ذهبى از ابن دريد در كتاب «مجتنى» نقل كرده است كه حسن پس از وفات پدر خود ايستاد و [به مردم حاضر] گفت: «...آگاه باشيد كه معاويه مرا به چيزى فرا خوانده است كه در آن نه عزّت است و نه انصاف، پس اگر مرگ را مى ‏خواهيد من آن [پيشنهاد صلح معاويه] را به او ردّ مى ‏كنم و اگر زندگى را مى ‏خواهيد آن را بپذيريم».

استاد احمد باقریان فرح آبادی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «صلح امام حسن علیه السلام یا صلح حدیبیه» پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اخیرا سخنانی از رئیس جمهور محترم ایران منتشر شده است که در آن مذاکره و صلح جمهوری اسلامی ایران با دولت آمریکا به صلح امام حسن مجتبی علیه السلام با معاویه مانند شده است.

وی افزود: این سخن عکس العمل‌هایی را در پی داشته است، برخی در برابر او گفتند که صلح امام حسن علیه السلام نتیجه خیانت خواص بود، نه خواست مردم.

استاد باقریان اضافه نمود: می ‌توان گفت هر دو جهت وجود داشت و مهمتر از آن مشورت امام حسن علیه السلام با مردم کوفه بود؛

ذهبى از ابن دريد در كتاب «مجتنى» نقل كرده است كه حسن پس از وفات پدر خود ايستاد و [به مردم حاضر] گفت: «...آگاه باشيد كه معاويه مرا به چيزى فرا خوانده است كه در آن نه عزّت است و نه انصاف، پس اگر مرگ را مى ‏خواهيد من آن [پيشنهاد صلح معاويه] را به او ردّ مى ‏كنم و اگر زندگى را مى ‏خواهيد آن را بپذيريم».

مردم از هر سو به او گفتند: «التقيّه التقيّه» [حفظ خون! حفظ خون!]، آن ‏گاه كه او را تنها گذاشتند، او صلح را امضا كرد. (سير اعلام النبلاء، ج 3، ص 269).

وی افزود: در این باره بیش از این سخن نمی ‌گویم، بلکه می ‌خواهم از اقای روحانی انتقاد کنم که چرا مذاکره و صلح با دولت آمریکا را به صلح امام مجتبی علیه السلام مانند کرده است؟! زیرا در صلح امام حسن علیه السلام حکومت به معاویه واگذار می‌ شد و امام حسن علیه السلام کاملا از حکومت کنار زده می‌ شد.

استاد باقریان فرح آبادی در ادامه بیان کرد: آنچه واقعیت دارد این است که مذاکره و صلح ما با دولت آمریکا مذاکره و صلح میان دو نظام حکومتی، یعنی: مانند مذاکره و صلح پیامبر گرامی اسلام صلی الله عبیه وآله با مشرکان مکه است؛ یعنی با کسانی که او و یارانش را از شهر و دیار خود بیرون رانده و توطئه قتل او را داشتند و پس از مهاجرت به یثرب سال های طولانی با او به نبرد برخاسته و عزیزترین بستگان و فداکارترین یاران او را به شهادت رسانده بودند!

وی اضافه نمود: در سال ششم هجری پیامبر گرامی اسلام در خواب دید که مسلمانان در مسجد الحرام به طواف خانه خدا مشغول هستند. به دنبال این خواب، او در ماه ذی القعده با اصحاب خود و قبایل اطراف مدینه به قصد عمره از مدینه به سوی مکه بیرون آمد، این خبر در همه نقاط عربستان انتشار یافت، مشرکان به قصد بازداشتن مسلمانان از عمره و زیارت خانه خدا در ذی طوی (بیرون و نزدیک مکه) گرد هم آمدند، تا مسلمانان را از پیشروی به سوی مکه باز دارند، ولی با فرستادن نمایندگان از دو طرف برای صلحی ده ساله به توافق رسیدند.

آغاز صلحنامه که با دستخط علی علیه السلام بوده است، [طبق خواسته نماینده مشرکان] به جای «بسم الله الرحمن الرحیم» به نوشتن «بسمک اللهم» توافق شد، پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم که متن صلحنامه را املاء می ‌فرمود، به علی علیه السلام فرمود تا کلمه «رسول الله» را بنویسد، ولی سهیل به عنوان نماینده مشرکان به آن اعتراض کرد و پیامبر خود کلمه رسول الله را پاک کرد و به جای آن به علی فرمان داد تا کلمه محمَّد را بنویسد. مسلمانان در آن سفر به عمره نرفتند و به مدینه بازگشتند. (جعفر سبحانی، فروغ ابدیت 2: 193).

این استاد درس خارج حوزه خاطرنشان کرد: در این صلح بده و بستانی در کار بود، ولی پیامبر صلی الله علیه وآله با دشمان شماره یک خود که مشرکان مکه بودند صلح کرد.

وی افزود: ممکن است برخی بگویند: صلح پیامبر صلی الله عبیه وآله با مشرکان مکه از موضع قدرت و پس از شکست مشرکان در نبرد خندق (احزاب) بود که آنان فکر ادامه جنگ را از سر خود بیرون رانده بودند.

استاد باقریان در این باره اضافه نمود: درست است و نکته جالب در همینجا است که پیامبر صلی الله عبیه وآله با چنان مردمی که پیش از این اشاره شد صلح کرد که خدا درباره آنان فرموده بود: «قاتِلُوا الْمُشْرِكينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّة» (سوره توبه: 36)، در حالی که می‌ توانست به مدینه بگردد و با تجهیزات نظامی برای جنگ و نابودی مشرکان مکه برخیزد ولی او این کار را نکرد، بلکه از در صلح درآمد.

وی در ادامه بیان کرد: اکنون ما هستیم و دولت امریکا که در قرن اخیر کودتای 28 مرداد را علیه دولت مردمی دکتر مصدق به راه انداخته بود و از رژیم پهلوی همواره حمایت می‌ کرد و جنایات دیگر نیز انجام داد ولی در هر حال سال های طولانی است که خواهان مذاکره و صلح با دولت جمهوری اسلامی ایران است و برخی از فرماندهان نظامی ما نیز ادعا دارند که جمهوری اسلامی ایران در موضع قدرت قرار دارد.

یادآوری دو نکته

استاد احمد باقریان فرح آبادی خاطرنشان کرد: در صلح امام حسن علیه السلام، حکومت حق مشروع حضرت بود و او نیز می دانست با این صلح حکومت از دست اهل بیت علیهم السلام به طور کلی بیرون می رود و برای مردم ذلت را در پی دارد و سرانجام خود او را نیز با توطئه مسموم نموده و به شهادت می رساند ولی با این حال طبق خواست مردم، خود را کنار کشید و حکومت را به معاویه داد.

وی در ادامه و در نکته دوم افزود: امام حسن علیه السلام می دانست که معاویه به عهدنامه صلح وفا نخواهد کرد.

وی افزود: جالب این است با اینکه معاویه به عهدنامه صلح وفا نکرد و حتی حاضر نشد عهدنامه را پس از امضای آن به امام حسن علیه السلام بدهد، با این حال امام علیه السلام به عهد خود وفادار ماند و برادر عزیزش امام حسین علیه السلام نیز تا معاویه زنده بود علیه او اقدامی نکرده بود، با اینکه مردم کوفه از او درخواست کردند. 

استاد احمد باقریان فرح آبادی در کلام پایانی با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: به درگاه خدا دست نیاز دراز می کنم و از او سربلندی مردم ایران و علما و روحانیت محترم و نظام جمهوری اسلامی را درخواست دارم. 

/270/260/21/