این ظرف را مؤمنین باید فراهم کنند تا هدایت اهل بیت علیهم السلام کارساز شود. اگر محبت در قلوب مؤمنین نباشد، آمادگی دریافت هدایت وجود ندارد.

به مناسبت ایام ماه صفر و ایام حزن و مصیبت آل الله در شام، استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع «شرح  فقراتی از خطبه حضرت سجاد علیه السلام در شام» پرداخت که به قسمت دوم از این گفتگو اشاره می کنیم.

نکته سوم:

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در بیان نکته سوم به این مطلب اشاره کرد که چرا در  مورد صفات علم، حلم، سماحت، فصاحت، شجاعت و محبت مؤمنین این ترتیب را بیان کردند و چرا تنها این شش مورد در میان هزاران صفات محموده اهل بیت علیهم السلام انتخاب شده است. چه ارتباطی بین این صفت ها وجود دارد؟

وی در مقام پاسخ خاطرنشان کرد: به نظر می رسد که بین این صفت ها ترتیب منطقی وجود دارد و وجه الجمع تمامی این صفات شش گانه، عنوان هدایت است و اینکه اهل بیت علیهم السلام هدایت کنندگان بشریت هستند.

صفت اول: علم

این استاد حوزه علمیه قم در بیان رابطه این صفت، با صفت «هدایت» خاطرنشان کرد: حضرت علیه السلام اشاره دارند که این علم از طرف خداوند به ما داده شده است؛ اهل بیت علم فوق بشری دارند؛ که

• هم از کلمه «اعطینا» می شود استفاده کرد.
•  هم از الف و لام «العلم» می توان دریافت نمود.
• هم از فرازهای دیگری که در خطبه ایشان هست، می توان استفاده نمود.

وی افزود: حضرت علیه السلام اهل بیت علیهم السلام را به این گونه معرفی می نمایند که اهل بیت علم فوق بشری دارند؛ از این رو هر انسان که فطرت سلیم داشته باشد، درک می کند که هر کس علم بیشتر داشته باشد، بهتر می تواند هدایت کند؛ سمت امامت سمت هدایت است و نه فقط ریاست.

استاد مرتضوی خاطرنشان کرد: امام علیه السلام سمت هدایتگری دارند که عظیم تر از سمت ریاست است. اگر چه صفت ریاست و واجب الطاعه بودن، شأنی از شؤون امام است، ولی اهل بیت علیهم السلام، امام و هدایتگر هستند.

صفت دوم: حلم

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در ادامه به صفت حلم اشاره کرده، خاطرنشان کرد: جای سؤال دارد که حلم چه ربطی به علم فوق بشری دارد؟

وی افزود: حضرت علیه السلام فرمود: از حلم برخوردار هستند؛ چرا که در کنار این همه جاهل بودن، واقعا بردباری می خواهد؛ بجز حلم چیز دیگری می تواند انسان عالم را در هدایتگری در میان جاهلان کمک  کند؟ هدایت کسانی که حتی حاضر به دریافت علم نیستند؛ این افراد جز با هدایت اهل بیت علیهم السلام قابل هدایت نیستند؛ امامی که حاضر هستند تا علم خود را آرام آرام در اختیار مردم قرار دهند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: ممکن است که حتی سال ها و حتی در طیّ قرون هم طول بکشد؛ اهل بیت علیهم السلام معلم بشریت هستند؛ حتی شاید لازم باشد که تنبیه را هم انجام دهند و این کار را انجام هم می دهند؛ مانند غیبت امام عصر(عج) که یکی از حکمت هایش تنبیه مردم است.

صفت سوم: سماحت

استاد مرتضوی شاهرودی در ادامه به صفت سماحت اشاره و خاطرنشان کرد: بزرگواری و سخاوت اهل بیت علیهم السلام است که باعث شده تا علم خود را در اختیار مردم قرار دهند و هدایت کنند.

وی افزود: کسی که در سینه دارای علم بی نهایت است اما می تواند بخل بورزد و خساست به خرج دهد و در معرض مردم قرار ندهد اما اهل بیت علیهم السلام با بزرگواری خود، مردم را از علم خود با بهره و به این وسیله هدایت می نمایند.

صفت چهارم: فصاحت

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه به صفت فصاحت اشاره کرد و افزود: این صفت هم ارتباط کامل با صفت هدایتگری دارند؛ یعنی در بیان حقایق و آگاهی بخشی و هدایت کردن، کلامشان کاملا گویا است.

صفت پنجم: شجاعت

وی در ادامه به صفت شجاعت در کلام امام سجاد علیه السلام اشاره و خاطرنشان کرد: اهل بیت علیهم السلام شجاعت دارند؛ زیرا در بیان علم خود از هیچ کسی ترسی در دل ندارند؛ جز مواردی که به صلاح افراد یا جامعه نباشد، حاضر هستند سختی ها را تحمل کنند؛ ولی هدایت محقق می شود.

صفت ششم: محبت در قلوب مؤمنین

استاد مرتضوی شاهرودی به صفت محبت در قلوب مؤمنین اشاره کرد و افزود: این ظرف را مؤمنین باید فراهم کنند تا هدایت اهل بیت علیهم السلام کارساز شود. اگر محبت در قلوب مؤمنین نباشد، آمادگی دریافت هدایت وجود ندارد.

نکته چهارم

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در ادامه به نکته چهارم پرداخت و در این زمینه خاطرنشان کرد: در اینجا مناسب می بینم، نظر شما را به تناسب محبت در قلوب مؤمنین برای جلب هدایت اهل بیت علیهم السلام، به «جامعه اسلامی» و «تمدن اسلامی» جلب کنم.

وی اضافه نمود: اهل بیت علیهم السلام به سه نحو انسان ها را هدایت می کنند.

1. هدایت مستقیم: مانند هدایت در زمان حضور بقیة الله الاعظم (عج)
2.  هدایت نیمه حضوری: مانند تشرفات علما به محضر امام عصر (عج)
3. هدایت به صورت میراث مکتوب، مثل جوامع روایی که علما بیان کننده آن هستند.

وی ضمن اشاره به عدم اختیار ما در نوع دوم از هدایت، خاطرنشان کرد: حضرت ولی عصر (عج) هر وقت صلاح بدانند، هدایتشان شامل ما می شود، چرا که خودشان فرمودند: «إنّا غیر مهملین لمراعاتکم و لا ناسین لذکرکم»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: با توجه به نوع اول که هدایت مستقیم باشد و نوع سوم که هدایت به صورت میراث مکتوب باشد، دو گونه تمدن اسلامی قابل تصور است؛

نوع اول تمدن: تمدنی که بیست و هفت حرف علم را در اختیار جامعه قرار داده و هدایت عظمی اتفاق می افتد که به دستان حضرت صاحب امر (عج) اتفاق خواهد افتاد.

نوع دوم تمدن: تمدنی که در زمان غیبت صورت گرفته و خودش می تواند زمینه ساز ظهور باشد. البته این امر را که چگونه این تمدن را معنا کنیم، مهم است.

وی افزود: خود حضرت (عج) در توقیع اینگونه فرمودند: «وَ لَوْ أَنَّ أَشْيَاعَنَا وَفَّقَهُمْ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِي الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَيْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْيُمْنُ بِلِقَائِنَا وَ لَتَعَجَّلَتْ‏ لَهُمُ‏ السَّعَادَةُ بِمُشَاهَدَتِنَا عَلَى حَقِّ الْمَعْرِفَةِ وَ صِدْقِهَا مِنْهُمْ بِنَا فَمَا يَحْبِسُنَا عَنْهُمْ إِلَّا مَا يَتَّصِلُ بِنَا مِمَّا نَكْرَهُهُ وَ لَا نُؤْثِرُهُ مِنْهُم‏» (الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسي)؛ ج‏2؛ ص: 499)

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر تمدن اسلامی را اینگونه معنا کنیم، که همگی همدلی بر وفای به عهد داشته باشیم و هیچ امر ناپسندی را مرتکب نشویم، یعنی جامعه به اینگونه بشود و جامعه اسلامی تشکیل بشود، که همه همدیگر را به تعاون اجتماعی کمک کنند بر انجام احکام الهی، آنگاه هست که می توانیم امید به وصول به محبوب را داشته باشیم. امید است که تمدن در حال غیبت به وصول به تمدن عظمی نائل بشود.

وی اضافه نمود: لازم است تا همدلی در تک تک جامعه شیعی گسترده شود و همه یکدیگر را در این امر یاری کنند و یکی از راه کارهای همدلی در انجام عهد است. یکی از واجبات الهی که مورد تأکید بسیار در دین اسلام است و هدایت اهل بیت علیهم السلام شامل حال ما شده است و آن را به ما معرفی فرموده اند، که اگر این کار را نکنیم، آخرت خود را خراب کرده ایم.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: برای اینکه دنیایمان را مزرعه آخرت کنیم، اهل بیت علیهم السلام، یک حکم شرعی و فقهی بیان کرده اند و آن مسأله حیا و حجاب است.

وی خاطرنشان کرد: بر مسأله حیا و حجاب، بسیار در دین اسلام تأکید شده است. اگر بخواهیم بر وفای چنین واجبی همدل باشیم، ما که محبت اهل بیت داریم و می خواهیم هدایت اهل بیت شامل ما بشود، اهل بیت علیهم السلام هم بر این امر تأکید کردند؛ چه اینکه آنها بر انجام واجبات و ترک محرمات و انجام عهد سفارش نموده اند.

حجاب و عفاف، از زاویه دیگر

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در ادامه این بخش خاطرنشان کرد: تنها خطبا، مبلغین و حتی جامعه زنان نیستند که می توانند به مسأله حجاب و عفاف کمک کنند؛ بلکه گروه های مختلفی در این جامعه مانند طراحان، مهندسین، اساتید،  قوه مجریه، راهنمایی و رانندگی و گروه های دیگر می توانند به امر حیا و حجاب کمک نمایند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه اضافه نمود: معمارها می توانند در طراحی فضای مسکونی به گونه ای عمل کنند که مردان نامحرم وارد حریم زن های نامحرم نشوند؛ مثلا در نحوه قرار گرفتن پنجره ها به گونه ای عمل کنند که اشراف منتفی بشود و البته شرطش این است که نیایند و منزل را دخمه کنند و منظره مطلوب و فضای سبز را خراب نمایند.

وی در ادامه توضیح در مورد کسانی که می توانند به روند عفاف و حجاب در جامعه کمک نمایند، به شهرسازها اشاره نمود: در چینش فضاهای شهری می توانند کاری کنند که اشراف به حداقل برسد و از بین برود.

استاد موتضوی شاهرودی افزود: قوه مجریه امر ساخت و ساز منازل ویلایی تک طبقه را طراحی کند؛ مقالات متعدد نوشته شده است بر اینکه اگر بخواهیم احکام اسلامی رعایت بشود، نباید تا این مقدار منزل های مرتفع ساخته شود. منازل ویلایی تک طبقه بسازید، باغ و درخت داشته باشد؛ حریم و حجاب در آن حفظ شود.

وی در ادامه بیان کرد: اگر کسانی خواستند تا محله ای را به این صورت در بیاورند، قوه مجریه این امر را برایشان تسهیل کند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: شهرداری ها هم می توانند تا به حجاب و عفاف جامعه کمک رسانند؛ آنها می توانند به جای فروش تراکم از منابع دیگر استفاده کنند.

وی افزود: مهندسین طراحی خودروها می توانند خودروهای سواری را به گونه ای طراحی کنند که صندلی عقب که حجابش بیشتر است، به اندازه راحتی صندلی جلو، به راحتی صندلی عقب بیاندیشند تا این زن وقتی به مسافرت می رود و بخواهد حجابش را رعایت کند، راحت تر در صندلی عقب بنشیند.

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی خاطرنشان کرد: هیئت تصمیم گیری برای قوانین راهنمایی و رانندگی هم می تواند در این امر نقش آفرینی نماید؛ اکنون ماشین هایی را که شیشه دودی داشته باشد، جریمه می کنند.

وی در همین راستا اضافه نمود: آنها می توانند این قانون را بردارند؛ برای اینکه زن حیا و حجابش مخصوصا در مسافرت ها رعایت بشود، اگر این شیشه دودی نباشد، باید در کلّ سفر حجاب خود را کامل رعایت کند که با لغو این قانون، آن مشکل برطرف می شود. ممکن است که بگویند امنیت را چگونه حفظ کنیم؟ راه های جایگزین را در پیش بگیرید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اشاره شد که گروه های مختلف جامعه می توانند به امر حجاب و عفاف کمک کنند و با توجه به محبت اهل بیت علیهم السلام که در قلوب مؤمنین است، شایسته است تا جامعه به اجرای احکام اسلامی بپردازد، احکامی که اهل بیت علیهم السلام با سختی های فراوان در قالب میراث مکتوب در اختیار گذاشتند. باشد که مورد رضای حق تعالی و امام عصر (عج) باشد و تاریکی غیبت تبدیل به صبح ظهور گردد.

استاد سید محمود مرتضوی شاهرودی در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: امام سجاد علیه السلام در خطبه غرّاء شام یکی از ویژگی های اهل بیت علیهم السلام را محبت در قلوب مؤمنین دانستند که اگر این امر را در راستای هدایت ایشان ببینیم، معلوم می شود که در صورتی که محبت آنها را در دل داشته باشیم، بهتر می توانیم به کمک میراث مکتوب آنها که به دستان علمای شیعه به دست ما رسیده است، عمل کنیم.

وی افزود: اگر ما جامعه را در زمان غیبت یک جامعه اسلامی کنیم، آن وقت است که می توانیم امید به ظهور حضرت بقیة الله (عج) را داشته باشیم و اگر این اتفاق نیفتد، دیگر به فضل و کرم خداوند تبارک و تعالی است که با توجه به غلط هایی که ما انجام می دهیم و از فرمایشات اهل بیت علیهم السلام دوری می کنیم، فضل و کرم الهی شامل ما بشود و ظهور اتفاق بیفتد.

/270/260/20/