باید توجه کرد که شکل دهی فرهنگ مطلوب کار بیش از هر چیز به عامل انسانی وابسته است؛ زیرا توان، انگیزه، اعتقادات و باورهای نهفته دارد که در صورت فعلیت یافتن آنها در جهت مثبت باعث خلق شگفتی ها می شود

استاد حسن آقا خرمی ارانی، از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «نقش آموزش و فرهنگ در راستای جهش تولید» پرداخت. 

در ابتدا به بخشی از گفتگوی استاد دکتر حسن آقا خرمی ارانی در قسمت اول می پردازیم: «با توجه به همه جانبه بودن مفهوم کار و متعلقات آن، باید نیازهای علمی، تجربی، ذوقی، عاطفی و معنوی کارآفرینان، عاملان و متولیان کار مورد توجه قرار بگیرد که هر عامل و عنصر، نمادی از ارزشگذاری برای کار و نیروی کار است.

کنش و رفتار در قلمرو مشخص، ریشه در اعتقادات، باورها، دانش و معلومات و پذیرفته شده های مشترک جامعه دارد که در چارچوب فرهنگ تجلی پیدا می کند.

بهره وری، وجدان کار و به اکثر رساندن استفاده از منابع و نیروی انسانی، محوری ترین عنصر فرهنگ کار در راستای جهش تولید است. به این معنا که هر فرد در جایگاه خود سعی کند تا کارهایی را که به او محول شده است، به بهترین وجه ممکن به صورت دقیق، کامل و با رعایت ضوابط انجام دهد.

اگر می خواهیم به این درجه از جهش برسیم، از همین امروز باید تصمیم بگیریم تا آن وظیفه خود را به صورت متقن و دقیق همان طور که دستور اسلام عزیز است انجام دهیم.»

این استاد حوزه علمیه قم در ابتدای دومین قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: امیر مؤمنان علیه السلام «اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم»؛ باید توجه داشته باشیم که این امر، تنها در امور فردی نیست؛ بلکه مربوط به امور اجتماعی نیز می شود؛ در محیط جامعه ای که در آن زندگی می کنیم؛ در هر حوزه ای نظم، انضباط و تقوا در میان باشد.

وی افزود: تقوا فقط این نیست که نماز و عبادت را رعایت کنیم؛ بلکه تقوا در حوزه های اقتصادی، کمک به دیگران، کارگشایی از دیگران و تأمین معاش مردم نیز باید رعایت گردد. باید وظیفه خود را به عنوان کاری که بر عهده ماست، چه کارگاز و چه کارفرما دقیق انجام بدهند و افراط و تفریط ننمایند و در چاچوب اسلام عمل کنند؛ اینجا است که به وجدان کاری رسیدیم.

استاد خرمی ارانی خاطرنشان کرد: در سایه همبستگی و پیوند جامعه و باورهای جامعه و نهادینه شدن فرهنگ درست کار و تلاش مضاعف، می توانیم به عدالت اجتماعی متناسب با استعدادها و ظرفیت ها نائل بیاییم.

وی اضافه نمود: وجدان کاری به عنوان یکی از مقدمه های رسیدن به «جهش تولید» نشانه ها و ویژگی هایی دارد

الف: نظم در کار: «اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم»

ب: نشاط و تحرک

ج: اتقان در عمل

د: تلاش و پیگیری تا رسیدن به هدف

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: باید توجه کرد که شکل دهی فرهنگ مطلوب کار بیش از هر چیز به عامل انسانی وابسته است؛ زیرا توان، انگیزه، اعتقادات و باورهای نهفته دارد که در صورت فعلیت یافتن آنها در جهت مثبت باعث خلق شگفتی ها می شود

وی افزود: تقویت حس تعلق آحاد جامعه به کار، نگرش مثبت به کار، برخورداری از وجدان کار، تقوای الهی، نظم و انضباط در امور، می تواند نقطه آغاز کار مؤثر و رسیدن به بهره وری و کارآیی مطلوب باشد.

استاد خرمی ارانی خاطرنشان کرد: وجود فرهنگ کاری قوی مثبت و ارزش مدار در جامعه زمینه های لازم را برای انگیزه و کیفیت بالا، هم فکری و همدلی و هم افزایی را فراهم می کند.

وی اضافه نمود: کار، باعث تقویت شخصیت ویژه انسان در زمینه اعتماد به نفس، هدفمندی و احساس مسئولیت و عزت می شود. اسلام، سعی و تلاش انسان را سرمایه ای برای دست یابی به فضل و نعمت های الهی و در حرکت و کار با ایمان و توکل بر خدا می داند و جامعه اسلامی بیش از پیش نیازمند شناخت، تبیین و ترویج مبانی اعتقادی کار و ارزش آن است. حرکت به سوی شکوفایی اقتصادی و خودکفایی کشور یکی از محوری ترین ضرورت های آن، شعار سال، تحت عنوان جهش تولید است؛ بنابراین باید با تبیین، تشریح و تبدیل فرهنگ مطلوب کار به گفتمان عمومی ادامه داد.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: از طرفی برای ایجاد فرهنگ کارِ مبتنی بر ارزش های اسلامی و منطبق بر فرهنگ عمومی باید گرایش ها، بینش ها و دانش های لازم نسبت به کار جهادی را در جامعه گسترش داد.

وی افزود: این کلام اهل بیت ما است که فرمودند: در دنیا آن چنان زندگی کنید، که گویا برای همیشه زنده هستید و زنده خواهید بود و برای آخرت آن چنان تقوای الهی و اعمال خود را صالح و نیک انجام بدهید که گویا همین فردا از دنیا می روی.

«و اعمل لدنياك‏ كأنك تعيش أبدا و اعمل لآخرتك كأنك تموت‏ غدا» (خزاز رازى، على بن محمد، كفاية الأثر في النصّ على الأئمة الإثني عشر - قم، 1401 ق؛ ص 227)

استاد خرمی خاطرنشان کرد: این نیست که انسان فقط در حوزه عبادی و مسائل عبادی برای قیامت و معاد خود بپردازد. بر اساس آنچه که برای ما نقل کرده اند: «من لا معاش له لا معاد له»؛ آیه کریمه نیز می فرماید: «ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الآخرة حسنة» حسنه در دنیا، رزق و روزی است و البته رزق هم موارد و مصادیق متعددی دارد.

وی تأکید کرد: این حسنه ای که خداوند ارزانی می دارد، یک کلام عرفی اما پر معنا است که «از تو حرکت، از خدا برکت»؛ درست است که از خدا می خواهیم که «ربنا آتنا فی الدنیا حسنة» اما قرآن حکیم در جای دیگر می فرماید: «لیس للانسان الا ما سعی»؛ همچنان که بهشت را به بها می دهند و به بهانه نمی دهند، انسان مسلمان و مؤمن برای رسیدن به شکوفایی اقتصادی، باید تولید خود را جهش و افزایش بدهد و این جهش تولید امکان نخواهد داشت، مگر به واسطه کار و فرهنگ کار و تقدس کار را در جامعه نهادینه بنماییم.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه یبان کرد: آموزه های دینی ما و سیره اهل بیت ما آنچنان بوده است که در تاریخ و سیره انبیای الهی و معصومین در طول قرون متمادی این هادیان الی الله را می بینیم علی رغم مقام نبوت و رسالت، برای معیشت و اقتصاد خانواده و برای پویایی جامعه این نمایندگان انبیا و اولیای الهی به کار اهمیت می دادند، حتی پیامبرِ اعظم صلی الله علیه و آله و سلم یکی از ابعاد زندگی او توجه به کار است.

وی افزود: آقا امیرالمؤمنین علی رغم اینکه در مدینه بود، اما در همین محیط مدینه علی رغم آنکه فرمودند: «صبر کردم در حالی که در گلویم، استخوان و در چشمم، خار بود»؛ اما شما می بینید که هنوز آثار کارهای امیرالمؤمنین علیه السلام در حومه مدینه موجود است؛ از جمله «بئر علی»، چاه های امیرالمؤمنین، نخلستان های خرمایی که این امام همام بنیانگذار آن بوده است و کارهای عظیم ایشان در حوزه کار هنوز باقی  است و آثار آن را می بینیم.

استاد حسن آقا خرمی ارانی خاطرنشان کرد: در یک نگاه کلی برای رسیدن به یک اقتصاد پویا، مستحکم و قوی باید این کلام مقام معظم رهبری را سرلوحه قرار دهیم که فرمودند: «چاره ای نداریم، جز جهش تولید» و جهش تولید میسر نیست، مگر اینکه به مقوله کار و فرهنگ کار بپردازیم و در یک نگاه کلی می توان فرهنگ مطلوب کار را به عنوان محوری ترین الزام و ضرورت تحقق اهداف جهش تولید به عنوان شعار سال تلقی نمود؛ زیرا جهش تولید که در راستای تقویت اقتصاد مقاومتی ارتقاء اقتدار و عزت ایران اسلامی مورد توجه قرار گرفته است، نیازمند عزم ملی، مشارکت همگانی، انگیزه بالا و تلاش جهادی است.

وی اضافه نمود: فرهنگ کار مطلوب در ایران اسلامی مبتنی بر آموزه های اسلام است که کار و تلاش در چارچوب اعتقادات و عقلانیت را موجب تکامل و پیشرفت اجتماع و تضمین کننده عزت، اقتدار، سعادت و خوشبختی فرد و جامعه می داند. کار در آموزه های دینی ما عبادت و عمل صالح معرفی می شود. کار و تلاش در نگرش اسلامی به دلیل ارزشمداری، ظرفیت هایی دارد که تبیین و ترویج و گفتمان سازی آن می تواند نقش بسزایی در تحقق شعار سال ایفا بنماید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آماده سازی عوامل انسانی مؤثر در محیط کار می تواند سطح مطلوب بهره وری را بالا برده و زمینه های لازم را برای تقویت انگیزه، هم فکری، همدلی، هم کاری و هم افزایی اجتماعی را فراهم بنماید.

وی افزود: نگاه اعتقادی به کار، تمرکز بر عدالت اجتماعی، وجدان کاری، نظم و انضباط در امور، تقویت حس آحاد جامعه به کار، از ضرورت های تقویت فرهنگ کار مطلوب در جامعه در راستای تحقق «جهش تولید» است که مؤثرین جامعه و نخبگان جامعه و فرهیختگان جامعه به این نتیجه رسیده اند که اگر می خواهیم یک اقتصاد پویای مستحکم داشته باشیم، راهکار آن «جهش تولید» است و «جهش تولید میسر نیست، مگر گفتمان کار را پیاده سازی کنیم.

استاد خرمی خاطرنشان کرد: گفتمان کار، مورد تأیید اسلام عزیز است و ده ها آیات و روایات ما را به کار و تلاش و سعی و مجاهدت بر می انگیزاند؛ اگر این فرهنگ کار در جامعه به عنوان امر مقدس و یک گفتمان تلقی بشود، می توانیم با هم دلی و هم افزایی به یک نقطه مشترک برسیم که عبارت است از «جهش تولید».

وی در ادامه بیان کرد: جهش تولید می تواند در عرصه های مختلف مانند عرصه های علم و تولید مباحث علمی و همچنین در عرصه های تولید مواد غذایی که مورد نیاز روزمره مردم است و دیگر عرصه ها خود را نشان بدهد. همه این امور در حوزه مادی و معنوی انسان را می تواند به آن اهداف مشخص و معین برساند، و آن، چیزی نیست جز ارتقاء و اعتلای اسلام عزیز.

/270/260/20/