به مناسبت ارتحال عالم بزرگوار، استاد سید محمد حسین کاهانی رحمت الله علیه، استاد سید باقر موسوی درچه ای اصفهانی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم با خبرنگار نشست دوره ای اساتید در مورد ابعاد شخصیت ایشان به گفتگو پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: مرحوم استاد کاهانی رحمت الله علیه یکی از شاگردان مسلط آیات عظام، مخصوصا آیت الله العظمی وحید خراسانی دامت برکاته بود.

تسلط جامع بر مبانی اعاظم

وی افزود: ایشان چند دوره اصول و  مباحث فقهی  آیت الله وحید خراسانی دام ظله را شرکت کرده بود؛ تقریرات کلیه دروس را داشت، و اگر مثلا سؤال می کردید که نظر استاد در فلان موضوع چیست، ایشان می گفتند در فلان سال یک بار این موضوع را طرح کردند و این نظر را دادند و درفلان سال نظرشان تغییر پیدا کرد. این تسلط ناشی از مراجعه مکرر ایشان به تقریراتی بود که برای ثبت آنها بسیار زحمت کشیده بود.

استاد موسوی درچه ای در ادامه بیان کرد: مرحوم استاد کاهانی با استفاده از همین شیوه بر مبانی چندین تن از اساتیدشان مسلط بودند. مثلا ایشان از شاگردان آیت الله حاج آقا تقی قمی هم بودند و بر مبانی ایشان هم مسلط  بودند؛ اگر در جلسه ای نشسته بودیم و صحبت از مبانی می  شد، به آسانی و با تسلط مبانی اساتید مختلف را مطرح می کردند و مثلا  می گفتند: مبنای آیت الله وحید در این مسأله این است به این دلیل؛ مبنای آیت الله تقی قمی در این مساله این است به این دلیل؛ مبنای آیت الله تبریزی در این مسأله این است  به این دلیل.

وی اضافه نمود: این ویژگی، یکی از خصوصیات بارز استاد کاهانی بود؛ و باید بگویم، (البته شاید از عدم اطلاع  من باشد)  کسی دیگر را در قم نداشتیم و نداریم که این ویژگی را داشته باشد. ممکن است کسانی مبانی استادشان و یا یکی دیگر از اساتید را مسلط باشند، اما به جامعیت استاد کاهانی کسی را سراغ نداریم.

طالب همیشگی علم

استاد سید محمد موسوی درچه ای اصفهانی خاطرنشان کرد: مرحوم استاد سید محمد کاهانی همواره دنبال علم و مطالب جدید بودند؛ به عنوان نمونه یک وقتی مطلبی را از حضرت آیت الله سید محمد روحانی برای ایشان نقل کردم که به نظرشان  جالب آمد؛ گفتند: از این به بعد، این مطلب را از قول شما نقل خواهم کرد.

وی افزود: افسوس! لازم بود که قدر ایشان بیش از این دانسته می شد؛ البته چند سال پیش، حوزه از ایشان به عنوان استاد نمونه تقدیر کرد؛ ولی کما هو حقّه از ایشان استفاده نشد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: من خودم پیگیر تقریرات آیت الله وحید خراسانی توسط ایشان بودم؛ با توجه  به پرکاری و مشغله فراوان ایشان، پیگیری می کردم که تقریرات حضرت آیت الله وحید را تا کجا رسانده اند؛ و بحمدالله جلد اول کتاب البیع به سرانجام رسید و به این ترتیب، نمونه ای از کار ایشان چاپ شد. البته ایشان مشغول تهیه جلد دوم هم بودند که اجل مهلت نداد.

وی اضافه نمود: حدود هشت ماه قبل، جلد اول کتاب البیع، به چاپ رسید و حضرت آیت الله وحید خراسانی نیز تقدیر شایانی از ایشان به عمل آوردند؛ در مقدمه ی این کتاب، استاد کاهانی موارد اختلافات در مبانی آیت الله وحید خراسانی با استادشان آیت الله العظمی خویی را به خوبی بیان کردند.

استاد موسوی درچه ای اصفهانی خاطرنشان کرد: آیت الله العظمی وحید خراسانی به جهاتی، اجازه چاپ تقریرات درسشان را نمی دادند؛ یکی دو بار هم تأکید کردند که کسی بدون هماهنگی به اسم ما چیزی را ننویسد؛ خوب است که اینجا این مطلب را بیان کنم؛ چون در جریان هستم و شاید عده ای ندانند؛ شاید برخی اصرار کنند که چرا ایشان روی این نکته تأکید  دارند.

وی افزود: اگر چه به حسب ظاهر به نظر می آمد که درس حاج آقای وحید، درس روان و منظم و دسته بندی شده ای است، اما نوشتن تقریرات درس ایشان ، کار هر کسی نیست. درس آیت الله العظمی خویی اینگونه نبوده است؛ کسانی که درس آقای خویی  را تقریر کرده اند، نیاز به زحمت چندانی نداشته اند؛ حتی اگر کسی با استفاده از ضبط صوت هم دروس آیت الله خویی را به رشته تحریر درآورد، (چه اینکه برخی از دروس ایشان هم به همین تقریر شده است)؛ می توان به راحتی اجازه چاپ داد؛ یعنی زحمت و تخصص زیادی لازم ندارد؛ اما تقریر دروس آیت الله وحید، چنین نیست و نیاز به تخصص دارد.

این استاد حوزه علمیه  قم در ادامه بیان کرد: کسی میتواند درس استاد را تقریر کند که به مبانی گذشته و حال استاد مسلط باشد، بتواند اینها را با هم تنظیم نماید؛ چرا که ممکن است در  ضمن بحث و درسی، برخی از مقدمات بیان نشده باشد یا اصلا مبنای فرد دیگری مطرح و بحث شده باشد؛ نه لزوما مبنای خود استاد.

 حاج آقای کاهانی می گفتند برخی از این تقریراتی که نوشته و چاپ شده را نگاه می کنم و می بینم که اشتباه است؛ در عین اینکه ممکن است حتی عین عبارات درس هم نوشته شده باشد، ولی به اصطلاح فنی، مراد جدی و مراد استعمالی در کلمات وجود دارد؛ که مغفول عنه واقع شده است.

کتاب البیع

یکی از کسانی که معتقد بودم که می تواند این تقریر را بنویسند، حاج آقای کاهانی بودند. جلد اول کتاب البیع که ایشان به نگارش در آوردند، یکی از بهترین تقریرات است.

 در صفحه 7 این کتاب، بخشی را به اختلافات رجالی آیت الله وحید خراسانی و استادشان آیت الله خویی اختصاص می دهند و در این بخش، شش مسأله رجالی را  آورده اند که مورد اختلاف این دو بزرگوار است.

در صفحه 9 این کتاب، بخشی را تحت عنوان «و اما اختلاف المبانی فی الاصول»  مطرح می کند و به 19 مورد از اختلافات بین این دو استاد و شاگرد برجسته می پردازد.

در صفحه 15 این کتاب به اختلافات مبانی فقهی حاج آقای وحید با استادشان مرحوم آیت الله خویی می پردازد و در طی آن 18 مورد را ذکر کرده است.

در آخر این عبارت را می گوید: «هذا ما حضرنا عاجلا و لتحقیقهم مقام آخر»

شخصی اینچنینی را واقعا سراغ نداریم که اینگونه اختلافات در دستش باشد.

تقریظ استاد بر تقریر ایشان

استاد سید باقر موسوی درچه ای خاطرنشان کرد: آیت الله العظمی وحید خراسانی در 13 رجب 1441 برای ایشان تقریظ نوشته اند:

«فقد لاحظت بعض ما قرره جناب الفاضل العلامه المحقق حجة الاسلام و المسلمین سید محمد حسین کاهانی فوجدتها صادرة من فهم و تدقیق مستوعبة لنکات البحث و دقائقه مما یدلّ علی احاطته العلمیة ... و اسئل الله تبارک و تعالی ان یدیم توفیقه »

این استاد درس خارج حوزه در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید که به مناسبت ارتحال استاد سید محمد حسین کاهانی انجام شده است، خاطرنشان کرد: مرحوم کاهانی از آن دسته افرادی نبود که خودشان را زود مستغنی از استاد بدانند.

وی افزود: یک آفتی که در بین حوزویان پیدا شده این است که طلبه با سه سال  درس خارج خواندن ؛

شروع میکند به تدریس سه یا چهار درس و خودش را از تحصیل مستغنی می داند. این اشتباه است. «خذ العلم من افواه الرجال»؛ هر چقدر انسان  پیشرفت استفاده اش از درس استاد کمتر میشود؛ اما گاه استاد یک نکته ای را می گوید که می تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

استاد موسوی درچه ای خاطرنشان کرد: استاد کاهانی با اینکه خودشان درس خارج میگفتند و اشتعالاتشان هم زیاد بود؛ ولی اینگونه نبود که خودشان را مستغنی احساس کنند؛ در درس اعاظم شرکت می کردند و حضورشان هم حضور نمایشی نبود.

وی اضافه نمود: این مطلب  را با تجربه ای که دارم به فضلای حوزه و اساتید می گویم؛ شما بعد از اینکه مدتی درس خارج خواندید، تقاضای درس از شما می کنند؛ اگر در کنار تحصیل درس می گذارید، تدریستان  نباید  مضرّ به تحصیلتان نباشد.

 شما که 3 تا تدریس را قبول کردید؛ خوب این مطالعه لازم دارد و وقت زیادی را طلب می کند؛ و کم کم حضورتان در پای درس خارج استادتان، نمایشی می شود و صرفا فقط درس می آیید!

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آقای کاهانی تا روز آخر وقتی به درس می آمدند به نحو  جدیّ می آمدند؛ روی درس کار می کردند و فردا قبل از درس در وسط مسجد اعظم، گعده بر قرار می کرند. فضلای حوزه در گعده آقای کاهانی می نشستند و ایشان درس استاد را برای آنها تقریر می کردند؛ استاد کاهانی بحث می کرد و وقت می گذاشت.

استاد موسوی خاطرنشان کرد: یک وقتی به مناسبتی برای ایشان کلاس ترتیب دادیم که لازمه اش این بود که گعده قبل از کلاس استاد وحید را تعطیل کند؛ ایشان راضی نشد که تعطیل نماید. البته برخی دیگر هم گعده داشتند؛ اما مفصل تر و طولانی تر از همه، گعده حاج  آقای کاهانی بود.

وی افزود: به مناسبت خوب است به این نکته اشاره کنم که در نجف اصلا رسم بوده که قبل از درس استاد، عده ای درس را تقریر می کردند. ممکن است که دسترسی به درس حاج آقا وحید در همه روز برای همه کس مقدور نبود؛ حاج آقا وحید پاسخ به برخی اشکالات مطروحه را به بعضی شاگردان قدیمی حواله می کردند و یکی از آن افراد، همین حاج آقای کاهانی بودند.

استاد سید باقر موسوی درچه ای خاطرنشان  کرد: زمانه اقتضا ندارد که طلبه ها همانند حاج آقای کاهانی با چنان فضلش چند ده سال در درس خارج شرکت کنند؛ اما این وضعی هم که در عده ای مشاهده می  کنیم، پسندیده نیست که سه سال  درس خارج شرکت میکنند و بعد تدریس چندین درس سطح را شروع میکنند؛ و شرکت در درس برایشان نمایشی می شود و نمی توانند به خوبی کار کنند.

وی در ادمه بیان کرد: حضرت آیت الله شبیری زنجانی می فرمودند: پدرم مرحوم آیه الله حاج سید احمد زنجانی  به درس  حضرت آیت الله بروجردی حاضر نمی شدند؛ چون وقت نوشتن و تقریر و تحقیق در درس را نداشتند و می گفتند حضور نمایشی نمی خواهم داشته باشم.

این استاد درس خارج حوزه در ادامه بیان کرد: پیشنهادم این است که بیاییم از این بزرگواران الگو بگیریم. شما اگر درس شروع می کنید و هنوز فارغ التحصیل نشدید، به مقداری درس بردارید که به تحصیلتان ضرر نزند.

وی افزود: حاج آقای کاهانی تا حدود ده سال پیش مستمرّ از مستشکلین دائمی درس بود و حاج آقای وحید هم به ایشان عنایت داشتند؛ البته بعدا اتفاقی افتاد که اشکال کردن را ترک کردند اما ماهایی را  که گاهی اشکال می کردیم، خیلی تشویق می کردند؛ اما  گعده علمی ایشان همواره برقرار بود.

پرکاری

استاد سید باقر موسوی درچه ای خاطرنشان کرد: یکی دیگر از ویژگی های  استاد کاهانی، پرکاری ایشان بود؛ یکی از افراد پرکاری را که ما دیدیم، حاج آقای کاهانی بود که با وجود سن بالا، اشتغالات بسیار داشت. اگر چه دوره کرونا برای عده ای زمان اتلاف عمر بوده باشد؛ اما ایشان بسیار موفق بود و  واقعا الگوی ما باید به شمار بیاید.

 اول اینکه در تمام درس های استاد شرکت می کرد.

دوم اینکه قبل از درس تقریر می کرد.

سوم اینکه در مؤسسات تخصصی همانند «بقیة الله»، «امام رضا»، «ائمه اطهار» تدریس داشت.

چهارم اینکه در چند سال اخیر، پنج شنبه و جمعه که زمان استراحت طلبه ها است، درس خارج داشتند. عصرهای چهارشنبه  به تهران می رفتند و درس خارج خود را برگزار می کردند و عصر جمعه برمی گشتند. درس های ایشان نیز در سایت ها موجود است.

پنجم اینکه ایشان از اساتید راهنما و از داورهای سطح سه و چهار حوزه بودند؛ واقعا وقت می گذاشتند و اشکالات را پاسخ می گفتند و به صورت صوری نبوده است.

ششم اینکه  ساعت 10 به مؤسسه حاج آقای وحید می آمدند و در آنجا هم گروهی داشت و با آنها فقه کار می کردند و هم آنجا در این اواخر به تقریر نویسی مباحث بیع می پرداختند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حاج آقا کاهانی از شاگردان آیت الله قمی هم بودند؛ و تا زمانی که استاد سرحال بودند،  در کلاس ایشان‌ شرکت می کردند؛ حتی زمانی از استاد، تقاضای درس کرده بودند و استاد شرط تشکیل کلاس را حضور ایشان دانستند.

/270/260/20/