد و نه تمایلی به حل مشکلات، بلکه وضعیت کنونی ایران را برای منافع مالی، اقتصادی و سیاسی خود در منطقه ایده ‌آل می‌داند، مگر اینکه نقشه عمیق‌ تری در کار باشد.

3-  پیامدها و سناریوها

جنگ یا مذاکره:  برخی معتقدند عدم مذاکره مستقیم به جنگ منجر می‌ شود که نتیجه‌اش ویرانی، فقر و قحطی برای ایران خواهد بود اما جنگ را بعید می‌ دانند؛ مگر با جرقه‌ ای ناخواسته مذاکره را راهی آبرومندانه ‌تر برای مهار ایران و افزایش طول عمر نظام می ‌بینند.

- امتیازدهی یا تسلیم: عده ‌ای می‌گویند ایران در صورت مذاکره باید امتیازات بزرگی بدهد، اما برخی این را تسلیم در برابر تهدیدات ترامپ تلقی می ‌کنند که با مواضع ایران سازگار نیست.

- تأثیر داخلی و مردمی: گروهی مذاکره مستقیم را به نفع کشور و مورد استقبال مردم می‌ دانند اما برخی معتقدند حاکمیت از صلح با آمریکا پرهیز می ‌کند تا ابزار دشمن ‌تراشی را حفظ کند.

4-  انتقادات و پیشنهادها

- مذاکره هوشمندانه: برخی تأکید دارند که مذاکره باید با دقت، ظرافت و شروط مشخص انجام شود نه با تهدید یا تکرار مسیر گذشته پیشنهاد می‌ شود ایران از کانال ‌های رسمی و شفاف به جای تعاملات پنهانی استفاده کند تا از بازی در زمین آمریکا پرهیز شود .

- عدم اعتماد به آمریکا:  با اشاره به خروج از برجام و عدم واکنش جدی اروپا و نهادهای آمریکایی، برخی مذاکره بدون لغو تحریم ‌ها و تضمین را بی‌ فایده و تکرار تجربه اوباما می ‌دانند .

- مخالفت با مذاکره در حوزه‌های حساس:  نظری وجود دارد که ایران نباید در حوزه دفاعی و هسته‌ای مذاکره کند، زیرا آمریکا در جایگاهی برای تحمیل خواسته‌هایش نیست .

5- تناقض‌ها و ابهام‌ها

- تغییر لحن ترامپ:  برخی این تغییر را نتیجه مذاکرات پشت پرده و امتیازدهی ایران می‌ دانند، در حالی که دیگران آن را فریب یا بخشی از بازی روانی او تلقی می ‌کنند .

نتیجه‌ گیری نهایی:

استاد ابوالقاسم صلواتی گلستانی خاطرنشان کرد: اکثر نظرات نشان می‌ دهند که فشارهای خارجی (تحریم‌ ها و تهدیدات نظامی) ایران را به سمت مذاکره مستقیم با آمریکا سوق می‌ دهد آمآ. درباره نیت ترامپ اختلاف وجود دارد: برخی آن را مقدمه فشار بیشتر یا جنگ می‌دانند و برخی نشانه تمایل به دیپلماسی. پیشنهاد غالب این است که ایران باید با هوشمندی، شفافیت و شروط مشخص وارد مذاکره شود، اما بدون اعتماد بیجا به آمریکا یا دادن امتیازات کلان، به‌ ویژه در حوزه‌ های حساس. آینده این موضوع به تحولات منطقه ‌ای، تصمیمات حاکمیت بستگی دارد.