: اسلام همان‏ طور كه عداوت و دشمنى با اولياى الهى را نمى ‏پذيرد غلوّ و زياده‏ روى را هم ردّ مى ‏كند، پس وظيفه هر كس در قبال حجت ‏هاى الهى اين است كه نه در مورد آنها غلوّ و زياده ‏روى كند و نه درباره آنها دشمنى و عداوت نمايد و نه در حق آنها كوتاهى و شك نمايد.

استاد احمد خوانساری از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «مقامات حضرت فاطمه سلام الله علیها» پرداخت.

یکسانی نعمت، دليل یکسانی حجيّت‏

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای ششمین قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: يكى ديگر از فضايل مريم مقدس اين است كه مريم با پيامبر بزرگ خداوند حضرت عيسى در نعمت‏ هايى كه خدا بر آنها ارزانى داشت، یکسان است و اين دلالت بر قرب او به خداوند و مقام رفيع و كرامت كم ‏نظيرش است؛ يعنى بين عيسى و مريم از سنخ ماهيت، یکسانی وجود دارد.

وی افزود: خداوند در قرآن كريم مى‏ فرمايد:

«إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَ عَلى‏ والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا وَ إِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيها فَتَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِي وَ تُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَ إِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتى‏ بِإِذْنِي وَ إِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ‏ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ»

(به خاطر بياور) هنگامى كه خداوند به عيسى بن مريم گفت: ياد كن نعمتى را كه به تو و مادرت بخشيدم؛ زمانى كه تو را با «روح القدس» تقويت كردم، كه در گاهواره و به هنگام بزرگى با مردم سخن مى ‏گفتى و هنگامى كه كتاب و حكمت تورات و انجيل را به تو آموختم و هنگامى كه به فرمان من از گل چيزى به صورت پرنده ساختى و در آن مى ‏دميدى و به فرمان من پرنده ‏اى مى‏ شد و كور مادرزاد و مبتلا به بيمارى پيسى را به فرمان من شفا مى ‏دادى و مردگان را به فرمان من زنده مى‏ كردى و هنگامى كه بنى اسرائيل را از آسيب رساندن به تو باز داشتم و در آن موقع كه دلايل روشن براى آنها آوردى؛ ولى جمعى از كافران آنها گفتند اينها جز سحر آشكار نيست.

استاد خوانساری در ادامه بیان کرد: اين نعمتى الهى است كه مخصوص برگزيدگان از اولياى الهى است؛ مانند سخن سليمان:

«رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى‏ والِدَيَّ»

وی اضافه نمود: اين همان نعمتى است كه موقعى كه خداوند مريم را در عرض انبياى بزرگ مى‏ آورد؛ در سوره مريم بدان اشارت دارد: «ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا و يا وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ‏»  كه اين آيه بعد از ذكر يحيى و عيسى است و بعد از آن «وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِبْراهِيمَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا».

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سپس يادآورى اسحاق و يعقوب مى ‏فرمايد و بعد «وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ‏ مُوسى‏ إِنَّهُ كانَ مُخْلَصاً وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا»

وی افزود: سپس مى ‏فرمايد: «وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا و يا وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا»

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: در همه اين آيات خداوند چيزهايى را كه به پيامبر و اولياى خودش اعطا كرده است، يادآورى مى ‏فرمايد؛ مثلا به زكريا، يحيى را بخشيد و يا به مريم، عيسى را و به ابراهيم اسحاق و يعقوب را هبه كرد و به همه آنها رحمت خودش را ارزانى داشت و به همه آنان زبانى راستين عنايت فرمود و به موسى برادرش هارون نبى را بخشيد.

وی اضافه  نمود: سپس خداوند در نهايت مى ‏فرمايد:

«أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْراهِيمَ وَ إِسْرائِيلَ وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا إِذا تُتْلى‏ عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيًّا؛» آنها پيامبرانى بودند كه خداوند مشمول نعمتشان قرار داده بود از فرزندان آدم و از كسانى كه با نوح (بر كشتى) سوار كرديم و از دودمان ابراهيم و يعقوب و از كسانى كه هدايت كرديم برگزيديم آنها كسانى بودند كه وقتى آيات خداوند رحمان بر آنان خوانده مى‏شد به خاك مى‏افتادند در حالى‏كه سجده مى‏كردند و گريان بودند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پس اينكه مريم مقدس را قرآن كريم در كنار انبياى بزرگ الهى بيان مى‏ فرمايد و نعمت برگزيدگى و هدايت را در قبال نعمت نبوت و رسالت قرار مى ‏دهد، از اين ‏جهت است كه هر دو نعمت‏ هايى لدنى از جانب خداوند مى ‏باشند.

وی افزود: مشابهت اين دو نعمت از خود آيات قرآن مجيد فهميده مى ‏شود آنجا كه خداوند مى ‏فرمايد:

«إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَ عَلى‏ والِدَتِكَ؛» موقعى كه خداوند به عيسى ابن مريم فرمود ياد كن نعمت مرا كه بر تو و مادرت ارزانى دادم.

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: پس اينكه در آيه كريمه نعمت فقط براى عيسى ذكر نشده است بلكه مادرش هم شريك در نعمت او ذكر شده است، دليل بر اين است كه خداوند نعمت‏ هاى مشتركى را بر آن دو ارزانى داشته و به آنها تفضل كرده است و امتنان الهى اقتضا مى‏ كند كه مريم مقدس در همه مواردى كه بعد از آن ذكر شده است، مانند معجزات تبديل مجسمه به موجودى زنده و يا شفاى بيماران لاعلاج و زنده كردن مرده شريك عيسى است.

اعتقاد به حجيت مريم مقدس‏

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: قبلا نيز در جاى خود تأكيد كرده ‏ايم كه اعتقاد به حجت الهى بودن مريم مقدس و مقامات آن حضرت از خصوصيات دين حنيف اسلام است.

وی افزود: اساسا در دين اسلام مقام زن و امكان رشد و تكامل او به مراتب عالى به واسطه اطاعت خداوند و پرهيزكارى و پاكدامنى تأكيد شده است، نه مانند تمدن غرب كه صرفا شعار فريبنده ‏اى باشد كه هيچ قابليت رشد و كمالى براى زن قائل نيست بر خلاف اسلام كه الگوهايى شايسته براى تعالى زن پاكدامن، مانند مريم مقدس و فاطمه زهرا به جهانيان ارائه مى ‏كند.

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: تمدن غرب از يك ‏طرف ادعاى طرفدارى از حقوق زن مى‏ كند و از طرف ديگر زن را تا حدّ يك كالا جهت استفاده ‏هاى شهوانى تنزل مى‏ دهد.

وی اضافه نمود: اين كجا و اعتقاد به مقام مريم مقدس و شناخت عظمت و مسئوليت بزرگ آن بانوى بزرگ در ديانت مسيحيت و مقام حجيت الهى او كجا.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: غرب با ادعاى طرفدارى و مطالبه حقوق زن رسالت واقعى او را كه تربيت امت باشد، به فراموشى مى‏ سپرد.

وی افزود: زن اگر در جايگاه و منظر واقعى خود مورد توجه قرار گيرد، حتى توانايى هدايت و تشخيص حق از باطل را پيدا مى ‏كند، چنان ‏كه مريم به واسطه مقام حجيت الهى ‏اش بنى اسرائيل را هدايت كرد و همان ‏طور كه سيدة النساء العالمين حضرت فاطمه زهرا نهايت لياقت خويش را در تشخيص انحرافات اعتقادى بعد از وفات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به منصه ظهور رسانيد.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: اين الگوها در هيچ ‏يك از برنامه هاى مدعيان حقوق زن يافت نمى ‏شود زيرا آنان فقط او را وسيله ‏اى براى لهو و لعب خويش قرار دادند و با دادن آزادى ‏هاى ظاهرى، زن را از رسالت الهى ‏اش دور نمودند.

اعتدال اسلامى و افراط مسيحى‏

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مسيحيت به سبب انحراف از مسير حق در تشخيص مقام مريم و فرزندش مسيح جانب افراط را پيش ‏گرفت و تا بدان ‏جا پيش رفت كه خداوند را سومين خدايان سه‏ گانه قرار داد و مسيح و مادرش را شريك‏ خداوند گرفت.

وی افزود: دين مبين اسلام اين مشكل اعتقادى مسيحيت را معالجه كرد و در ابتدا الوهيت آن دو را كه بندگان خاضع و خاشع خداوند بودند باطل كرد و خضوع و عبوديت مسيح را در برابر مقام ربوبى تأكيد نمود.

استاد احمد خوانساری خاطرنشان کرد: خداوند در قرآن كريم مى ‏فرمايد:

«وَ قالَ الْمَسِيحُ يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ» مسيح گفت: اى بنى اسرائيل خداوند يگانه را كه پروردگار من و شماست پرستش كنيد، زيرا هركس شريكى براى خدا قرار دهد خداوند بهشت را بر او حرام كرده است و جايگاه او دوزخ است و ستم‏كاران يار و ياورى ندارند.

وی اضافه نمود: در اين آيه شريفه مأموريت عيسى دعوت به عبوديت و اطاعت از خداوند واحد احد معرفى مى‏ گردد و غير از آن را شرك و ظلم مستوجب آتش مى‏ داند سپس به انسان بودن مسيح و مادرش اشاره و تأكيد مى ‏كند كه آن دو، انسان ‏هايى بودند كه به مقام حجيت الهى نائل شدند و اين نبود، مگر به سبب اطاعت و عبادت آن دو و در آيه ‏اى ديگر به مقام رسالت عيسى و حجيت مريم اشاره مى‏ فرمايد:

«مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَ أُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كانا يَأْكُلانِ الطَّعامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآياتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ» مسيح فرزند مريم فقط فرستاده (خدا) بود، پيش از وى نيز فرستادگان ديگرى بودند مادرش نيز زن بسيار راستگويى بود هر دو غذا مى‏ خوردند، بنگر چگونه نشانه ‏ها را براى آنها آشكار مى ‏سازيم سپس بنگر چگونه از حق بازگردانده مى ‏شوند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان  کرد: اسلام به بشر بودن آن دو بزرگوار ابتدائا تأكيد مى‏ نمايد بعد اشاره به حجيتشان مى‏ كند كه از راه عبوديت و بندگى خداوند حاصل شده بود و با همه اين تأكيدها مسيحيت دست از دروغ بزرگش برنداشت به همين جهت قرآن كريم به صراحت و شدّت حكم به كفر كسانى كه مسيح را خدا مى ‏پنداشتند، نمود:

«لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ» آنها كه گفتند خداوند همان مسيح فرزند مريم است به يقين كافر شدند.

وی افزود: مسيحيت تحريف شده حتى به اين حدّ هم اكتفا نكرد و كار را به جايى رساند كه خداوند متعال را سوّمين خدايان ذكر كرد در آيات ديگر اشاره به كفرآميز بودن اين اعتقاد دارد:

«لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ وَ ما مِنْ إِلهٍ إِلَّا إِلهٌ واحِدٌ» آنها كه گفتند خداوند يكى از سه خداست به يقين كافر شدند؛ معبودى جز معبود يگانه نيست.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: روش قرآن كريم در اينجا آشكار ساختن انحراف اعتقادى مسيحيت‏ بدون هيچ ملاحظه عاطفى (براى جلب آنها) است و با صراحت تمام ريشه چنين تفكر باطلى را در غلوّ و گمراهى آنها اعلام مى ‏دارد؛ مثلا در سوره نساء مى ‏فرمايد:

«يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى‏ مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ كَفى‏ بِاللَّهِ وَكِيلًا»

اى اهل كتاب! در دين خود غلوّ (و زياده‏روى) نكنيد و درباره خدا غير از حق نگوييد، مسيح عيسى بن مريم فرستاده خداست و كلمه (و مخلوق) اوست كه او را به مريم القا نمود و روحى (شايسته) از طرف او بود. بنابراين به خدا و پيامبران او ايمان بياوريد و نگوييد (خداوند) سه‏گانه است (از اين سخن) خوددارى كنيد كه براى شما بهتر است خدا، تنها معبود يگانه است او منزه است كه فرزندى داشته باشد؛ (بلكه) از آن اوست آن‏چه در آسمان‏ ها و در زمين است و براى تدبير و سرپرستى آن‏ها خداوند كافى است.

وی افزود: قرآن همان‏ طور كه مسيحيت را از افراط و غلوّ در مورد عيسى و مادرش برحذر مى ‏دارد، همان‏ گونه هم يهود را به سبب تفريط و دشمنى و عداوت نسبت به آن دو بزرگوار سرزنش مى‏ فرمايد، راه ميانه قرآن اين است كه نه حجيت آنها مستلزم خدا دانستن آنها است و نه بشر بودن آنها مستلزم عدم حجيّتشان است. اين حقيقتى است كه قرآن كريم در مورد بسيارى از پيامبران و انبياى الهى آشكار مى‏ نمايد، از این رو در مقام تعليم به نبىّ اكرم اسلام مى‏ فرمايد: «قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى‏ إِلَيَّ»

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پس نه نزول وحى الهى انسان بودن كسى را نفى مى‏ كند و نه انسان بودن پيامبران نزول وحى را، در قرآن به زبان ابراهيم مى ‏فرمايد: «يا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ ما لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِراطاً سَوِيًّا»

وی اضافه نمود: در مورد بقيه انبياى الهى هم داستان چنين است كه قوم آنها يا در مورد آن بزرگواران جانب تفريط و تقصير را مى‏ گرفتند و گمان مى‏ بردند كه انسان بودن و آدم معمولى بودن (به حسب ظاهر) با پيامبرى و ارتباط با غيب سازگارى ندارد و يا جانب افراط و غلوّ را مى ‏گرفتند و گمان مى ‏كردند كه حجت الهى بودن با انسان بودن منافات دارد؛ هم ‏چنان ‏كه يهود و بنى اسرائيل در مورد عزير چنين فكر مى ‏كردند، اما راه حق و اعتدال نفى هر دو اعتقاد افراطى و تفريطى است و قبول اين مطلب است كه آنها انسان‏ هايى بودند كه هم حجت خدا و هم داراى ارتباط با غيب نيز بوده ‏اند و هيچ‏ كدام ديگرى را نفى نمى‏ كند.

استاد خوانساری خاطرنشان کرد: اسلام همان‏ طور كه عداوت و دشمنى با اولياى الهى را نمى ‏پذيرد غلوّ و زياده‏ روى را هم ردّ مى ‏كند، پس وظيفه هر كس در قبال حجت ‏هاى الهى اين است كه نه در مورد آنها غلوّ و زياده ‏روى كند و نه درباره آنها دشمنى و عداوت نمايد و نه در حق آنها كوتاهى و شك نمايد. چنان ‏كه در زيارت جامعه كبيره آمده است:

«فالراغب عنكم مارق و اللازم لكم لاحق و المقصّر فى حقّكم زاهق»؛ روگردان از شما از دين جهيده و ملازم شما به شما رسيده و مقصّر در حق شما نابود است».

وی افزود: قرآن كريم بعد از آن‏ كه ماهيت بشرى مسيح را مى ‏شناساند، به رسالت او اشاره مى‏كند و خروج از اين دايره را باطل مى‏ انگارد.

استاد احمد خوانساری در کلام پایانی این قسمت از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: تا اينجا راجع به اشتراك مسيح و مادرش مريم در نعماتى بود كه خداوند به هر دوى آنها ارزانى داشت.

وی اضافه نمود: اما در مورد اينكه هر دو در حجيت مشتركند، در آيه كريمه آمده است:

«وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً» كه آيت به معناى حجت است؛ همان‏  طور كه امام صادق عليه السّلام در تفسير اين آيه فرموده است.

لینک قسمت قبل مصاحبه: https://www.neshasteasatid.com/node/5754

/270/260/20/