به مناسبت سالروز میلاد پیامبر اعظم محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم، استاد علی رفیعی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در رابطه با میلاد رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم چه شیعه و چه سنی اتفاق نظردارند که در ماه ربیع الاول است؛ اما در مورد روز آن اختلاف دارند؛ یعنی مشهور شیعه اعتقاد دارند که سالروز ولادت نبی خاتم هفدهم ربیع الاول است و مشهور اهل سنت اعتقاد دارند که این روز دوازدهم ربیع الاول است.

وی افزود: آنچه که برای ما مهم است، سیره رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم است که در طول زندگی ایشان چه اتفاقاتی افتاد و خدای ربّ العالمین چه راهکارهایی برای هدایت بشریت به پیامبر خود داده است و پیامبران برای هدایت بشر چه کارهایی انجام داده اند.

استاد رفیعی در ادامه بیان کرد: تولد پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم همراه با یک سری حوادثی بود که نشانگر نور در مقابل ظلمت است؛ به عبارت دیگر حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم آمده اند تا مردم را از ظلمت به سوی نور هدایت کنند.

وی در ادامه به آیه نخست از سوره مبارکه ابراهیم اشاره نمود:

«الر كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى‏ صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ» الر [اين‏] كتابى است كه آن را بر تو نازل كرديم تا مردم را به اجازه پروردگارشان از تاريكى‏ ها [ىِ جهل، گمراهى و طغيان‏] به سوى روشنايىِ [معرفت، عدالت و ايمان و در حقيقت‏] به سوى راه [خداىِ‏] تواناى شكست‏ ناپذير و ستوده بيرون آورى. (ابراهیم: 1)

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: تولد پیامبر پایان بخش رفتارهای غیر اخلاقی و همان رذایل اخلاقی است که باید فضائل اخلاقی جایگزین آن بگردد.

وی افزود: تولد رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم با در هم ریختن کنگره کاخ کسری همراه بوده است که یادآور استکبار ستیزی رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم است؛ پایان بخش انسان محوری بوده و به رسمیت شناختن خدا محوری، حاکمیت احکام و دستورات الهی است. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم باید برای پیشرفت جامعه در تمام قرون تلاش کند و زحمت بکشد و بتواند احکام الهی را جایگزین نماید.

عوامل پیشرفت سریع اسلام

عامل نخست: رأفت و خوش برخوردی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم

استاد علی رفیعی خاطرنشان کرد: هجمه های زیادی از سوی مستشرقین به اسلام و پیامبر خاتم شده است؛ آنها می گویند شمشیر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم یا پول موجب پیشرفت سریع اسلام شده است؛ اما ما چنین اعتقادی نداریم.

وی اضافه نمود: عوامل پیشرفت سریع اسلام در درجه اول رأفت و خوش برخوردی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود. آیه شریفه قرآن در این باره می فرماید:

«فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ» (آل عمران: 159)

«فظّ»: یعنی خشونت در گفتار؛ «غلیظ القلب»: یعنی خشونت در قلب

معنای کلی آیه این است: به سبب رحمت الهی در برابر مؤمنان نرم و مهربانی و اگر سنگدل بودی، از اطراف تو پراکنده می شدند.

این استاد سطوح عالی حوزه خاطرنشان کرد: فرعون چند ده هزار بچه را کشت؛

 «وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنْجاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ وَ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ‏» (ابراهیم: 6) و [ياد كن‏] زمانى را كه موسى به قومش گفت: نعمت خدا را بر خودتان به ياد آوريد، آن گاه كه شما را از [چنگال‏] فرعونيان رهايى بخشيد، [همانان‏] كه پيوسته شما را شكنجه سخت مى‏ دادند، و پسرانتان را سر مى ‏بريدند، و زنانتان را [براى بيگارى‏] زنده مى ‏گذاشتند، و در اين [حوادث‏] آزمايش بزرگى از سوى پروردگارتان بود.

 اما وقتی به موسی و هارون علیهما السلام دستور می رسد که به نزد فرعون بروید، خداوند متعال در سوره طه می فرماید:
«اذْهَبا إِلى‏ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى ‏(43) فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى‏ (44)» نرم صحبت کن؛ با وی آرام و خوش برخورد باش؛ شاید برگردد.

وی افزود: می بینیم اولین شاخصه ای که موجب شد اسلام پیشرفت کند و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در قلوب مردم و نه در ظاهر، جا بگیرد و قلب ها پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را دوست داشتند؛ رأفت و مهربانی آن حضرت بود.

استاد علی رفیعی اضافه نمود: اگر خدای نکرده پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بخواهد با تندی برخورد کند، کسی با او نمی ماند. اگر خوش برخورد نبود، کسی یاری اش نمی کرد. خدای ربّ العالمین می فرماید: از آنها بگذر و برای آنها طلب استغفار کن. «فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُم» (آل عمران: 159)

وی افزود: ائمه اطهار، معصومین و پیامبران علیهم السلام مظهر خداوند هستند. آیینه خدا هستند و مهربانی خدا را نشان می دهند.

دومین عامل: وحدت

استاد علی رفیعی در ادامه به دومین عامل پیشرفت اسلام، یعنی وحدت مسلمان ها پرداخت و در این زمینه به آیه 103 از سوره آل عمران اشاره نمود:

«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ» (آل عمران: 103) و همگى به ريسمان خدا [قرآن و اهل بيت عليهم السلام‏] چنگ زنيد، و پراكنده و گروه گروه نشويد و نعمت خدا را بر خود ياد كنيد آن گاه كه [پيش از بعثت پيامبر و نزول قرآن‏] با يكديگر دشمن بوديد، پس ميان دل ‏هاى شما پيوند و الفت برقرار كرد، در نتيجه به رحمت و لطف او با هم برادر شديد، و بر لب گودالى از آتش بوديد، ولى شما را از آن نجات داد خدا اين گونه، نشانه ‏هاى [قدرت، لطف و رحمت‏] خود را براى شما روشن مى‏سازد تا هدايت شويد.

وی افزود: قرآن کریم دستور می دهد به ریسمان الهی چنگ بزنید و متفرق نشوید؛ یعنی پیامبر رب العالمین همه آنها را در مسیر الهی آورد که مبادا آنها خدای ناکرده متفرق بشوند؛ چون گروه گروه بودند؛ همه را یکرنگ کرد و فرمود: همه بنده خدا باشند. در زمان پیامبر اسلام بت زیاد بوده است در مسجد الحرام، بت هبل بوده است. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چگونه باید این بت ها را کنار بزند؟ بجز با مهربانی، بصیرت و آگاهی دادن.

استاد علی رفیعی خاطرنشان کرد: پیامبران نیامدند که بگویند خدا هست؛ چه اینکه انسان فطرتا خدا طلب است؛

عامل سوم: مقاومت در برابر مستکبران

استاد علی رفیعی در ادامه بیان کرد: در آن زمان مستکبران فراوان بودند. پول خرج می کردند؛ جنگ تحمیل می کردند؛ از این رو پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم باید در مقابل آنها استقامت می کرد:

«فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ وَ لا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِير» (هود: 112) پس همان گونه كه فرمان يافته ‏اى ايستادگى كن و نيز آنان كه همراهت به سوى خدا روى آورده ‏اند [ايستادگى كنند] و سركشى مكنيد كه او به آنچه انجام مى ‏دهيد، بينا است.

عامل چهارم: دعوت بر اساس مساوات

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در مورد این عامل پیشرفت اسلام، خاطرنشان کرد: دعوت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم بر اساس مساوات بوده است و چه سیاه و چه سفید در نزد ایشان تفاوتی نداشته است. اینها باعث شد که پیامبر به موفقیت رسید.

«يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِير» (حجرات: 13) اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و ملت ها و قبيله ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد. بى ‏ترديد گرامى ‏ترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست. يقيناً خدا دانا و آگاه است

عامل پنجم: بشارت و انذار در کنار هم

استاد علی رفیعی در ادامه بیان کرد: مسیحیان صرفا بشارت می دهند؛ اما بشارت در اسلام به مؤمنین است؛ اگر کسی پسرش را از دست بدهد، آیا می توانیم به او مژده بدهیم، خیر! مسیحی ها فقط بشارت می دهند اما انذار ندارند. یکی از زمینه های پیشرفت پیامبر بشارت و انذار بود.

«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً» (احزاب: 45) اى پيامبر! به راستى ما تو را شاهد [بر امت‏] و مژده‏رسان و بيم ‏دهنده فرستاديم.

عامل ششم: تشویق

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: یکی از راهکارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و سلم تشویق، مخصوصا برای جوانان بوده است؛ اینکه بگویی خدا هست، بهشت هست، خدا به اعمال ما نگاه می کند و باید دانست جهنمی هم در کار هست.

«وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» (انبیاء: 107) و تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم.

عامل هفتم: یادآوری نعمت ها

استاد علی رفیعی خاطرنشان کرد: پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم به این امر اهتمام می ورزیدند؛ نعمت هایی را که به شما دادیم به یاد بیاورید؛ شما قبل از اینکه من که رسول الله هستم، بیایم، کجا بودید، همدیگر را می کشتید و سال ها خون همدیگر را می ریختید؛ در ظاهر انسان بودند اما در باطن خوی درندگی در آنها وجود داشت. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آمد و این نعمت ها را آورد. شما که اکنون یک دل و مهربان هستید را من برای شما آوردم. چه بسیار افراد، گروه گروه،  قبیله قبیله نزد پیامبر می آمدند و زانو می زدند و ایمان می آوردند، به همین علت بود؛ چرا که برخورد پیامبر و نعمت هایی که به واسطه ایشان بر آنها نازل شده بود، را به یاد می آوردند.

عامل هشتم: بیدار کردن وجدان ها

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: طفیل بن عمرو بت پرست بود؛ اما به وجدانش برگشت؛ با خود گفت: بتی که به دستان خود من ساخته شده است، آیا می تواند مشکل من را حل کند؟

«فَرَجَعُوا إِلى‏ أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ» (انبیاء: 64) پس آنان [با تفكر و تأمل‏] به خود آمدند و گفتند: شما خودتان [با پرستيدن اين موجودات بى ‏اثر و بى ‏اختيار] ستمكاريد [نه ابراهيم.]

استاد علی رفیعی از اساتید حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: اگر جامعه می خواهد به آرامش برسد، باید به رفتار رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم توجه نماید؛ اگر سیره عملی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مدّ نظر ما باشد، مطمئنا بیدار خواهیم شد.

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ‏» (محمد: 7) اى مؤمنان! اگر خدا را يارى كنيد، خدا هم شما را يارى مى‏ كند و گام هايتان را محكم و استوار مى ‏سازد.

وی افزود: یاری خدا به بندگی کردن خداوند متعال، گناه نکردن، ظلم و طغیان نکردن است. باید این را اول از خود شروع کرد و به خانواده سرایت داد و در جامعه هم پیش گرفت. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم برای همین آمده است؛ برای هدایت بشر آمده است. ما امیدواریم که راه و مسیر پیامبر صلی الله علیه و آله را در پیش گیریم و نگران هیچ چیز هم نباشیم.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: «... وَ كُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها...» تا نزدیکی های آتش و تا پرتگاه رفتیم؛ پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم دست ما را گرفت و ما را کمک نمود.

وی در ادامه بیان  کرد: شمر در نزدیکی های بهشت بود؛ از یاران امیر مؤمنان بود؛ اما برگشت؛ حرّ تا نزدیکی های جهنم رفت، اما برگشت؛ پیغمبر هم فرمود: اگر من را یاری بکنید، یاری می شوید.

«قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم: سيصيب‏ امّتي‏ داء الامم، قالوا: و ما داء الامم؟ قال عليه السّلام: الأشر و البطر و التكاثر و التّنافس في الدّنيا و التباعد و التحاسد حتّى يكون البغى ثمّ الهرج.» (هاشمى خويى، ميرزا حبيب الله، منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة (خوئى)، ج‏ 6؛ ص: 140 - تهران، چاپ: چهارم، 1400 ق.)

استاد علی رفیعی افزود: این عوامل موجب می شود که اگر خدای نکرده فقط دنبال مال باشیم، چشم و هم چشمی داشته باشیم و خدای ناکرده دنبال عصیان و گناه باشیم، در این صورت راه رسول اعظم صلی الله علیه و آله و سلم را پیش نگرفتیم و تلاش پیامبر را از بین می بریم. امیدوارم که ان شاء الله مسیر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم نصب العین همه ما شیعیان باشد.

کلام پایانی استاد علی رفیعی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید آیه نخست از سوره ابراهیم بود:

«الر كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى‏ صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ» (ابراهیم: 1)

الر- [اين‏] كتابى است كه آن را بر تو نازل كرديم تا مردم را به اجازه پروردگارشان از تاريكى‏ ها[ىِ جهل، گمراهى و طغيان‏] به سوى روشنايىِ [معرفت، عدالت و ايمان و در حقيقت‏] به سوى راه [خداىِ‏] تواناى شكست‏ ناپذير و ستوده بيرون آورى.

/270/260/20/