به مناسبت آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه، استاد محمد نکویی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «لزوم توجه به متون درسی» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: امروزه حوزه در جذب طلبه دچار مشکل شده است؛ و این امر ناشی از وجود جوّ روانی و فضایی است که در جامعه وجود دارد؛ از این رو لازم است شرایطی که برای جذب طلبه در نظر گرفته می شود، آسان تر و راحت تر در نظر گرفته شود تا استقبال بهتری صورت بپذیرد.

وی در مورد علت کم بودن استقبال جوانان به حوزه، بیان کرد: متأسفانه روند دروسی که در حوزه به آن پرداخته می شود، به نحوی است که افرادی که با یک ذوق و شوق به این عرصه وارد می شوند، آن انگیزه از بین می رود و به قول معروف «توی ذوقشان می خورد»

استاد نکویی خاطرنشان کرد: افرادی که از بیرون می آیند، با یک سطح توقع بیشتر و با دیدی متفاوت می آیند که برآورده نمی شود؛ از طرف دیگر شخصی که وارد حوزه می شود، توقعات بالای جامعه را نیز بر دوش خود احساس می کند؛ از این رو برنامه ریزی های حوزه باید به گونه ای باشد که بتواند این توقعات را برآورده نماید.

وی افزود: یکی از معضلاتی که در مورد دروس حوزه داریم، این است که حجم دروس زیاد است و به گونه ای است که معمولا اساتید نمی توانند آن را تمام کنند. مرکز مدیریت می گوید که استاد باید تا این حجم را به اتمام برساند؛ طلبه هم در پایان ترم مجبور است که تمام محدوده را بخواند تا امتحانش را بدهد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اگر لازم باشد که روی این درس وقت گذاشته بشود، بالطبع به این محدوده نمی رسد و لاجرم باید زمان بیشتری برای آن درس اختصاص داده شود؛ گاه ما شاهدیم که تنها باید چند خط را بخوانیم و تدریس نماییم؛ اما حسب برنامه ریزی از بالا مجبور می شویم که گاه دو یا چند صفحه را درس بدهیم که عملا این امر با کیفیت انجام نخواهد شد؛ از این رو خوب است عزیزانی که در این زمینه توانایی رسیدگی دارند، به اصلاح این امر توجه بفرمایند. باید توجه کرد که کیفیت کار است که باید بالا برود و در این راستا اشکالی ندارد اگر حجم دروس کمتر بشود.

وی اضافه نمود: ما یک اصول فقه مظفر داریم و بعد ازآن، رسائل شیخ انصاری و سپس کفایه است و در ادامه اصول رادرس خارج پی می گیریم. در واقع، اصول، در این کتاب ها همان اصول است  البته سطح آنها بالاتر می رود.

استاد محمد نکویی خاطرنشان کرد: طلبه ای که وارد حوزه می شود، به محض ورود مورد انتظار بالای مردم واقع می شود؛ اما طلبه در بدو ورود به حوزه با ادبیات عرب مواجه می شود. طلبه می بیند که حوزه از از او ادبیات عرب می خواهد؛ اما جامعه از او مباحث اصولی و مشاوره خانواده و پاسخ به شبهات می خواهد؛ حوزه باید تصمیم بگیرد و از حجم دروس بکاهد. چه عجله ای است. بله! ما تعدادی مجتهد می خواهیم؛ لازم است تا سطح بندی کنیم؛ کسی که می خواهد به آن درجه برسد، باید در همان سطح هم مطالعه کند  و دروس را به صورت دقیق تر بخواند. اما آن طلبه ای که نمی خواهد مجتهد بشود، چه نیازی است همان دروسی را بخواند که طالب اجتهاد می خواند. 

وی افزود: ما یک برنامه ریختیم و از همه طلبه ها می خواهیم که همین برنامه را پی بگیرند.در صورتی که طلبه ای که اصلا جهتش یک سمت دیگر است و نمی خواهد که به سمت اجتهاد برود. چه لزومی دارد که یک برنامه را برای همه طلبه ها به صورت یک دست در نظر بگیریم. بالاخره در جامعه نیازهای مختلف داریم؛ چه لزومی دارد که تحت یک برنامه کار را پیش ببریم. از این رو لازم است که یک تجدید نظری صورت بپذیرد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اما در ابتدای درست، لازم است به اموری که مورد نیاز جامعه است، مورد توجه قرار بگیرد؛ به عنوان مثال «پاسخ به شبهات» یکی از مواردی است که روند تحصیل را برای طلبه جذاب می کند. وقتی می بیند آنچه که مورد نیاز جامعه است، به او پاسخگو است؛ و از این رو به درس  خواندن علاقه مندتر می گردد. در مقابل، ادبیات عرب، نیاز جامعه امروز نیست.

وی اضافه نمود: شبهات شبهات، مهارت آموزی طلبه از اموری است که مورد نیاز است؛ از همان ابتدا باید به این موارد شروع کنیم و بنا را بر این مبنا بچینیم تا بعد از هشت سال که زمان ثمردهی طلبه است، از این توامندی ها استفاده کند؛ مثلا «مهارت کار با کودک»، «سواد رسانه» و «مشاوره» از مواردی است که حقیقتا مورد نیاز طلبه در جامعه شمرده می شود.

از آن طرف هم مسئولین حوزه و همچنین مدیران دولتی به این مطلب توجه کنند.

استاد نکویی خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات عمده ما در بحث آموزش است. آموزش یک بحث مهم است. مدتی است که طرحی در این زمینه انجام می شود که البته محدود است و باید گسترش یابد.  گسترش این بحث موجب ایجاد انگیزه می شود که جوانان وارد بستر حوزه  بشوند؛ اینکه از حوزه، تربیت درست را بگیرد و از طرف آموزش و پرورش مورد پذیرش و استخدام قرار بگیرد.

وی افزود: ابتدا بحث مهد کودک را باید جدی گرفت؛ عده ای از رفقا به این بحث توجه کرده اند و جهادی عمل می کنند. برای تربیت کودک کلاس های متعدد  دارند. اگر همین قضیه را به دبستان و دبیرستان سرایت دهند، از طلابی که متعهد هستند، باعث می شود وقتی دانش آموزی که در این کلاس باشد، در کنار درس می تواند آن آموزه های دینی را دریافت نماید؛ و این، در تربیت دانش آموزان ما خیلی مؤثر و مفید است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه تأکید کرد: یک نکته خیلی مهم آن است که شدیدا در تأمین استاد مشکل داریم و اگر قم را کنار بگذاریم، در حوزه های شهرستان ها واقعا دچار مشکل هستیم.

وی اضافه نمود: طلبه از اول باید استاد ببیند؛ استاد راهنما و استاد اخلاق بسیار مهم است. علمای قدیم بر این امر بسیار تأکید می کردند. این امر امروزه کمرنگ شده است. درس اخلاق بسیار مهم است. محسن کدیور از نظر درسی فوق العاده قوی بود؛ اما چون تهذیب و اخلاق ضعیف شد، آخرش را می بینیم که چه شده است. گاه یک حرف و یک نگاه از یک استاد اهل دل و اهل فن می تواند مسیر طلبه را عوض نماید. در شهرستان ها این امر بسیار نمودارتر است؛ طلبه در شهرستان با راهنمایی یک استاد می تواند مسیر زندگی علمی و عملی اش را تعیین کند.

/270/260/21/