حضرت آیت الله مصباح رحمت الله علیه این ویژگی ها را به معنای واقعی کلمه داشتند؛ در واقع این اتفاقی نیست که در ایام فاطمیه و سالگرد سردار و روز جمعه که روز انتظار است، این عالم الهی به حضرت حق تعالی می پیوندد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه در ابتدای گفتگو ضمن تسلیت به مناسبت ایام عزای حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها و سالگرد شهادت سردار سلیمانی خاطرنشان کرد: این اتفاقی نیست که در فاطمیه و در سالگرد شهادت سردار دل ها و در روز جمعه با یک خبر ناگوار دیگری مواجه می شویم که رحلت آیت الله مصباح یزدی قدس الله نفسه الزکیه است.

وی در ادامه بیان کرد: اگر من بخواهم که یک وجه مشترکی بین صدیقه طاهره سلام الله علیها و سالار دل ها سردار شهید قاسم سلیمانی و روز جمعه (که متعلق به صاحب العصر (عج) است) عرض کنم، روحیه حقّ طلبی و مقاومت در راه حق و در برابر باطل است.

استاد عباسی آغوی اضافه نمود: حضرت آیت الله مصباح رحمت الله علیه این ویژگی ها را به معنای واقعی کلمه داشتند؛ در واقع این اتفاقی نیست که در ایام فاطمیه و سالگرد سردار و روز جمعه که روز انتظار است، این عالم الهی به حضرت حق تعالی می پیوندد.

وی افزود: بنده به رسم وظیفه و ادب که توفیق داشتم سال ها در مؤسسه ای که به دست ایشان تأسیس و اداره می شد در محضر ایشان شاگردی کنم و زانوی ادب بزنم، وظیفه دانستم که نکاتی را بیان نمایم.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: این عالم بزرگوار در سال 1313 شمسی در یزد متولد شدند و در سنّ 13 سالگی و در سال 1326 شمسی برای تحصیل علوم دینی اقدام کردند و در حقیقت مشغول تحصیل علوم دینی شدند.

وی اضافه نمود: این عالم دینی، حدودا بعد از 5 سال یعنی در سال 1331 شمسی به نجف می روند و مشغول تحصیل علوم دینی می شوند؛ اما چون مادر بزرگوارشان طاقت این دوری را نداشتند، ایشان بعد از یک سال بر می گردند و از سال1332 تا 1342 شمسی که جریان نهضت حضرت امام اوج پیدا می کند، در درس های مرحوم آیت الله العظمی بروجردی رضوان الله علیه و سپس در درس های مرحوم امام خمینی رضوان الله علیه شرکت می نمایند. حدود 15 سال هم در درس های مرحوم آیت الله العظمی بهجت رضوان الله علیه شرکت می کنند؛ ایشان تا پیش از 30 سالگی در فقه و اصول، به درجه اجتهاد می رسند و در فلسفه، تفسیر، عرفان و در علوم مختلف انسانی و الهی صاحب نظر می شوند.

استاد محمد مهدی عباسی آغوی در ادامه گفتگو به مبارزات علامه مصباح یزدی در پیش از انقلاب پرداخت و خاطرنشان کرد: ایشان در کنار بزرگانی چون شهید مطهری، شهید بهشتی، شهید باهنر و مقام معظم رهبری و دیگر بزرگواران در عرصه مبارزاتی اقدام می کنند که منجر به تعقیب ایشان توسط ساواک می شود.

وی افزود: ایشان عضو گروه یازده نفره ای بودند که بعدها منجر به تأسیس جامعه مدرسین می شود. در دهه پنجاه، بخش آموزش مؤسسه «در راه حق» را ایجاد می کنند؛ و در دهه شصت و بعد از انقلاب، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه را تشکیل می دهند که بعدها تبدیل به پژوهشگاه حوزه و دانشگاه می شود؛ و بنیاد فرهنگی باقر العلوم را ایجاد می کنند که به دانشگاه باقر العلوم تبدیل می شود. در دهه هفتاد هم مؤسسه آموزشی امام خمینی رضوان الله تعالی علیه را تأسیس می کند که همچنان به صورت بالنده کار خود را به پیش می برد. بسیاری از اساتید و صاحبنظران در عرصه علوم انسانی در این مؤسسه تربیت و به جامعه هدیه شدند.

استاد آغوی خاطرنشان کرد: این خدمات با برکت مرحوم آیت الله مصباح یزدی همیشه ماندگار خواهد ماند؛ آثار و کتب متعددی که ایشان دارند در عرصه های مختلف است و انسان های علاقه مند به معارف حق می توانند از این آثار استفاده کنند.

وی اضافه نمود: مقام معظم رهبری یار دیرین خودشان را از دست دادند؛ ایشان نسبت به کمتر کسی این تعبیر را داشتند که «من خودم صاحب عزا هستم و مصیبت زده این رفیق قدیمی هستم»؛ تعبیر ایشان نسبت به جایگاه آیت الله مصباح این بود که آیت الله مصباح جای خالی علامه طباطبایی و شهید مطهری را پر کردند برای جوانانی که آن بزرگواران را درک نکرده بودند.

استاد محمد مهدی عباسی آغوی از اساتید حوزه علمیه قم در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: من در این فرصت کوتاه می خواهم بر اساس نظریه آیت الله مصباح یزدی در اخلاق، آن نظریه را بر سیره خودشان تطبیق بدهم.

وی افزود: شما می دانید که ایشان در عرصه اخلاق، آن اخلاق ارسطویی که بر اساس ملکات بود و جنبه اعتدال در ملکات و قوا را مطرح می کرد را قبول نکردند تا بر این اساس فضائل و رذایل را بر اساس افراط و تفریط تقسیم بندی کنند؛ چون آن نظریه دارای اشکال هایی است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به بیان تقسیم بندی عرصه اخلاق بر اساس نظر آیت الله مصباح پرداخت: سبک تقسیم بندی ایشان بر اساس رابطه انسانی و سبک زندگی وی انجام شده است؛ این تقسیم بندی را در کتاب اخلاق در قرآن ارائه می دهند و بر همین اساس، مسائل اخلاقی را طرح می نمایند.

الف: رابطه انسان با خدا

ب: رابطه انسان با خود

ج: رابطه انسان با مخلوقات؛ چه مخلوقات ذی شعور؛ یا غیر ذی شعور (طبیعت)

وی اضافه نمود: بنده در چند بخش سیره الهی، سیره فردی و اجتماعی ایشان را تقدیم می کنم.

سیره الهی آیت الله مصباح یزدی رضوان الله علیه

استاد محمد مهدی عباسی آغوی از اساتید حوزه علمیه و یکی از هزاران شاگردان آیت الله مصباح به بیان سیره الهی در زندگی ایشان پرداخت. ایشان به معنای واقعی کلمه اهل تقوا و اهل تهجد بودند. مقام معظم رهبری نسبت به پارسایی و پرهیزگاری ایشان از جوانی تا آخر عمر شهادت می دهند؛ این شهادت رهبری است که خود پارسا است و بر پارسایی کسی شهادت می دهد که آشنایی شصت ساله با ایشان دارد.

وی افزود: در چهره ایشان نورِ عبادت آشکار بود. اخلاص از دیگر ویژگی های سیره الهی ایشان بوده است و به خاطر همین اخلاصشان بود که درس های اخلاق ایشان، در بیت رهبری، در مؤسسه امام خمینی رضوان الله علیه و دیگر جلسات اخلاق ایشان آن قدر مورد استقبال قرار می گرفت و آن قدر حرف های ایشان بر دل ها می نشست؛ چون

سخن کز دل برآید لاجرم بر دل نشیند

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از ویژگی های دیگر در سیره الهی ایشان، عشق ایشان به اهل بیت علیهم السلام بود.

وی اضافه نمود: ایشان عاشق امام عصر علیه السلام بود. یادم نمی رود در تمام جلساتی که در محضر ایشان بودیم؛ چه جلساتی که جمع محدودی حضور داشتند و چه جلسات عمومی بود، ایشان با دعای سلامتی امام زمان ارواحنا فداه سخنان گهربارشان را شروع می کردند.

وی افزود: علاقه ای که به امام حسین علیه السلام داشتند، نمایان بود؛ با بغض به محضر ابا عبدالله الحسین علیه السلام عرضه می کردند:

«هر چه کنی بکن نکن ترک من ای نگار من؛ هر کاری که می خواهی بکن، حسین عزیز! اما عشق و محبت خودت را از ما نگیر.»

ایشان عاشق اهل بیت علیهم السلام بودند و امیدواریم به واسطه همین عشق، با حسین علیه السلام محشور باشند.

بعد فردی سیره استاد

استاد عباسی آغوی خاطرنشان کرد: در بعد فردی یکی از بارزترین خصلت های این عالم فرزانه علم و معرفت ایشان بوده است. دانشی که همراه با ارزش شده بود. ایشان جامع منقول و معقول بود. علوم عقلی و نقلی در نزد ایشان حاضر بود.

وی افزود: خصلت دیگری که در سیره فردی این عالم گرانقدر اعلی الله مقامه الشریف بود، شجاعت و صلابت ایشان بود. گاهی انسان به تشخیصی می رسد، اما جرأت بیان آن تشخیص را ندارد. ایشان آن مطلبی را که حق می دانست، بیان می کرد. به تعبیر آیه شریفه قرآن از ملامتِ ملامت کنندگان هراسی نداشت که این مطلب نمایانگر صلابت ایشان بود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آیت الله مصباح یزدی به تعبیر مقام معظم رهبری، یک متفکر و یک اندیشمند بود. در نظریات مختلفی که در علوم انسانی و اسلامی است، جناب حضرت آیت الله مصباح رحمت الله علیه صاحب فکر و اندیشه و نظر بود و در مسائل معرفت شناسی ایشان مرزهای دانش را پیش برد. در بحث های فلسفی مرزهای علمی را گسترش داد. به معنای واقعی کلمه نوآور بود.

استاد عباسی خاطرنشان کرد: ایشان انسان صبوری بودند، در مقابل مشکلات و سختی ها، بیماری، ناملایمات و انتقادها چقدر صبور و چقدر با صلابت بودند!

بعد اجتماعی سیره استاد

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی از وجوه تمایز بخش ایشان با دیگر شخصیت های بزرگ، سیره اجتماعی ایشان بود. ما ایشان را می دیدیم که چقدر مهربان و دلسوز بودند. همیشه لبخند بر لب داشتند. بسیار مهربان و دارای حسن خلق بودند، بر عکس آنچه که دشمن می خواهد القاء کند و ایشان را انسان خشن و متعصبی نشان دهند. صلابت ایشان در اندیشه با لطافت ایشان در انگیزه و ملایمت ایشان در رفتار و سلوکشان منافاتی نداشت.

وی افزود: ایشان لبخند بر لب داشتند و متواضع بودند؛ ما احیانا در مؤسسه در جلساتی یا در مسیر در آسانسور یا در جاهای دیگر ایشان را می دیدیم که چقدر متواضعانه رفتار می کردند، در برخی از جلسات بنده توفیق داشتم که مجری جلسه بودم، ایشان را دعوت می کردم، ایشان مؤدبانه تشکر می کردند، گاهی در برخی از جلسات متواضعانه می گفتند: «گاهی در این جلسات رسم است که بزرگی بیاید و ریشی بجنباند و تشکر بکند» با اینکه حرف داشتند برای گفتن، اما متواضعانه می گفتند: «بنده حرفی برای گفتن ندارم و صرفا آمدم کار آن بزرگان را انجام بدهم و اینجا از حضور شما تشکر کنم» با آن تواضعشان اینگونه جمعیت را خطاب می کردند و آثار حرف هایشان چند برابر می شد.

استاد عباسی اضافه نمود: نکته بعدی که همه ما بر آن واقف هستیم، ذوب شدن ایشان در ولایت است. اینکه شهید صدر می فرماید: «ذوبوا فی الامام خمینی کما ذاب فی الاسلام»، ایشان محو در ولایت بود؛ چرا که از طرف مقام معظم رهبری که به عیادت و احوال پرسی ایشان آمده بودند، ایشان فرمود: «پای مقام معظم رهبری را از طرف من ببوسید!» هیچ تظاهری در رفتارشان وجود نداشت، هیچ شائبه ای وجود نداشت؛ چه اینکه خودشان فرمود: من در آخر عمر نه حبّ مقامی دارم و نه امیدی دارم که به من پست و جایگاهی بدهند، قدر این حکیم فرزانه را بدانید و دعا کنید که سایه شان بر سر ما مستدام بماند و به ظهور حضرت حجت علیه السلام متصل گردد.

وی افزود: نکته بعدی دغدغه مندی حضرت آیت الله مصباح یزدی رحمة الله علیه برای مسائل نظام، اسلام بود. ایشان یک مبارز علمی و عملی بودند. یک عالم مجاهد به معنای واقعی بودند. بصیرت ایشان بسیار بارز بودند. روایت امام صادق علیه السلام در مورد ایشان صدق می کرد:

«الإمامُ الصّادقُ عليه السلام: عُلَماءُ شيعَتِنا مُرابِطونَ فِي الثَّغرِ الّذي يَلي إبليسَ و عَفاريتَهُ ، يَمنَعونَهُم عَنِ الخُروجِ عَلى ضُعَفاءِ شيعَتِنا، و عَن أن يَتَسَلَّطَ عَلَيهِم إبليسُ و شيعَتُهُ». [الإحتجاج: 1/13/7.] امام صادق عليه السلام : علماى شيعه ما، نگهبانان مرزى هستند كه در آن سويش ابليس و ديوهايش قرار دارند و [اين علما] جلوى يورش آنها به شيعيان ناتوان ما و تسلّط يافتن ابليس و پيروان او بر ايشان را مى گيرند.

فرمودند: کسی که این کار را انجام بدهد، هزار هزار بار برتر از مجاهدین با دشمنان خدا است؛ «لأنه یدفع عن أدیان محبینا و ذلک یدفع عن ابدانهم» اینکه می بینید حاج قاسم می آید و بوسه بر پیشانی حضرت علامه مصباح می زند، چون حاج قاسم رحمت الله علیه می داند اگر او از ابدان ما مراقبت می کرد، این علمای بزرگوار از ارواح و ادیان ما محافظت می کردند. علامه به معنای حقیقی کلمه مجاهد بود و این مجاهدت را در علم و عمل داشت.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خصلت دیگر ایشان که در کلام مقام معظم رهبری هم مشهود است، مدیریت شایسته ایشان بوده است، برخی از بزرگان ما علم و تقوا دارند، اما توفیقی در مدیریت اجرایی ندارند، ایشان نه تنها در پیش از انقلاب، که دبیر آن گروه یازده نفره مبارزین انقلابی بودند، بلکه بعد از انقلاب هم مدیریت شایسته ایشان مشهود است، مراکز علمی و دانشگاه هایی که ایشان تأسیس کردند، از جمله مؤسسه امام خمینی بیانگر همین نکته است. طرح ولایت که مقام معظم رهبری نسبت به آن بسیار خوشحال بودند، از آثار عملکرد علامه مصباح رحمت الله علیه بوده است.

وی اضافه نمود: نکته بعدی استقامت آیت الله مصباح رضوان الله علیه بوده است، مقام معظم رهبری فرمودند: استقامت ایشان بر صراط مستقیم» است. گاه انسان تشخیص می دهد، کمی هم آن را طی می کند، اما ادامه نمی دهد، اما علامه این آیه شریفه را در خود محقق کرده است: «فاستقم کما امرت و من تاب معک».

استاد عباسی آغوی خاطرنشان کرد: ایشان یک سخنور خوش بیان و خوش قلم بودند؛ برخی ممکن است عالم، عابد و حتی مدیر هم باشند، اما سخنور و نویسنده نباشند، ایشان هم خوش بیان بودند، هم خوش بنان بودند. بیان و بنان رسایی داشتند، چنان که مقام معظم رهبری هم به این مطلب اشاره داشتند.

وی افزود: اینها ویژگی های نادری است که کمتر در یک فرد جمع می شود؛ بنده چهارده خصلت از ویژگی های این عالم عاشق چهارده معصوم را بیان کردم؛

در سیره الهی:

تقوا، تهجد، اخلاص و عشق به اهل بیت

در بعد فردی:

علم و معرفت، شجاعت و صلابت، تفکر و صبر

در بعد اجتماعی:

 مهربانی و دلسوزی، تواضع، ادب، ذوب در ولایت، دغدغه مندی و بصیرت، مدیریت شایسته، استقامت در مسیر و بیان و بنان رسا و زیبا

استاد محمد مهدی عباسی آغوی خاطرنشان کرد: در پایان مجددا به مقام معظم رهبری، مراجع عظام، حوزه های علمیه، خاندان مکرم این عالم وارسته، تسلیت عرض می کنم؛ به فرزندان عزیزشان، جناب دکتر مجتبی مصباح و استاد علی مصباح حفظهما الله این مصیبت وارده را تسلیت عرض می کنم.

وی افزود: قطعا ما در این مصیبت شریک و صاحب عزا هستیم، امیدواریم که خدا به همه ما صبر و اجر بدهد و به این عالم فرزانه مقامات عالی در کنار معصومین علیهم السلام عنایت و به ما هم دعا کنند تا توفیق ادامه مسیر را داشته باشیم.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: اینکه مقام معظم رهبری فرمود این عالم، هم علم داشت و هم صفا داشت و هم بصیرت داشت، عصاره خصلت های نیکو در بعد فردی، الهی و اجتماعی بود حقیقتا چنین است.

وی در ادامه بیان کرد: علامه محمد تقی مصباح یزدی رضوان الله علیه، به تعبیر حقیقی «محمد»، «تقی» و «مصباح» بودند.

مصباح بود، چون چراغ علم ایشان بر همه می درخشید.

تقی بود، چون صفا، اخلاص و اخلاقش برای همه درس آموز بود.

محمد بود چرا که نزد همه پسندیده بود، مورد پسند جامعه و یک انسان اجتماعی و یک عالم مجاهد در عرصه جامعه و ان شاء الله مورد پسند خدا و رسول و اولیای الهی بوده است.

استاد عباسی در کلام پایانی خاطرنشان کرد: ان شاء الله این چراغی که امروز خاموش شد، با چراغ های دیگری همچنان پابرجا نگه داشته شود و خداوند متعال وجود مقام معظم رهبری را برای ما حفظ کند.

/270/260/20/