هیچ مردی نیست که در کارهای منزل به همسرش کمک کند مگر اینکه ثواب این کار او به اندازه هر تار مویی است که بر بدنش روییده باشد و به اندازه یک سال عبادتی است که همه روزهایش را روزه گرفته و همه شب هایش را برای عبادت، شب زنده داری کرده باشد.

به مناسبت ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها استاد کریم پاک نیا نهند از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: چون ایام رحلت و شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها است، لازم است تا در مورد «سیره خانوادگی این بانوی مکرمه سلام الله علیها» نکاتی را بیان نماییم.

وی افزود: در سیره امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا سلام الله علیهما نکات بسیار خوبی وجود دارد که خانواده های امروزی می توانند به نحو احسن از آن بهره ببرند.

استاد پاک نیا نهند در ادامه بیان کرد: از منظر امیر مؤمنان سلام الله علیه همسر و زن به عنوان یک موجود لطیف و با طراوت است که باید خیلی ظریف با آن برخورد کرد؛ حضرت سلام الله علیه می فرماید: زن گل بهاری است، نه پهلوانی سخت کوش.

«أبي عبد الله علیه السلام قال: في رسالة أمير المؤمنين علیه السلام إلى الحسن علیه السلام لا تملك المرأة من الأمر ما يجاوز نفسها فإنّ ذلك أنعم لحالها و أرخى لبالها و أدوم لجمالها فإن المرأة ريحانة و ليست بقهرمانة ....» (الكافي (ط - الإسلامية) / ج‏5 / 510 / باب إكرام الزوجة ..... ص : 509)

وی اضافه نمود: صفا و شادابی کانون خانواده به حضور با نشاط زن نیاز شدید دارد. اما نشاط و سرزندگی یک زن هم بستگی به محبت مرد دارد؛ از این رو امیرمؤمنان سلام الله علیه چنین دیدگاهی نسبت به یک زن داشت؛ زنی که برای شادابی و طراوت اعضای خانواده نقش اساسی دارد. از این جهت باید خیلی مراقبت کرد؛ خانواده ها در این زمینه از هر گونه خشونت و قهر بپرهیزند تا آرامش و نشاط خانواده بهم نریزد؛ از این رو فرمود: «فإنّ المرأة ریحانة و لیست بقهرمانة.»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نکته دیگری که در مورد خانواده لازم است تا بیان شود و در سیره حضرت زهرا سلام الله علیها هم دیده می شود، مسأله عفو و گذشت و مدارا است؛ امیرالمؤمنین علی علیه السلام که خود به صورت عملی این کار را در خانه پیاده می کردند، فرمود: در هر حال با همسرت مدارا کن و با او به شیوه ای نیکو رفتار نما تا زندگی آرامی داشته باشی. (من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، مؤسسه الاعلمی، بیروت، بی تا، ج 3، ص 556.)

وی افزود: حضرت فاطمه سلام الله علیها خانه داری می کرد؛ خمیر کردن و نظافت منزل از جمله کارهای او بود. علی علیه السلام هم بیشتر به کارهای بیرون منزل، مانند آوردنِ هیزم و کارهایی از این قبیل رسیدگی می کرد؛ روزی رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم به منزل آنان آمد و مشاهده کرد که این زن و شوهر نمونه گندم ها را با آسیاب دستی آرد می کنند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: کدام یک خسته تر هستید.

امیر مؤمنان سلام الله علیه به پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم عرض کرد: فاطمه خسته تر است.

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به فاطمه زهرا سلام الله علیها فرمود: دخترم برخیز تا من کار تو را انجام دهم.

فاطمه برخاست و پیامبر خود، علی را در آرد کردن گندم یاری نمود.

استاد پاک نیا نهند خاطرنشان کرد: یکی از درس هایی که می توانیم از این خانواده بگیریم، همین مدارا کردن و یاری رساندن به یکدیگر در خانه است.

وی اضافه نمود: امیر مؤمنان علیه السلام در آغاز زندگی مشترک با حضرت زهرا سلام الله علیها برای تقسیم مسئولیت ها خدمت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم رسیدند؛ پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم کارهای داخل منزل را به حضرت زهرا و کارهای بیرون منزل را به امیرالمؤمنین علیه السلام سپردند. پس از این رهنمود واقع بینانه حضرت زهرا سلام الله علیها فرمود: خدا می داند که چقدر از این تقسیم کار پیامبر خوشحال شدم و اینکه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم مرا از انجام کارهای مربوط به مردان معاف داشت و من را وادار نکرد که دوشادوش مردان نامحرم در بیرون به کار بپردازم.

«... أبي البختري عن أبي عبد الله عن أبيه علیه السلام قال: تقاضى علي و فاطمة إلى رسول الله ص في الخدمة فقضى على فاطمة بخدمة ما دون الباب و قضى على علي بما خلفه قال فقالت فاطمة فلا يعلم ما داخلني من السرور إلا الله بإكفائي رسول الله ص تحمل رقاب الرجال.» بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏43، ص: 81)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: درست است که امروزه سبک زندگی عوض شده است و زن ها ناچارند بیرون بروند اما دلیل نمی شود که بگوییم زن و مرد هیچ فرقی با هم ندارند؛ باید دانست که این امر در حدّ ضرورت است؛  کارهای مربوط به آقایان باید به خودشان واگذار بشود و کارهای مربوط به زن ها هم باید به خودشان واگذار بشود و نباید کارها در هم خلط گردد.

وی افزود: امیرالمؤمنین علیه السلام خودش در کارهای خانه نیز کمک می کرد؛ اینگونه نبود که بگوید به دستور پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم من کارهای بیرون خانه را به عهده دارم. آنچنان به حضرت زهرا سلام الله علیه علاقه داشتند که علاوه بر کارهای بیرون از منزل به کارهای داخل منزل هم می پرداختند.

استاد کریم پاک نیا نهند خاطرنشان کرد: امام صادق علیه السلام فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام برای منزل هیزم می ‏آورد، آب تهیه می ‏کرد، منزل را جارو می ‏کرد، در پاک کردن عدس کمک می‏ کرد. فاطمه علیها سلام هم گندم و جو آرد می ‏کرد، خمیر درست می‏ نمود و نان می ‏پخت.

وی اضافه نمود: درست است که سبک زندگی امروزی نسبت به گذشته عوض شده است اما اساس همان است؛ همان محبت و آرامش و همان همکاری و مدارا را می طلبد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید بیان کرد: نکته دیگری که قابل توجه است، رابطه ایمان و محبت نسبت به همسر است؛ این رابطه غیر از رابطه حقوقی بین همسر و شوهر بلکه مهر و محبت و عاطفه باید بین زن و شوهر باشد؛

وی افزود: علی علیه السلام می فرماید: «فو الله ما أغضبتها و لا أكرهتها على أمر حتى قبضها الله عز و جل إليه و لا أغضبتني و لا عصت لي أمرا و لقد كنت‏ أنظر إليها فتنكشف عني الهموم و الأحزان» (اربلى، على بن عيسى، كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة) - تبريز، چاپ: اول، 1381ق؛ ج‏1 ؛ ص363)

استاد کریم پاک نیا نهند اضافه نمود: این روایت بیانگر آن است که چنان رابطه محبت و مهری بین آنها برقرار بود، که غم یکدیگر را از هم می زدودند.

وی در ادامه بیان کرد: حضرت فاطمه سلام الله علیها با عشق و صمیمیت در خانه امیرالمؤمنین سلام الله علیه زندگی می کرد. امروزه متأسفانه خانواده های ما از هم فاصله گرفته اند؛ در حالی که بهترین و زیباترین رابطه بین اعضای خانواده باید همین گونه باشد؛ نه به عنوان وظایف معمولی.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: حضرت زهرا سلام الله علیها در لحظات پایانی عمر شریف خودشان فرمودند: ای عموزاده هیچ گاه دروغ و خیانت از من ندیدی و از زمانی که زندگی ات را با من آغاز نمودی هرگز با دستورهایت مخالفت نکردم.

«ثم قالت يا ابن عم ما عهدتني كاذبة و لا خائنة و لا خالفتك منذ عاشرتني» (فتال نيشابورى، محمد بن احمد، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين (ط - القديمة) - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1375 ش؛ ج‏1 ؛ ص151)

وی افزود: این هم نکته مهمی است و خانواده ها باید از این کلام الگو گیرند اما کلام امیرالمؤمنین علی علیه السلام به حضرت زهرا سلام الله علیها زیبا است. پناه بر خدا! تو داناتر به خدا و نیکوتر و با تقواتر و بزرگوارتر و هراسناک تر از آن هستی که بخواهم درباره مخالفت با خود تو را سرزنش و توبیخ کنم.

«فقال علیه السلام معاذ الله أنت أعلم بالله و أبرّ و أتقى و أكرم و أشدّ خوفاً من الله أن أوبخك غدا بمخالفتي فقد عز علي بمفارقتك و بفقدك إلا أنه أمر لا بد منه» (فتال نيشابورى، محمد بن احمد، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين (ط - القديمة) - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1375 ش؛ ج‏ 1؛ ص 151)

استاد پاک نیا نهند در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: همان گونه که برای کار کردن خانم ها در داخل منزل سفارش ها شده است، برای کار کردن مردها و یاری رساندن شوهرها به خانم خانه نیز سفارش شده است.

وی در ادامه بیان کرد: امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید: روزی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به حجره ما وارد شد؛ در حالی که فاطمه علیها سلام کنار دیگ غذا نشسته بود و من عدس پاک می کردم؛

به من فرمود: یا ابا الحسن!

عرض کردم: لبیک یا رسول الله

فرمود: بشنو از من آن چیزی را که به امر پروردگار می گویم. هیچ مردی نیست که در کارهای منزل به همسرش کمک کند مگر اینکه ثواب این کار او به اندازه هر تار مویی است که بر بدنش روییده باشد و به اندازه یک سال عبادتی است که همه روزهایش را روزه گرفته و همه شب هایش را برای عبادت، شب زنده داری کرده باشد.

خداوند به چنین کسی پاداشی می دهد که به پیامبران صابر خود مانند حضرت داود، یعقوب و عیسی علیهم السلام عطا کرده است.

اباالحسن! یک ساعت خدمت کردن به همسر در کارهای خانه بهتر از هزار سال عبادت و هزار حج و هزار عمره و بهتر از آزادی هزار بنده در راه خدا و هزار جنگ در راه دین و عبادت از هزار بیمار و هزار نماز جمعه و هزار تشییع جنازه و سیر کردن هزار گرسنه و پوشاندن هزار برهنه و هزار اسب در راه خدا دادن و بهتر از هزار دینار به مستمندان صدقه دادن و بهتر از تلاوت تورات و انجیل و زیور و قرآن و بهتر از آزاد کردن هزار اسیر و بخشیدن هزار شتر به فقیران است.

مرد خدمتکار به همسر از دنیا بیرون نمی رود، مگر اینکه جایگاه خوب خود را در بهشت ببیند. اباالحسن! کسی که روی گردانی و تکبر نکند در خدمت به همسرش، بدون حساب وارد بهشت می شود.

«عن علي علیه السلام قال: دخل علينا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و فاطمة جالسة عند القدر و أنا أنقي العدس

 قال يا أبا الحسن

 قلت لبيك يا رسول الله

 قال اسمع مني و ما أقول إلا من أمر ربي

ما من‏ رجل‏ يعين‏ امرأته في بيتها إلا كان له بكل شعرة على بدنه عبادة سنة صيام نهارها و قيام ليلها

و أعطاه الله تعالى من الثواب مثل ما أعطاه الله الصابرين و داود النبي و يعقوب و عيسى علیهم السلام

 يا علي من كان في خدمة العيال في البيت و لم يأنف كتب الله تعالى اسمه في ديوان الشهداء و كتب الله له بكل يوم و ليلة ثواب ألف شهيد و كتب له بكل قدم ثواب حجة و عمرة و أعطاه الله تعالى بكل عرق في جسده مدينة في الجنة

يا علي ساعة في خدمة العيال خير من عبادة ألف سنة و ألف حج و ألف عمرة و خير من عتق ألف رقبة و ألف غزوة و ألف عيادة مريض و ألف جمعة و ألف جنازة و ألف جائع يشبعهم و ألف عار يكسوهم و ألف فرس يوجهها في سبيل الله و خير له من ألف دينار يتصدق على المساكين و خير له من أن يقرأ التوراة و الإنجيل و الزبور و الفرقان و من ألف أسير أسر فأعتقها و خير له من ألف بدنة يعطي‏ للمساكين و لا يخرج من الدنيا حتى يرى مكانه من الجنة

يا علي من لم يأنف من خدمة العيال دخل الجنة بغير حساب يا علي خدمة العيال كفارة للكبائر و يطفئ غضب الرب و مهور حور العين و يزيد في الحسنات و الدرجات

يا علي لا يخدم العيال إلا صديق أو شهيد أو رجل يريد الله به خير الدنيا و الآخرة» (شعيري، محمد بن محمد، جامع الأخبار(للشعيري) - نجف، چاپ: اول، بى تا. ؛ ص 102)

/270/260/20/