استاد حمیدرضا آلوستانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «شخصیت علمی و معنوی شهید آیت الله رئیسی» پرداخت.

/270/260/20/

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در قرآن کریم می خوانیم: «وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا في‏ سَبيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ»

در مورد شأن نزول آیه 169 سوره مبارکه آل عمران، اختلاف شده است؛ صاحب کتاب «زاد المسیر فی علم التفسیر» در این زمینه می ‌فرمایند: «إختلفوا فیمن نزلت، علی ثلاثة أقوال: أحدها أنّها نزلت في شهداء أحد ... و الثاني أنّها نزلت في شهداء بدر ... و الثالث أنّها نزلت في شهداء بئر معونة» (ج 1، ص 346 و 347)؛ امّا با اندک تأمّل در می‌یابیم که آیه مزبور شامل تمام افرادی می‌ شود که در مسیر الهی شهید شده‌اند. به گونه ای که صاحب کتاب «فتح القدیر» بعد از ذکر اختلاف مذکور می ‌فرمایند: «و علی فرض أنّها نزلت في سبب خاصّ فالإعتبار بعموم اللفظ لا بخصوص السبب» (ج 1، ص 457)

وی افزود: در این آیه آمده است: «هرگز گمان نشود کسانی که در راه خداوند متعال کشته شده‌اند، مرده هستند؛ بلکه آنها زنده ‌اند و در پیشگاه پروردگاه خویش روزی داده می‌ شوند»؛ بدون تردید حضرت آیت اللّه شهید رئیسی و شهدای همراه ایشان، مصداق بارزی برای این آیه و همچنین آیه 154 سوره مبارکه بقره: «وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ في‏ سَبيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ» می‌ باشند.

شخصیّت علمی خادم الرضا^{«علیه‌السلام»} شهید رئیسی

استاد حمید رضا آلوستانی در ادامه بیان داشت: مرحوم شهید رئیسی علاوه بر اینکه رتبه‌ های ترقّی را به صورت تمام و کمال در حوزه علمیّه طی نموده و مدرک سطح چهار فقه و اصول که عالی ‌ترین سطح در حوزه علمیّه است را گرفته بودند، دکترای فقه و مبانی حقوق با گرایش حقوق خصوصی از دانشگاه شهید مطهّری و تدریس متون فقهی سطح عالی، فقه قضاء و فقه اقتصاد در حوزه‌ های علمیّه تهران و دانشگاه‌ ها را در پرونده علمی خود داشته‌ ‌اند. افزون بر آن، تقریرات درس قواعد فقه-بخش قضایی، تقریرات درس قواعد فقه - بخش اقتصادی، تقریرات درس قواعد فقه - بخش عبادی، کتاب ارث بلا وارث در فقه و حقوق و کتاب تعارض اصل و ظاهر در فقه و حقوق از جمله تألیفات ایشان بوده است. غرض آن‌که بهترین موضوع برای محافل و مجالسی که برای شهید خدمت مرحوم رئیسی گرفته می‌شود، بیان شخصیّت علمی ایشان و نظریّاتی که توسّط ایشان ابداع شده‌ اند، می‌ باشد. متأسّفانه این بُعد از شخصیّت ایشان آنچنان از دیدگان مخفی مانده که برخی از عوام هیچ‌ گونه علمیّتی برای این شهید عزیز قائل نیستند تا جایی که باعث گردیده خدماتی که ایشان، هم در زمانی که تولیت آستان قدس رضوی و هم در زمانی که رئیس قوّه قضائیّه بوده‌اند، نادیده گرفته شود حتّی برخی از موارد تهمت ‌هایی را به ایشان نسبت می‌ دادند که ناروا بودند.

وی تأکید کرد: اگرچه چاپ بنر، گرفتن جسله‌های متعدّد و ... لازم است، ولی کافی نمی ‌باشد؛ لذا شایسته است که برای چنین شخصیّت علمی، کنگره‌ ای تشکیل گردد که بُعد علمی ایشان به صورت کامل از تولید نظریّات گرفته تا نقد و بررسی‌ هایی که در مباحث داشته‌اند، برای مجامع بین المللی و حتّی مردم بازگو شود.

شخصیّت معنوی خادم الرضا^{«علیه‌السلام»} شهید رئیسی

این استاد حوزه علمیه قم افزود: خداوند متعال در آیه 153 سوره مبارکه بقره می‌ فرمایند: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرينَ». در این آیه شریفه دو عنصر مهمّ به عنوان نقشۀ راه برای زندگی بشری و کسانی که اهل ایمان هستند، ترسیم شده است؛ عنصر اوّل: استعانت و کمک خواستن از صبر و عنصر دوّم: استعانت و کمک خواستن از نماز. وجود این دو عنصر در پیشبُرد مسائل و هموار کردن مشکلات نقش کلیدی را ایفاء می ‌کنند. در طول زندگی شهید خدمت مرحوم رئیسی این دو عنصر آشکارا مشهود بوده؛‌ امّا بعد از شهادت ایشان بیشتر بروز و ظهور داشته‌اند.

عنصر اوّل: استعانت و کمک خواستن از صبر

استاد آلوستانی خاطرنشان کرد: واژه صبر در آیات متعدّدی از قرآن کریم تکرار شده و آثار زیادی را خدواند متعال بر آن مترتّب نموده است؛ مثلا در آیه 200 سوره مبارکه آل عمران آمده است: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» و یا در آیه 115 سوره مبارکه هود آمده است: «وَ اصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنينَ». بنابراین «صبر» از جمله کلید واژه‌هایی است که خداوند متعال اهتمام ویژه‌ای برای آن قائل شده است.

عملکرد مرحوم شهید رئیسی و صبر:

وی افزود: در مناظراتی که برای ریاست جمهوری گذاشته شده بود، جسارت‌ هایی به محضر ایشان شد. امّا ایشان با این‌که رئیس قوّه قضائیّه بودند و احاطه کامل به برخی داشته‌ و می ‌توانستند به حقّ آنچه لازم بود را بیان کنند، لکن از موقعیّتی که داشتند، استفاده نکرده‌ و مطابق رفتار طلبگی و ذی طلبگی، صبر را انتخاب نمودند و با کمال متانت و بزرگواری در مقابل آنها برخورد نمود؛ نقل شده است که مرحوم شهید رئیسی بعد از دیدار با دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، هنگام خروج، برخی از دانشجوها به ایشان گفتند که آقا ماشین شما کدام است؟ طبق صلاحدیدی که صورت گرفته بود، قرار شد که ایشان با پراید جابجا بشوند؛ ولی مسئولان دیگر هر کدام ماشین‌ های مدل بالا آورده بودند؛ دانشجویان با دیدن فرق میان ماشین شهید رئیسی با دیگر مسئولان، شعار «بیت المال بیت المال، مسئولین را رها کن» را سر دادند؛ بعضی از خبرگزاری ‌ها با اینکه در حقیقت این شعار در دفاع از مرحوم شهید رئیسی بود، امّا به دروغ و کذب، خبر خود را اینگونه آورده ‌اند که دانشجوهای دانشگاه صنعتی شریف، با این شعار، رئیس جمهور را بدرقه کردند. برخی از نزدیکان شهید بعد از فهمیدن این مطلب، پیگیر این خبر شدند و تلاش زیادی برای یافتن علّت منعکس کردن آن بودند؛ امّا مرحوم شهید رئیسی هیچگونه دفاعی از خود بیان ننموده و صبر پیشه می‌ کردند؛ چرا که مطابق آیه 72 سوره مبارکه فرقان، خداوند فرمودند: «وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً».

استاد آلوستانی تأکید کرد: با این وجود است که مقام معظّم رهبری^{«مدّ‌ظلّه‌العالی»} فرمودند: «بعد از فقدان این عزیز، من دیدم تقریباً همه‌ روزنامه‌ ها، همه‌ مطبوعات ،در فضای مجازی، اشخاص گوناگون از جریان های مختلف، از خدمات او و تلاش های شبانه‌ روزی او حرف می زنند؛ از او تمجید می کنند، تعریف می کنند؛ دلم سوخت؛ دلم برای رئیسی سوخت؛ [بعضی از] اینها در زمان حیات او حاضر نبودند یک کلمه از این حرف ها را بگویند؛ در زمان حیات او این برجستگی‌ ها را می دیدند؛ امّا کتمان می کردند؛ بلکه عکس آن را می گفتند و او را می ‌آزردند. البتّه او غالباً جواب نمی داد؛ امّا گاهی پیش من می ‌آمد و مقداری شکایت می کرد. خدای متعال درجات این مرد عزیز و مغتنم را عالی کند».

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: بدون شکّ کسی که در مقابل سختی ‌ها صبر پیشه کند، قطعا خداوند متعال نیز یاری دهنده و همراه او خواهد بود؛ به همین جهت می‌ فرمایند: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرينَ».

عنصر دوّم: استعانت و کمک خواستن از نماز

استاد آلوستانی خاطرنشان کرد: واژه «نماز» نیز همانند کلمه «صبر» در آیات فراوانی بیان گردیده است و این نشان از اهتمام ویژه خداوند متعال به آن می ‌باشد؛ مثلا در آیه 14 سوره مبارکه طه آمده است: «إِنَّني‏ أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْني‏ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْري» و در آیه 28 سوره مبارکه رعد آمده است: «الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» و یا در آیه 4 سوره مبارکه عنکبوت آمده است: «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ». بنابراین نمازی که برای خداوند متعال باشد، آرامش بخش بوده و بدی‌ها را دور می‌نماید.

عملکرد مرحوم شهید رئیسی و نماز:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: ایشان در بیست و نهمین اجلاس سراسری نماز فرمودند: «شاید هیچ یک از عطایای الهی به بشر مانند نماز در ساختن و تعالی فرد و جامعه مؤثّر نباشد و این رمز توصیه و امر همه انبیای الهی نسبت به نماز است» سپس در ادامه می ‌فرمایند: «نماز در ساختن فرد و جامعه تأثیرگذار است» و در پایان در فرازی فرمودند: «مهمّترین و محوری‌ ترین نقطه برای خروج کشور از تمامی تنگناها و مشکلات نماز است» و این یعنی افرادی که مسئولیّت‌های کلانی را بر عهده دارند، لازم است که هر روز در نمازهای خود ارتقاء ایجاد کنند تا جایی که این نماز روح پیدا کند و این روح نماز در وجود این مسئول تأثیر بگذارد که در چنین صورتی قطعا از سوی آن مسئول، تخلفی دیگر نخواهد شد.

وی افزود: این سخنان از شخصی بیان شده است که مدیریّت یک کشور را بر عهده داشته است و طبیعتا به مقتضای این مقام، می ‌بایست به عنوان شخص دیپلمات سخنان خود را ایراد کند؛ امّا همانند یک عارف به تمام معنا با دیدگاه طلبگی سخنان خود را بیان داشته‌ اند. شخصی که برای نماز خود اهمیّت قائل بود تا جایی که نقل شده در منزل هم نماز را با خانواده به جماعت اقامه می‌ نمودند؛ حتّی دیدید که در سفرهایی که داشتند و لو شده در پرواز نماز را می ‌خواندند. اقامه نماز مرحوم شهید رئیسی در کاخ کرملین و انتظار رئیس جمهور کشور ابر قدرت روسیه در حالی‌ که جناب پوتین بعضی از رؤسای جمهور را پشت در معطّل می‌ نمودند، نمادی از دعوت عملی به اسلام می‌ باشد. البته جناب پوتین نیز ایشان را شخصیّتی سیاسی و مذهبی شناخته بودند. به معنای واقعی کلمه با اقامه نماز مرحوم شهید رئیسی در کاخ ریاست جمهوری روسیه، اعلام کردند که امید ما به همین معنویّات الهی است نه به قدرت‌های ظاهری.

وی افزود: در پایان سخن خود را با ذکر صلوات و قرائت فاتحه‌ای برای شادی روح تمام شهداء به خصوص مرحوم امام^{«رحمة‌اللّه‌علیه»}، فرزندان امام، سردار سپهبد شهید سلیمانی، حضرت آیت اللّه شهید رئیسی و هیأت همراه ایشان، به پایان می‌ رسانیم.