استاد زکی افشاگر مطرح کرد؛

بزرگداشت حکیم ملا هادی سبزواری

استاد احمد زکی افشاگر، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بحث در موضوع «شخصیت حکیم ملاهادی سبزواری» پرداخت.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خوب است که در ابتدای گفتگو نگاهی کلی به شخصیت ایشان و آثار علمی این مرد بزرگ داشته باشیم. مرحوم هادی سبزواری در سال 1212 ق در سبزوار به دنیا آمدند و در سال 1289 ق رحلت نمودند.

 

وی افزود: حکیم ملا هادی سبزواری، عارف، فیلسوف، شاعر  و متفکر مشهور شیعه در دوران قاجاریه بودند که از آثار مشهور ایشان می توان به منظومه و شرح منظومه اشاره نمود؛ کتابی که در حوزه منطق و حکمت است و تا کنون در زمره کتب درسی حوزه های علمیه قرار دارد.

 

استاد افشاگر اضافه نمود: این حکیم بزرگ از شاگردان برجسته مکتب صدرالمتألهین است؛ صدرالمتألهین مؤسس حکمت متعالیه است و یکی از مصادیق اتمّ از کسانی که این حکمت متعالیه را تثبیت کرد و گسترش داد، ملا هادی سبزواری است؛ به دلیل اینکه ایشان شرح های بسیار قوی و متقنی بر آثار ملا صدرا نوشته است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: حکمت متعالیه مکتبی فلسفی است که از برآیند و تضارب آرای مکاتب فلسفی و مکاتب فکری، مانند مشاء، اشراق، و همچنین کلام و عرفان به وجود آمده است.

 

وی افزود: چیزی که مهم است، این است که این مکتب، مکتبی التقاطی نیست؛ بلکه مکتبی است که برای خود ابتکارات، ابداعات و نوآوری ها دارد و مسائل جدی را به دنبال دارد که واقعا هم در فلسفه اسلامی و هم در کلام اسلامی تأثیرگزار شده است.

 

استاد احمد زکی افشاگر خاطرنشان کرد: یکی از مباحث کلامی، معاد جسمانی است، که مکتب صدرایی تأثیر فوق العاده ای در مبرهن کردن آن دارد.

 

وی اضافه نمود: لازم است تا به این شخصیت گرانقدر نگاهی تفصیلی نیز داشته باشیم؛ ملا هادی سبزواری در سال 1220 ق به جمع محصّلان مقدماتی پیوست و در اوان جوانی ادبیات عرب را فرا گرفت و حدود 10 سال در مشهد مقدس در کنار مضجع شریف امام رضا علیه السلام به تحصیل پرداخت.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: شهرت حکمای اصفهان باعث شد که ایشان به اصفهان سفر بکند و از محضر بزرگانی چون: حاج شیخ محمد تقی اصفهانی، حاج محمد ابراهیم کلباسی و اسماعیل کوشکی استفاده بکند.

 

برخی از اساتیدِ حکیم ملا هادی سبزواری

آیت الله کوشکی

استاد افشاگر خاطرنشان کرد: یکی از آن شخصیت های بزرگ که ملاهادی سبزرواری مدتی به درس ایشان رفته بود، آیت الله کوشکی است؛ حکیم سبزواری احساس می کرد که درس آیت الله کوشکی برایشان بسان گمشده ای گرانسنگ است که اکنون به آن دست پیدا کرده است. بیان شیوا و عمیق استاد، وی را هر روز شیفته می نمود؛ حتی سفر حجّی را که بنا بود داشته باشد، نیمه تمام گذاشت و سفرِ خود را به سوی  معارف شروع کرد.

 

استاد محمد ابراهیم کلباسی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید اضافه نمود: از اساتید دیگر ایشان، محمد ابراهیم کلباسی است؛ ایشان از شاگردان سید بحرالعلوم و شیخ جعفر کاشف الغطاء و سید علی طباطبایی بوده و آن شخصیتی است که با بازگشت به موطن خود، عمر مبارک خود را به کمال و زهد و قناعت و احتیاط سپری کرد و از آثار ایشان، اشاراتی در علم اصول و شوارح هدایة الی شرح الکفایه است.

 

شیخ محمد تقی اصفهانی

استاد احمد زکی افشاگر در ادامه خاطرنشان کرد: سومین استاد بزرگِ حکیم ملا هادی سبزواری، شیخ محمد تقی اصفهانی صاحب کتاب هدایة المسترشدین است. ایشان در علم اصول ید طولایی داشت و رییس اصولیون مورد خطاب بود.

 

وی افزود: خود این استاد بزرگوار از شاگردان سید بحرالعلوم، سید علی صاحب ریاض و سید محسن کاظمینی بوده است و در ذیل توجهات آنها رشد پیدا کرده است.

 

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: از تألیفات متعدد شیخ محمد تقی اصفهانی می توان به شرح الاسماء الحسنی و هدایة المسترشدین اشاره نمود.

 

شاگردان حکیم سبزواری

استاد احمد زکی افشاگر در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان شاگردان حکیم ملا هادی سبزواری اشاره نمود: این حکیم بزرگ، سی و چهار یا سی و پنج شاگرد برجسته دارد:

الف: فرزند ارشد ایشان، مرحوم آخوند ملا محمد

ب: مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی، صاحب کفایة الاصول، که تا اکنون هم برکات ایشان در همه حوزه های علمیه شیعه منتشر است.

ج: ملا محمد کاظم سبزواری

د: مرحوم قوچانی

 

از جمله تألیفات متعدد حکیم سبزواری

منظومه و شرح منظومه

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: از آثار نفیس ایشان می توان به منظومه و شرح منظومه اشاره کرد؛ کتابی که خیلی کم نظیر است. ایشان حدود بیست سال روی این قضیه کار کرد. ایشان در ابتدا مطالب این کتاب را تدریس و سپس آن را تألیف نمود.

 

وی در ادامه بیان کرد: این کتاب جزو مباحث علوم عقلی خیلی ارزشمند است و مشتمل بر دو نوع مطلب است:

الف: مباحث علم منطق

ب: مباحث حکمت

 

وی اضافه نمود: در بخش حکمت، اسم آن، غرر الفوائد؛ و در بخش منطق، به شکل شعر در آورده است که تقریبا سیصد بیت در بخش منطق دارد و در حدود هزار بیت در رابطه با مباحث مهم فلسفه دارد.

 

اسرار الحکم

استاد احمد زکی افشاگر خاطرنشان کرد: از آثار مهم دیگر ایشان، اسرار الحکم است که دو بخش دارد؛ یک بخش آن، حکمت نظری و ما ینبغی ان یعلم است. این حکمت را بعد از آنکه به اثبات واجب الوجود و مباحث توحید پرداخت، بعدا به مباحث دیگری مانند نبوت و امامت به طور مستدل اشاره نموده است و با استناد به ادلّه اثبات امامت حضرت حجت علیه السلام این بخش را به پایان رسانده است.

 

وی افزود: ملا هادی سبزواری آثار دیگری هم در رابطه با حکمت عملی آثاری دارد؛ چه اینکه ایشان در فقه هم آثاری دارد؛ از جمله آثار ایشان در فقه می توان به  النبراس فی اسرار الاساس اشاره نمود.

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: چون بحث ما بیشتر جنبه فلسفی دارد، خوب است که به آثار فلسفی ایشان هم اشاره کنیم:

الف: حاشیه بر شواهد

ب: حاشیه بر اسفار

ج: حاشیه بر مفاتیح الغیب

د: مبدأ و معاد

ه: حاشیه بر شواهد مرحوم ناییجی که جنبه فلسفی و کلامی دارد

 

استاد افشاگر خاطرنشان کرد: ملا هادی سبزواری در ادبیات هم ید طولایی داشته است؛ به گونه ای که شرحی بر سیوطی ابن مالک دارد.

 

وی افزود: این حکیم بزرگ، در مباحث معرفتی هم کتابی به نام هدایة الطالبین دارد؛ چه اینکه در مباحث اخلاقی هم آثار فخیمی از خود به یادگار گذاشته است.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: به هر جهت این عالم برجسته که فقط به بعد نظری اکتفا نکرد؛ بلکه در رابطه با مسأله معنویت و ولایت مداری و رفع حوائج مؤمنین اهتمام فوق العاده ای داشت؛ و همین مطلب، یک شخصیت جامع و کم نظیر از ایشان ساخته که در سال 1289 هجری قمری در بیست و هشت ذی الحجه دیار فانی را وداع کردند و به دیار باقی و لقاء الله پیوستند.

رضوان الله تعالی علیه

 

پ, 02/02/1400 - 13:51