توجه عالمانه و دقیق – البته متناسب با منابع و متون مرتبط – در هر حوزه علمی، ضرورتی انکار ناپذیر دارد و تحقق این امر، راه را برای برداشت های ذوقی و خیالی از متون دینی تا حد قابل توجهی می بندد.

استاد محمد براری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «ضرورت توجه تخصصی به حیطه های مختلف حدیثی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از دیرباز یکی از شاخصه های اصلی علما و دانش آموختگان علوم دینی این بوده است که در مورد مسائل دینی با نگاه عالمانه و با دقت نظر بسیار، آموزه های دینی را از متون دینی استخراج می کردند و هر گونه سهل انگاری و ساده انگاری را بر نمی تافتند و با آن به مقابله می پرداختند.

وی افزود: نهضت علمی مرحوم وحید بهبهانی در مقابل اخباریین، در این حیطه تفسیر می شود. بلکه سخت گیری امثال احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی نسبت به نقل بی ضابطه و ساده انگارانه از احادیث را می توان از این منظر نگریست.

استاد براری در ادامه بیان کرد: کسانی که با فضای علوم دینی آشنا هستند، این نکته را تصدیق می کنند که در طول تاریخ این مهم در فقه با دقت و توجه بیشتری ادامه پیدا کرده است و همواره روایات، این منبع سرشار دین، با دقت بالا و توجه به ریزه کاری ها مورد بحث قرار می گرفت. حتی توجه در متون حدیثی در کتب برجای مانده از پیشینیان هم این نکته را به وضوح نمایان می کند. روایات فقهی با دقت بالا در نقل متن و سند ارائه شده است؛ اما در نقل ابعاد دیگر دین اعم از مسائل مرتبط با اعتقادات، اخلاقیات و ... آن شدت و حدت در نقل و سند دیده نمی شود.

وی اضافه نمود: اگرچه در این مختصر در صدد تحلیل و یا نقد چگونگی نقل آموزه های دینی در کتب حدیثی نیستیم ولی این تفاوت رویه بر علماء پوشیده نیست. تفاوت رویه ای که متاسفانه در برخی از موارد موجب آسیب هایی در استفاده از متون روایی شده است. آسیب هایی که مبتلا شدگان به آن را نمی توان به طور کل، بی سواد و یا کم بهره از علم معرفی کرد.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: جریان های انحرافی ای که در طول تاریخ مانند خوره به اعتقادات و مسلمات دین می تازیدند و تصویر غیر واقعی از آن ها به مومنان و مسلمانان ارائه می دادند، از همین فضا بیشترین استفاده ها را کرده اند و در این مسیر حتی برخی از مطلعین و به حسب ظاهر استاد و یا نخبه علوم دینی را هم با خود همراه کرده اند.

وی افزود: بررسی گروندگان به این جریانات و گروه های به تعبیر امام صادق علیه السلام ضالّ و مضلّ، این نکته را روشن می سازد که نقدهای کلی بی سوادی، مادی گری و ... در مورد بسیاری از افراد صادق نیست. مشکل کار در بسیاری از موارد از آن جا ناشی می شود که در غیر فقه، در استفاده از منابع دینی و روایی، سهل انگاری و ساده نگری وجود دارد و این ساده نگری حتی در بدنه فضای علوم دینی کم و بیش مشاهده می شود و گروندگانی دارد.

استاد محمد براری در ادامه بیان کرد: آن جایی که استاد سطوح خارج حوزه، تخصص در عرصه مهدویت را امری سهل وانمود می کند و نسخه ای این گونه می پیچد که با یک دور خواندن منتخب الاثر، نگاشته حضرت آیت الله صافی گلپایگانی حفظه الله، انسان متخصص مهدویت می شود، حکایت از ریشه ای بودن این نوع نگاه دارد.

وی اضافه نمود: بدیهی است توجه عالمانه و دقیق – البته متناسب با منابع و متون مرتبط – در هر حوزه علمی، ضرورتی انکار ناپذیر دارد و تحقق این امر، راه را برای برداشت های ذوقی و خیالی از متون دینی تا حد قابل توجهی می بندد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: البته این مطلب بدان معنا نیست که نگاه تخصصی در حوزه های علمیه وجود ندارد. وجود مراکز تخصصی در قم و دیگر شهرها حکایت از توجه به این مهم دارد ولی هنوز در متن علمی حوزه آن گونه که باید، جای خود را باز نکرده است.

/270/260/22/