وجود مقدس امام مجتبی (ع) زمانی که به معاویه اعلام جنگ فرمودند. چهار هزار نفر را در نخیله جمع کردند. معاویه مکر کرد و آن چهار هزار نفر را از امام دور کرد و به سمت خود کشاند؛ با این ترفند بوده که امام حسن (ع) صلح کرده است و در نتیجه مردم متفرق شدند. حتی در تاریخ نقل شده است که آن مردم خیمه امام حسن(ع) را غارت کردند و سجاده از زیر پای امام (ع) کشیدند و حضرت با صورت بر روی زمین افتادند.

به مناسبت فرا رسیدن ایام شهادت امام حسن مجتبی (ع) استاد مهدی عینی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع «زندگی سیاسی امام مجتبی (ع)» به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: متأسفانه عده ‌ای به امام جفا می ‌کنند و وجود ایشان را به دلیل صلح ‌نامه نادیده می ‌گیرند. ایشان در شجاعت و شهامت چیزی کمتر از امام حسین (ع) ندارند؛ به جز یار! امام حسین (ع)؛ طبق قول مشهور حداقل 72 یار داشتند، اما برادرشان همین 72 یار هم نداشتند.

وی در ادامه افزود: در جنگ‌ صفین امام حسن (ع) مبارزات شجاعانه‌ ای داشته ‌اند، اما شاید بزرگ‌ ترین و بالاترین شجاعت امام حسن (ع) این بوده که ایشان برای دفاع از حریم اسلام و باقی ماندن اسلام حاضر شدند ناسزای اطرافیان را بشنوند؛ اما در بعد سیاسی، سیاست و کیاست به خرج بدهند و در نهایت با معاویه لعنة الله علیه صلح نمایند.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: وجود مقدس امام مجتبی (ع) زمانی که به معاویه اعلام جنگ فرمودند. چهار هزار نفر را در نخیله جمع کردند. معاویه مکر کرد و آن چهار هزار نفر را از امام دور کرد و به سمت خود کشاند؛ با این ترفند بوده که امام حسن (ع) صلح کرده است و در نتیجه مردم متفرق شدند. حتی در تاریخ نقل شده است که آن مردم خیمه امام حسن(ع) را غارت کردند و سجاده از زیر پای امام (ع) کشیدند و حضرت با صورت بر روی زمین افتادند.

وی اضافه نمود: امام حسن (ع) وقتی تشخیص دادند که در آن شرایط جنگیدن و ریختن خون فایده‌ ای ندارد؛ مجبور شدند با معاویه صلح ‌نامه امضا کنند؛ مظلومیت امام همین جاست؛ به روح بلندی نیاز است که تن به انجام این کار دهند، برای ایشان تقدیم کردن جان و شهید شدن راحت‌ تر بود تا انجام این کار اما ایشان منفعت و مصلحت اسلام را در امضای این صلح ‌نامه دیدند و در همان صلح نامه شرایطی قرار دادند که اگر معاویه آن شرایط را مراعات می‌ کرد، آینده به نفع اسلام بود؛ اما او شرایط را مراعات نکرد و شرایط خوبی هم ایجاد نشد.

استاد عینی در ادامه بیان کرد: این کار امام حسن مجتبی (ع) یک کار سیاسی برجسته در آن زمان است و این عین دیانت حضرت بود.

وی افزود: اینکه برخی امروزه می ­گویند باید حوزویان مسائل سیاسی را رها نمایند و مباحث علمی و دینی ربطی به سیاست ندارد، چگونه با عملکرد امام حسن مجتبی (ع) جمع می­شود. اگر کار امام مجتبی (ع) سیاسی نبود پس چه بود؟!

وی خاطرنشان کرد: در آن فضای پیچیده سیاسی، امام مجتبی (ع) نشان دادند چیزی که برای ایشان ملاک است، بقای اسلام و زمینه سازی برای تعالی انسان است. معصومین به دنبال جنجال و فریب نیستند؛ بلکه به دنبال ساخته شدن و کمال انسان هستند. ایشان تشخیص دادند در آن برهه موظف به صلح هستند.

استاد عینی افزود: از سخت‌ ترین دوران زندگانی با برکت امام مجتبی (ع)، دوران پس از صلح با معاویه بود. ایشان، سختی این سال های ستم را با بردباری وصف ناشدنی سپری ‌کردند.

وی اضافه نمود: در این سال ها، از غریبه و آشنا سخنان زشت و گزنده می‌ شنیدند و از خدنگ بی‌ وفایی، زخم می‌ خوردند. بسیاری از دوستان به ایشان پشت کرده بودند. روزگار، بر ایشان به سختی می گذشت. ناسزا گفتن به حضرت علی (ع) شیوه سخنرانان شهر شده بود.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در همین زمینه خاطرنشان کرد: در روایات آمده است یکی از اطرافیان ایشان از کنارشان رد شد و گفت: «السلام علیک یا مذلّ المؤمنین»؛ سلام بر کسی که طایفه مؤمنین را ذلیل کردی. بارها افراد در حضور ایشان، به هتک و دشنام امیرالمؤمنین (ع) زبان گشودند؛ اما حضرت با بردباری و مظلومیت بسیار، این اهانت ها را به خاطر حفظ دین خدا و حفظ جان مسلمین تحمل ­کردند.

وی افزود: روزی ایشان، وارد مجلس معاویه شد. مجلسی شلوغ و پر ازدحام بود. امام (ع)، جای خالی نیافت و ناگزیر، نزدیک پای معاویه نشست که بالای منبر بود. معاویه با دشنام به حضرت علی (ع) سخنش را آغاز کرد و درباره خلافت خودش سخن راند و گفت: من از عایشه در شگفتم که مرا در خور خلافت ندیده است و فکر می‌کند که این جایگاه، حق من نیست. سپس با حالتی تمسخرآمیز گفت: زن را به این سخنان چه کار؟ خدا از گناهش بگذرد. آری! پدر این مرد [با اشاره به امام مجتبی (ع)] در کار خلافت با من سر ستیز داشت، خدا هم جانش را گرفت.

امام فرمود: ای معاویه! آیا از سخنان عایشه تعجب می ‌کنی؟

معاویه گفت: بله به خدا!

امام فرمود: می‌ خواهی عجیب‌ تر از آن را برایت بگویم؟

گفت: بگو.

آن حضرت پاسخ داد: عجیب ‌تر از اینکه عایشه تو را قبول ندارد، این است که من پای منبر تو و نزد پای تو بنشینم. 

استاد مهدی عینی اضافه نمود: در حقیقت می ­توان گفت که امام حسن مجتبی (ع) به جهت سیاسی در یک پیچ تاریخی قرار داشتند و صلح حضرت یک صلح عالمانه و خردمندانه بود که حضرت توانستند با این کار به سلامت خود و مردم جامعه را از آن عبور دهند و نجات دهند.

وی افزود: البته سیاسیون این کلام را به نفع خود مصادره نکنند، بلکه توجه داشته باشند که امام شروط و قیودی را در صلح‌ نامه گنجاندند که اگر عملی می ‌شد اسلام آینده روشنی را می‌ پیمود اما بدان شروط عمل نشد!

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در منش و تفکر شیعه بین امام حسن (ع) و امام حسین (ع) هیچ تفاوتی نیست. در روایات آمده است این دو امام ‌اند؛ اگر قیام یا سکوت کنند، امتحان شیعه است که اگر امام حرکت می‌ کند شیعه هم حرکت کند و وقتی امامش توقف می‌ کند او نیز توقف کند.

وی در ادامه بیان کرد: بسیاری در همین بزنگاه ‌ها سقوط می‌ کنند. بسیاری از افراد از توقف، سکوت و صلح امام حسن (ع) ناراحت و از ایشان جدا شدند، حتی طعنه زدند. بسیاری نیز در قیام امام حسین (ع) ترسیدند و از امام جدا شدند.

استاد عینی خاطرنشان کرد: این قیام ‌ها و سکوت‌ ها همگی به دلیل محک عیار شیعیان در ولایت پذیری و پذیرش آیه اطاعت از امامان است.

وی افزود: امروزه نیز وظیفه ما شیعیان بخصوص اهل علم، طلاب، فضلاء و علماء همین است؛ یعنی در مسیر ولایت حرکت کردن؛ نه یک قدم جلوتر و نه یک قدم عقب تر. گوش به فرمان ولیّ زمان بودن و عمل بر طبق گفتار او نه اجتهاد سیاسی مقابل او. 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: ایشان شخصیت گوشه نشینی نبودند که کنجی بنشینند، عبادت کنند و به فقرا رسیدگی کنند، بلکه ایشان در بعد سیاسی جامعه حضور موثری داشتند، با فکر و اندیشه برنامه ‌ریزی و طرح ‌ریزی می‌ کردند و شخصیتشان بر اساس مصالح مسلمین و جامعه اسلامی و زمینه سازی‌ ها برای پرورش انسان در بستر جامعه در بعد اجتماعی و سیاسی قابل توجه است.

وی افزود: آن حضرت از یک جهت در مقابل دشمنان داخلی جامعه اسلامی و از طرف دیگر در مقابل حیله های معاویه قرار داشتند و مردم ساده و ظاهربین آن زمان فریب دولت و شوکت ظاهری معاویه با آن امکانات مادی را خوردند.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: وقتی امام حسن مجتبی (ع) برای مبارزه با معاویه فراخوان زدند، عده ای جمع شدند، ولی با انگیزه های مختلف؛ در میان آنها شیعیان خالص بسیار اندک بودند و تعدادی هم منافقین بودند و تعدادی هم خوارج بودند که نسبت به معاویه کینه دیرینه داشتند و تعدادی هم غنیمت طلب بودند.

وی خاطرنشان کرد: در کتاب های معتبر نقل شده است که بعضی از فرماندهان لشگر آن حضرت مخفیانه به معاویه نامه نوشتند که اگر شما هم به لشگر حسن بن علی علیهما السلام حمله نمایی، ما او را دستگیر نموده و تحویل شما خواهیم داد. از این جا معلوم می شود که آن حضرت برای مصلحت اسلام و مسلمین چاره ای غیر از قبول صلح با معاویه نداشتند و البته در این صلح نامه، حضرت امام حسن مجتبی (ع) مصالح عالیه جامعه اسلامی را لحاظ نمودند و قبول کردن آن صلح نامه برای حفظ اسلام بود.

استاد مهدی عینی در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: امیدواریم با شنیدن فضائل و مناقب وجود ذی جود امام حسن مجتبی (ع) و پیاده سازی آن در ابعاد گوناگون زندگی­ فردی و اجتماعی خود، شاهد جامعه ­ای ایمانی، اهل بیتی و انقلابی باشیم و تمام مساعی ما همانند امام حسن مجتبی (ع) حفظ ارکان دین مبین اسلام و تقویت آن بوده باشد.

/270/260/20/