اسوه قرار دادن یعنی تنظیم زندگی بر اساس سبک زندگی آنها، الگو قرار دادن فقط به این نیست که ما به زبان از آنان یاد کنیم، مجالسی به نام آنها و یاد آنها برگزار کنیم و دیگر در متن زندگی ما، رنگ و بویی از حضور این سرمشق ها نباشد.

استاد معظم جناب آقای سید مجتبی نور مفیدی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید بیان داشت: امام عصر (عج) می فرماید: «إنَّ لِي في إبنَةِ رَسولِ اللّه ِ اُسوَةٌ حَسَنةٌ» در دختر رسول خدا برای من اسوه حسنه است. الگوی نیکو و سر مشق نیکو برای ما صدیقه کبری فاطمه زهرا(س) بنت رسول الله است. خود رسول گرامی اسلام به تصریح قرآن اسوه حسنه است: «لَقَد كانَ لَكُم في رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كانَ يَرجُو اللَّهَ وَاليَومَ الآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثيرًا»[1]به تحقیق برای شما در رسول خدا اسوه حسنه است

وی افزود: این اسوه حسنه برای چه منظوری است؟ برای چه هدفی است؟ این الگو و سر مشق نیکو برای کسی است که دنبال خداست، حَسَنَةٌ لِمَن كانَ يَرجُو اللَّهَ وَاليَومَ الآخِرَ، پس اسوه و الگو بودن رسول خدا و دختر رسول خدا جهت و مسیرش يَرجُو اللَّهَ وَاليَومَ الآخِرَ است، یعنی خدا و روز جزاء و روشن است این اسوه بودن یعنی اینکه اگر می‏خواهید به خدا نزدیک شوید به لقاء خدا برسید و به مقام قرب حق تعالی نائل شوید، راهش این است که در این دنیا اینها را الگو و اسوه قرار دهید.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اسوه قرار دادن یعنی تنظیم زندگی بر اساس سبک زندگی آنها، الگو قرار دادن فقط به این نیست که ما به زبان از آنان یاد کنیم، مجالسی به نام آنها و یاد آنها برگزار کنیم و دیگر در متن زندگی ما، رنگ و بویی از حضور این سرمشق ها نباشد. اگر بخواهیم الگو پذیری و سرمشق پذیری را خیلی راحت تصویر کنیم و مجسم کنیم، این چیزی است که الان در اطرافمان می‏بینیم. کسی که خواسته یا ناخواسته با مطالعه و بی مطالعه جذب یک الگویی می‏شود، اصلا سبک و روش زندگی و رنگ و بوی زندگی او تغییر می‎کند، یک جوانی که مثلا یک هنر پیشه یا ورزشکاری را سر مشق خود قرار می‏دهد، از نوع حرف زدن و مو و پوشش و حرکات و سکناتش گرفته تا غایت زندیگش و آنچه در این دنیا برای رسیدن به آن تلاش می‏کند همه را با آن تنظیم می‏کند. یعنی هدفش به هدف او نزدیک می‏شود، حرکتش به حرکت او نزدیک می‏شود، وضع ظاهری او به وضع ظاهری او نزدیک می‏شود، معنای واقعی سرمشق و الگو این است.

استاد نور مفیدی اظهار داشت: اگر امام عصر می‏فرماید در دختر رسول خدا(ص) برای من اسوه حسنه است و اگر خداوند می‏فرماید: « لَقَد كانَ لَكُم في رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ» یعنی زندگی شما در همه ابعاد رنگ و بوی اینها را به خود بگیرد. طبیعتا در زندگی برخی امور اصلی و برخی امور فرعی هستند، برخی از امور تأثیر جدی در عاقبت انسان دارند، چه از نظر روحی و چه از نظر مادی و بعضی از امور این چنین نیستند و چنین تأثیری را ندارند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: روشن است در الگوپذیری هم امور اصلی و هم امور فرعی باید مطابق با الگو باشد اما متأسفانه مسلمانان در طول تاریخ به یک بلیه‏ای مبتلا شدند که بیش از آنکه در امور اصلی حقیقی زندگی، رسول خدا و دختر رسول خدا را اسوه قرار دهند، در امور فرعی، آنها را اسوه قرار دادند و این یک تالی فاسد دارد، تالی فاسدش این است که امروز عده‏ای پیدا شوند که بگویند ما چگونه می‏توانیم انسانی را که متعلق به 1400 سال پیش است؛ الگوی امروز قرار دهیم؟ این شبهه و سؤال و سؤالات و شبهاتی نظیر این، ناشی از یک اشتباه و خطا و انحراف بسیار بزرگ است.

وی افزود: تلاش‎هایی که برای معرفی این الگو صورت گرفته، بیشتر بر امور فرعی و ظاهری تکیه کرده است، در حالیکه شاید حتی ضرورتی برای الگوپذیری امور فرعی و ظاهری نباشد، آن جوهره شخصیت حضرت زهرا سلام الله علیها که متعلق به همه اعصار است، باید به عنوان الگو معرفی شود که اگر اینچنین شود دیگر هیچ کسی نمی‎گوید این شخصیت برای 1400 سال پیش است و به درد امروز ما نمی‏خورد. همه اینها ناشی از این است که به این ظواهر بسنده شده است و اگر هم نمونه‏ها و مواردی از زندگی آن بانوی بزرگ گفته شده، استفاده درست و بجا از آن به عمل نیامده است.

استاد نورمفیدی بیان داشت: تصویری از حضرت زهرا سلام الله علیها ساخته شده که بانویی است که همیشه در حال خانه داری و بچه‎داری بوده با آن چرخ نخ ریسی و با یک لباس یا پوشش خاص، نه اینکه نباید این مسائل گفته شود، اما باید از آن برداشت‎ها و استنباط‎های درست شود، مشکل این است، ما این ظاهربینی، تغییر اولویت‏ها و جابجایی اصل و فرع را در طول تاریخ اسلام می بینیم و یکی از معضلات اصلی جوامع اسلامی نیز همین است یعنی به جای اینکه بررسی کنند که روح زندگیشان را مطابق با روح زندگی رسول خدا قرار دهند؛ بیشتر متوقف شدند در اینکه چه می خورد و چگونه لباس می‎پوشد. این جمود باعث این مشکلات شده است.

وی افزود: داستانی را برای شما نقل کنم که خود ائمه هدات علیهم السلام مبتلا به چنین مشکلاتی بودند. از سفیان ثوری به عنوان یک از ارکان صوفیه نام می‎برند. ما خیلی وارد بحث شخصیت شناسی او در سال 97 هجری متولد شد و صاحب کتاب نیز می باشد و احادیثی از او نقل شده است البته برخی او را به عنوان شیعه زیدی معرفی کردند. بنده فارغ از این مطالب به این نگاه کار دارم. یک داستانی با امام صادق(ع) دارد که در مورد پوشش ایشان به آن حضرت اعتراض می‏کند که این چه پوششی است که شما دارید در حالیکه رسول خدا(ص) چنین می‎پوشید، یک طعنی به  امام صادق(ع) دارد. آمد پیش امام صادق و گفت: إِنَّ هذَا اللِّبَاسَ لَيْسَ مِنْ لِبَاسِكَ این لباس در شأن شما نیست شما فرزند رسول خدا هستی، رسول خدا چه لباسی می‏پوشید شما چرا این لباس را می‏پوشی؟ الگوی شما باید پیامبر(ص) باشد شروع کرد به اعتراض به امام صادق(ع).

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام صادق(ع) فرمود: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كَانَ فِي زَمَانٍ مُقْفِرٍ جَدْبٍ فَأَمَّا إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا، فَأَحَقُّ أَهْلِهَا بِهَا أَبْرَارُهَا، لَافُجَّارُهَا[2] شرایط زمان پیامبر چنین بود و آن شرایط اقتضاء می کرد که پیامبر چنین لباس بپوشد و شرایط من اینچنین اقتضاء می کند. بعد در یک نقلی دارد که حضرت به او گفت تو خودت زیر این لباس چه پوشیدی؟ او خودش یک لباس پشمینه و زمخت پوشیده بود؛ حضرت صادق علیه السلام دست کردند و لباس او را کنار زدند و گفتند تو خودت زیر این لباس یک لباس نازک و نرم پوشیدی آیا پیامبر این کار را می‏کرد؟

وی افزود: یکی از نتایج جمود همین ظاهرسازی و فریب کاری می‏شود، اگر تکیه بر آن ظواهر و تهی از مغز و معنا شود، قطعا سر از فریب‎کاری و ظاهرسازی در می‎آورد و این چیزی است که اهل بیت علیهم السلام به شدت با آن مخالف بودند، الگو قراردادن اهل بیت علیهم السلام فقط این نیست که ما ظواهرمان را مطابق با ایشان کنیم و در و دیوار را با نام ایشان مزین کنیم، این روش باید در متن زندگی ما جاری شود.

استاد نورمفیدی اظهار داشت: سفیان ثوری یک داستان دیگری دارد. امام صادق(ع) می‎فرماید: كنت أطوف و سفيان الثوري قريب مني من در حال طواف بودم و سفیان ثوری نزدیک من بود. فقال يا أبا عبد اللّه كيف كان رسول اللّه (صلّى اللّه عليه) و آله يصنع بالحجررسول خدا نسبت به حجر الاسود در حین طواف چه می‎کرد؟ إذا انتهى إليه فقلت كان رسول اللّه (صلّى اللّه عليه و آله) يستلمه في كل طواف فريضة و نافلة قال فتخلف عني قليلا فلما انتهيت إلى الحجر جزت و مشيت و لم أستلمه فلحقني، فقال يا أبا عبد اللّه، أ لم تخبرني أن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله كان يستلم الحجر في كل طواف فريضة أو نافلة قلت بلى قال فلقد مررت به و لم تستلم فقلت إن الناس كانوا يرون لرسول اللّه (صلّى اللّه عليه و آله) ما لا يرون لي كان إذا انتهى إلى الحجر أفرجوا له حتى يستلمه و إني أكره الزحام.[3]

این گفتگو بین سفیان ثوری و امام صادق در می‎گیرد. سفیان می‎گوید: رسول خدا با حجر الاسود چه می‎کرد؟ حضرت در پاسخ فرمود: پیامبر وقتی به حجرالاسود می‏رسید آن را استلام می‎کرد، یعنی می‏رفت و دستی به حجرالاسود می‎مالید. سفیان که این حرف را شنید رفت و فاصله گرفت و حضرت به طواف ادامه دادند. حضرت می‎فرماید: وقتی رسیدم به مقابل حجر و برای استلام حجر جلو نرفتم نزد من آمد و گفت مگر شما نفرمودید که پیامبر استلام حجر می‏کرد؟ شما که فرزند رسول خدا هستید چرا این کار را نمی‏کنید؟

وی افزود: حضرت صادق علیه السلام فرمود: من با رسول خدا فرق دارم، مردم برای رسول خدا احترام فوق العاده‎ای قائل بودند، شأنی که برای ایشان قائل بودند برای من قائل نیستند، وقتی او به حجر الاسود نزدیک می‎شد راه را برای او باز می‎کردند ولی برای من اینچنین نیست، من باید وارد شلوغی شوم و به مردم فشار بیاید و به زور خودم را به حجرالاسود برسانم و من این کار را نمی‏کنم «انی اکره الزحام».

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: آدم‎های ظاهر بین مثل سفیان می‏گویند: چون رسول خدا این کار را می‎کرد من هم به هر قیمتی که شده ولو به قیمت فشار به مردم باید بروم حجرالاسود را استلام کنم، فکر می‎کنند این یعنی اسوه قرار دادن رسول خدا، در امور ظاهری بدون درک حقیقی اسوه. اما امام صادق که خودش اسوه است و رسول خدا برای او اسوه است، حقیقت این اسوه را درک کرده است. استلام حجر خوب است به شرط آنکه آن مشقت را برای مردم ایجاد نکند، لذا ایشان نرفت استلام حجر بکند. ما دقیقا در این نقطه گرفتاریم، بسیاری از متدینین ما در این نقطه گرفتارند. یعنی اسوه قرار دادن فاطمه زهرا سلام الله علیها در ظواهر، اما روح این شخصیت را درک نمی‏کنیم، لذا شما می‎بینید سخنرانان در منابر بیشتر به چه سخنانی می‎پردازند.

وی خاطرنشان کرد: اینکه در ذهن نا آگاهان و کم اطلاع‎ها گاهی می‏آید و خدای نکرده به زبان جاری می‎کنند، در نسل جوان نیز گاهی مطرح می‎شود که زنی که در 1400 سال پیش زندگی می‎کرد چگونه می‎تواند الگوی انسان امروز باشد؟ این مطلب برای این است که به جای معرفی این شخصیت و روح و جوهره این بانوی عالی مقام، به این ظواهر اکتفا کردیم، آن جنبه‎های اصلی آن اسوه و الگو را اگر به درستی و لسان امروز و به لسان قابل فهم برای نسل امروز بیان می‎کردیم، این نتیجه‎گیری حاصل نمی‏شد، گیر اصلی کار اینجاست.

استاد نورمفیدی اظهار داشت: سفیان ثوری یک نمونه است، ظاهر بینی و سطحی نگری او را به اینجا می‏رساند که برای استلام حجر به مردم فشار بیاورد، زیرا او از اسوه قراردادن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، فقط اکتفا کرده به همین نوع پوشش و نوع استلام اما نزدیک به آن روح و شخصیت رسول خدا نشده، اخلاق رسول خدا را درک نکرده، اینکه رسول خدا حاضر نبود کوچکترین فشار و زحمتی به دیگران وارد شود را ندیده، او می‏گوید من برای اینکه به ثواب برسم، به هر قیمتی ولو تضییع حق دیگران، باید این کار را بکنم. این اتفاقا عین منیت و خودخواهی است. کسی که برای زیارت از سر و کول مردم بالا می‏رود که دستش را به ضریح بزند، این نهایت خودخواهی و منیت را دنبال می‏کند. این به امام حسین علیه السلام نزدیک نیست، این در فرعیات خودش را مشغول می‏کند، اما در اصل و اساس از آن شخصیت فاصله گرفته است.

وی افزود: ما باید در ایام فاطمیه و ایامی نظیر آن، این شخصیت ها را به درستی برای مردم معرفی کنیم، جوهره اصلی این شخصیت که متعلق به تمامی عصرها است، باید معرفی شود، اگر ایشان معرفی شود دیگر به ذهن کسی خطور نمی‏کند که چگونه ممکن است انسانی که مربوط به 1400 سال پیش بوده الگوی من شود؟ این مشکله اصلی ماست. روحانیت، خطباء و نویسندگان و دستگاه‏های تبلیغاتی، رسانه‎ها، باید واقعا به این نکته و رسالت مهم توجه کنیم، ما وظیفه داریم که این مجالس و محافل و ایام و عزاداری‏ها را در این جهت و به این سمت و سو حرکت دهیم که اسوه بودن و الگو بودن را بیشتر تعمیق ببخشد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اینکه امام زمان می‎فرماید: «إنَّ لِي في إبنَةِ رَسولِ اللّهِ اُسوَةٌ حَسَنةٌ» نوع تأثیرپذیری امام زمان (عج) از حضرت زهرا سلام الله علیها مثل نوع تأثیر پذیری امام صادق از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است. این شخصیت هیچ وقت کهنه نمی‏شود، این شخصیت متعلق به همه تاریخ و بشریت الی یوم القیامه است، این انسان کامل می‏تواند علم و پرچمی باشد برای اینکه انسان را به سوی قله‏های کمال هدایت کند.

وی خاطرنشان کرد: فاطمه زهرا سلام الله علیها شخصیتی است که در علم، عمل، اخلاق، تحمل، صبر و مظلومیت در قله است، باید برویم ببینیم یک انسان چگونه در کشاکش دردها، غم‎ها، بلاها و مصیبت‎ها، استوار و محکم ایستاده و ارکان خانواده‎اش را حفظ کرده و از شوهرش پاسداری کرده است، از مقام ولایت پاسداری کرده و جان خودش را در این راه داده است، هستی خودش را در این راه داده است و آن وقت وقتی در خانه هم هست، می‏گوید: من کنیز تو هستم، به حضرت علی می‎گوید: «البیت بیتک و الحرة زوجتک[4]».

استاد نورمفیدی اظهار داشت: نکته دیگری که باید بیان شود این است که همین ظاهر گرایی و سطحی نگری‏ها، فجایع بسیاری در اسلام به وجود آورده است. تکفیری‏ها و سلفی‏ها و داعش محصول همین ظاهربینی و سطح نگری‏ها هستند، در حالت خوش بینانه. یعنی آنهایی که این گروه‎ها را عامدانه و با نقشه ایجاد می‏کنند که به اسلام ضربه بزنند که هیچ، اما آن توده‏هایی که جذب آنها می‏شوند به خاطر همین اشتباه در نحوه تأثیرپذیری و الگوپذیری از شخصیت‏های اسلامی است. اگر داعش این همه جنایت مرتکب می‎شود، اگر داعش به دو سه قول و رفتار رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم تأسی می‏کند و احساسات مسلمین را تهییج می‏کند و بهره برداری می‏کند و با این ابزار به قتل عام بقیه مسلمانان می‏پردازد، همه به خاطر این انحراف است.

وی افزود: آنها متوجه اسوه نشدند، گمان کردند که اسوه فقط در همین ظواهر است، به جای اینکه آن شخصیت را اسوه قرار دهند خود را محصور در این ظواهر کردند. اگر ما می‏بینیم در پاکستان، همین هفته پیش جنایت مرتکب شدند و شیعیان مظلوم پاکستان را مورد تعرض قرار دادند و جانشان را گرفتند، محصول همین نگاه است. ما از این نگاه ظاهر بین سطحی نگر کوتاه و عاری و دور از حقیقت اسلام و اسوه‏های آن آسیب‏ها و ضربه‏های زیادی خوردیم البته این نگاه در داخل شیعه هم وجود دارد، فقط در اهل سنت نیست، بسیاری از شیعیان نیز متأسفانه مبتلا به این انحراف و مشکل هستند که بحث دیگری دارد. انشاء الله خداوند همه کسانی که قربانی این انحرافات شدند را مشمول رحمت و مغفرت قرار دهد و آنهایی که به دست اشرار به شهادت رسیدند انشاء الله همه را با اولیای خودش محشور بفرماید.

/260/260/20/