دعای عرفه امام حسین علیه السلام در کسب معرفت الهی بسیار مؤثر است؛ تک تک فرازهایش ارزشمند است؛ تک تک عبارت های آن عجیت و شگفت انگیز است؛ و همین طور دعای عرفه امام سجاد علیه السلام هم در بحث معرفت، محشر است. رابطه انسان با خدا را به تصویر می کشد و روحیات انسان بعد از خواندن دعای امام سجاد علیه السلام، با قبل از آن، کاملا متفاوت است.

به مناسبت فرا رسیدن نهم ذی الحجه، روز عرفه، استاد سید محمد امین هاشمی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خدا را شاکر هستیم که ما در مسیر اهل بیت علیهم السلام قرار گرفتیم و حضرات معصومین را شناختیم و خدا این توفیق را به ما داد تا با محمد و آل محمد علیهم السلام آشنا شدیم و توفیق بیشتر در اینکه معارف آنها را کسب کنیم و به مردم برسانیم و وظیفه ای که خدای تبارک و تعالی به عهده ما گذاشته است، ان شاء الله تا آخر عمر هم بتوانیم به این عهد و پیمانمان پایبند بمانیم.

وی افزود: خداوند متعال می فرماید: «ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون»؛ و معصوم علیه السلام در ذیل آن می فرماید: «ای لیعرفون»؛ البته باید در نظر داشت که «معرفت» مقدمه است؛ تا خدا را نشناسیم، نمی توانیم عبادت خدای متعال را داشته باشیم؛ معرفت هم از طریق حضرات معصومین علیهم السلام است؛ چرا که ما به تنهایی نمی توانیم گفتگوی مستقیمی با خدای تبارک و تعالی داشته باشیم. خداوند معصوم را واسطه قرار داد تا ما ارتباط را از طریق آن بزرگواران داشته باشیم.

استاد هاشمی در ادامه بیان کرد: در اینجا بحث شریعت به میان می آید و از این رو باید دستورات شرع را نسبت به آن ملتزم و پایبند باشیم و در عین حال، باید دانست که معرفت هم حالت طرفینی دارد؛ یعنی قدمی را ما برمی داریم؛ ولی آنچه که حقیقت است، از ناحیه خداوند است. خدای تبارک و تعالی است که حقیقت آن معرفت را به انسان می دهد.

وی اضافه نمود: به خاطر همین است که در دعاها  اگر از خودمان بود، می رفتیم و خودمان به دست می آوردیم؛ اما اینگونه نیست؛ از این رو به ما دستور دادند که بگوییم: خدایا تو خودت را به من بشناسان و معرفت بده.

«اللهم‏ عرفني‏ نفسك‏ فإنك إن لم تعرفني نفسك لم أعرف نبيك اللهم عرفني رسولك فإنك إن لم تعرفني رسولك لم أعرف حجتك اللهم عرفني حجتك فإنك إن لم تعرفني حجتك ضللت عن ديني» (كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي (ط - الإسلامية) - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق؛ ج ‏1؛ ص 337)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: معرفتی که مد نظر این روایت شریف است، حالت اعطایی دارد و خداوند است که به بنده اش عطا می نماید. از این رو کسب علم، مقدمه ای است که آن معرفت حقیقی را به دست بیاوریم؛ حوزه بنایش بر این است که زمینه را مساعد کند تا آن کس که شرایطش را دارد و خدا می خواهد، مورد عطای معرفت از جانب خداوند متعال قرار بگیرد. خدا دعای ما را مستجاب کند، و معرفت حقیقی را که خدا به اولیای خودش داده است، به ما هم بدهد.

وی افزود: دعای عرفه امام حسین علیه السلام در کسب معرفت الهی بسیار مؤثر است؛ تک تک فرازهایش ارزشمند است؛ تک تک عبارت های آن عجیت و شگفت انگیز است؛ و همین طور دعای عرفه امام سجاد علیه السلام هم در بحث معرفت، محشر است. رابطه انسان با خدا را به تصویر می کشد و روحیات انسان بعد از خواندن دعای امام سجاد علیه السلام، با قبل از آن، کاملا متفاوت است.

استاد هاشمی خاطرنشان کرد: خداوند ان شاء الله روزی همه ما بکند که سر سفره اهل بیت علیهم السلام باشیم و بر سر خوان کریم معرفتشان و خصوصا آن معرفتی که در دعاهای ائمه معصومین علیهم السلام وجود دارد، حاضر بشویم. و می دانید آن معرفتی که در دعاها وجود دارد، ناب تر است، به خاطر اینکه  حضرات معصومین علیهم  السلام خیلی از مطالب را به واسطه شرایط مختلفی که وجود داشت، نتوانستند به راحتی بیان کنند؛ اما در دعا، کلام معصومین با خداوند متعال است و به این سبب بسیاری از معارف را به لسان بسیار زیبا و شفاف و مؤثر بیان کردند.

وی در ادامه بیان کرد: سؤالی در اینجا باید به آن پرداخت: راه رسیدن به توفیق را باید شناخت؛ در این راستا آن علومی را که در اختیار داریم، باید قدر بشناسیم و از خداوند متعال بخواهیم که توفیق عنایت کند که به علوم بیشتری دست پیدا بکنیم.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: خداوند متعال آیت الله بهجت را مورد رحمت خود قرار بدهد؛ ایشان در مسجدشان، در پنجشنبه ها و یا جمعه ها می آمدند و می نشستند؛ من این سؤال را از ایشان پرسیدم؛ عرض کردم که در بعضی از کارها کم توفیق هستیم؛ چکار کنیم؟

ایشان در حالی که دستشان را مانند بستن کلید چرخاند و فرمود: کلید توفیقات روز، در نماز شب است.

عرض کردم: مشکلم  همان توفیق خواندن نماز شب است.

فرمود: قضایش را بخوانید؛

وی افزود: از کلام آیت الله بهجت این استنباط می شود که همان توفیق نقدی را که دارید را رها نکنید. مثلا فرض کنید توفیق زیارت امام رضا علیه السلام نصیب ما نمی شود؛ ولی توفیق سلام را ما داریم و می توانیم از راه دور به حضرت سلام بدهیم؛ این مطلب واقعا اثر دارد. اگر این را قدر بدانید و هر روز یک سلام از ته دل به حضرت بدهی، توفیق فراوانی به شما عطا خواهد شد.  

استاد هاشمی اضافه نمود: زیارت اباعبدالله علیه السلام بسیار ارزشمند است و ان شاء الله، اربعین، امکان فراهم شود که توفیق زیارت را داشته باشیم؛ اما اگر توفیق نشد، زیارت از راه دور را از دست ندهیم. همان توفیقاتی را که داریم، قدرش را بدانیم و پر مایه انجام بدهیم؛ خداوند توفیقات بعدی و بعدی و بعدی را عطا خواهد کرد.

وی در ادامه بیان کرد: مرحوم آیت الله بهجت اعلی  الله مقامه الشریف این روایت از امام صادق علیه السلام را بسیار می فرمودند که: «من‏ عمل‏ بما يعلم‏، علمه‏ الله‏ تعالى ما لم يعلم» (حلوانى، حسين بن محمد بن حسن بن نصر، نزهة الناظر و تنبيه الخاطر - قم، چاپ: اول، 1408 ق؛ ص 102)

استاد سید محمد امین هاشمی خاطرنشان کرد: این معارف، حالت پازلی دارند، که با کنار هم قرار گرفتن، معنا می پذیرند. این آیه شریفه را می توان در کنار آن حدیث قرار داد که : «لإن شکرتم لأزیدنکم»

/270/260/21/