به مناسبت فرا رسیدن سالروز ولادت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و «هفته وحدت»، استاد فرهاد فتحی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به اهمیت «وحدت مسلمین» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: با توجه به هفته وحدت نکاتی را عرض می کنیم و امیدواریم دریچه ای برای همدلی بیشتر مسلمانان باشد.

وی در ادامه بیان کرد: یکی از شخصیت هایی که با شعار وحدت اسلامی او را می شناسیم، مقام معظم رهبری دامت برکاته است؛ ولی متاسفانه برخی معاندین اسلام و انقلاب به جامعه شیعه چنین القا می کنند که وحدت به معنای تعطیلی معارف شیعه است. بهترین الگو برای تبیین معارف حقه شیعه علامه امینی و علامه شرف الدبن است و راه این دو بزرگوار بهترین راه برای تبیین ولایت حصرت امیر علیه السلام است.

استاد فتحی اضافه نمود: آیت الله خامنه ای حفظه الله در مورد شخصیت علمی علامه شرف الدین و علامه امینی  می فرمایند: «ببینید درباره مباحث مربوط به شیعه، چه کتب استدلالیِ قوی ‌ای نوشته شده است! کتاب‌های «مرحوم شرف ‌الدین» و نیز «الغدیرِ» مرحوم «علاّمه‌امینی» در زمان ما، سرتاپا استدلال، بتون ‌آرمه و مستحکم است.»

 وی افزود: مقام معظم رهبری حفظه الله در جای دیگر می فرمایند: «مسأله‌ دیگر هم مسأله‌ حجت اهل بیت و ولایتشان است؛ همین کاری که مرحوم سیّد شرف‌الدین رضوان الله تعالی علیه با آن وسعت نظر و با آن قدرت انجام داده، و قبل از ایشان، مرحوم میر حامد حسین و دیگران این کارهای مهم را انجام دادند. این کار بایستی به زبان امروز و مناسب با امروز و بدون دعوا و بدون درگیری انجام بگیرد. بالاخره سخن تشیع بایستی ارائه بشود؛ دیگران دارند این کار را می ‌کنند.» (بیانات در دیدار با اعضای شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام 04/ 07/ 1370)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: رهبر معظم انقلاب حفظه الله باز در جای دیگر تأکید می کنند: «به عنوان بیان حقیقت و طلب حقیقت، این یک درخواست منطقی است از همه‌ مسلمانان: بروند تحقیق کنند، ملاحظه کنند، آنچه را که محققین شیعه نوشتند، علمای بزرگ شیعه در زمان خود ما جمع کردند، نوشتند، تحقیق کردند، در دنیای اسلام آنها را عرضه کردند، نوشته‌ آنها مورد تقدیر علمای اسلام، روشنفکران اسلام، برجستگان اسلام قرار گرفته است، اینها را ملاحظه کنند؛ خودشان را محصور نکنند، محروم نکنند. کتاب‌ های مرحوم سید شرف‌ الدین عاملی رضوان اللَّه علیه، کتاب شریف الغدیر تألیف علامه‌ امینی، اینها حقایقی است که جمع شده است.» (بیانات در دیدار مردم به مناسبت عید غدیر1388.09.15)

وی خاطرنشان کرد: آیت الله خامنه ای حفظه الله در مورد قوت استدلال کتاب های دو علامه بزرگوار شیعه می فرمایند: «شما ببینید درباره مباحث مربوط به شیعه، چه کتب استدلالیِ قوی‌ ای نوشته شده است! کتاب‌ های مرحوم شرف‌ الدین و نیز «الغدیرِ» مرحوم «علاّمه‌امینی» در زمان ما، سرتاپا استدلال، بتون‌ آرمه و مستحکم است.» (بیانات مقام معظم رهبری در جمع روحانیون استان «کهگیلویه و بویر احمد» در آستانه ماه محرّم  1373/03/17)

استاد فرهاد فتحی خاطرنشان کرد: سوال مهم آن است که آیا «وحدت مسلمانان» یک نظریه جدید است که در سال های اخیر مطرح شده و یا آنکه این مسئله از زمان اهل بیت عصمت و طهارت وجود داشته است؟

وی افزود: برای رسیدن به جواب این سؤال باید به مجامع حدیثی شیعه مراجعه کنیم؛ روایات متعددی وجود دارد که دلالت بر وحدت دارد به عنوان مثال، امام صادق علیهم السلام خطاب به زید شحام فرمودند:

«وَ رَوَى عَنْهُ علیه السلام زَيْدٌ الشَّحَّامُ أَنَّهُ قَالَ: يَا زَيْدُ خَالِقُوا النَّاسَ بِأَخْلَاقِهِمْ صَلُّوا فِي مَسَاجِدِهِمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ وَ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَكُونُوا الْأَئِمَّةَ وَ الْمُؤَذِّنِينَ فَافْعَلُوا فَإِنَّكُمْ إِذَا فَعَلْتُمْ ذَلِكَ قَالُوا هَؤُلَاءِ الْجَعْفَرِيَّةُ رَحِمَ اللَّهُ جَعْفَراً مَا كَانَ أَحْسَنَ مَا يُؤَدِّبُ أَصْحَابَهُ وَ إِذَا تَرَكْتُمْ ذَلِكَ قَالُوا هَؤُلَاءِ الْجَعْفَرِيَّةُ فَعَلَ اللَّهُ بِجَعْفَرٍ مَا كَانَ أَسْوَأَ مَا يُؤَدِّبُ أَصْحَابَهُ.» زيد شحّام‏ از آن حضرت روايت كرده است كه به او فرمود: اى زيد با مردم (يا با اهل سنّت) با طريقه و آداب آنان معاشرت كنيد، در مساجد آنان نماز بخوانيد، و از بيمارانشان ديدن و احوالپرسى كنيد و بر جنازه‏ هايشان حاضر شويد و اگر توانستيد كه پيشنماز آنان باشيد و أذان گوى ايشان شويد؛ پس حتما اين كار را بكنيد يا كوتاهى نورزيد، زيرا وقتى شما چنين رفتار مى ‏كنيد، آنان مى‏ گويند: اينان از شيعيان جعفرى مذهب‏ اند؛ رحمت خداوند بر جعفر بن محمّد [علیهما السلام] باد كه چه نيكو اصحاب خود را مؤدّب مى ‏كند و چون اين رفتارهاى شايسته را ترك مي گوئيد، با خود مي گويند: اينان شيعيان جعفرى ‏اند، خداوند او را جزا دهد و چنين و چنان كند كه اصحاب خود را چه بد پرورش داده است.  (من لا يحضره الفقيه، ج‏1، ص: 383)

استاد فرهاد فتحی خاطرنشان کرد: لازم به ذکر است بسیاری از بزرگان اهل سنت پای درس امام صادق علیه السلام حاضر می شدند و از علوم ایشان بهره مند می گردیدند؛ یکی از آنان ابو حنیفه بود که در جایی گفت اگر آن دو سال شاگردی حضرت نبود من (ابوحنیفه) هلاک می شدم. «لولا سنتان لهلک نعمان»

وی اضافه نمود: این امر، در حالی است که اگر حضرت امام صادق علیه السلام به عقاید آنها توهین می کردند، یقینا آنان در جلسه درس حضرت حاضر نمی شدند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: از این رو بنا برعقیده عده ای بیسواد و یا (خود به خواب زده) که می گویند «وحدت، نظریه جدید ۵۰ سال اخیر است»، باید گفت که شما مقداری تتبع در آیات و روایات قرآن داشته باشید تا از نظر خود برگردید، مگر آن که خودتان را به خواب زده باشید که در این صورت "و الله یهدی من یشاء"

استاد فرهاد فتحی در ادامه بیان کرد: علمای بزرگی همچون مرحوم آخوند خراسانی، صاحب کفایه، در مورد اتحاد سیاسی اسلام، در خانه مشروطیت اصفهان اعلامیه ای را صادر کردند که متن اعلامیه موجود است.

وی افزود: علمای بزرگی همچون آیت الله خویی که از اعاظم شیعه و به لحاظ جایگاه علمی، مورد تأیید همه علماست، در ذیل حدیث امام صادق علیه السلام، (رفتن به عیادت اهل تسنن) می گوید: منظور این حدیث ایجاد اتحاد بین مسلمین است و اصلا بحث تقیه خوفی مطرح نیست.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه  بیان کرد: علمای دیگری نظیر علامه عسگری رحمه الله علیه، آیت الله بهجت رحمه الله علیه، آیت الله سیستانی حفظه الله، آیت الله شبیری زنجانی حفظه الله و آیت الله وحید خراسانی حفظه الله، قائل به حرمت اهانت به اهل تسنن هستند.

وی افزود: برای شناخت تأثیرات بیداری اسلامی بر نظریه وحدت اسلامی آرای پنج تن از بزرگان شاخص و سرشناس دو قرن اخیر در این موضوع مهم است تا با سیر تحول این نظریه در این سال ها آشنا شویم.

سید جمال الدین اسدآبادی (1254 - 1314ه.ق): ایشان موفق شدند تا موج وحدت طلبی را در بین بسیاری از چهره ‌های علمی و اجتماعی به حرکت درآورد.

آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین موسوی: ایشان از علمای برجسته لبنان (1290 - 1377 ه.ق) آمده است.

آیت الله کاشف الغطا (1294–1373ه. ق)

آیت الله بروجردی (1292 - 1380ه.ق.): ایشان از دیگر علمای برجسته و نقش‌ آفرین در موضوع وحدت اسلامی هستند که تحولات جدیدی در موضوع پدید آورده ‌اند.

شیخ محمود شلتوت (1310 - 1383ه.ق.): ایشان از رؤسای دانشگاه الازهر و صاحب فتوای معروف «به رسمیت شناختن مذهب شیعه»

آیت الله العظمی امام خمینی رضوان الله تعالی علیه: ایشان با نظرات و عملکردشان به موج دوم بیداری کمک کردند.

آیت الله امام خامنه ای حفظه الله: نظرات و عملکرد وحدت ‌آفرین ایشان در این ماجرا ستودنی است.

استاد فرهاد فتحی خاطرنشان کرد: یکی از کتاب هایی که در این مسئله نوشته شده است، کتاب «الفصول المهمه» علامه شرف الدین است که در سال ۱۳۲۷ق پایان یافته است. انگیزه شرف‌ الدین برای تألیف الفصول این بود که یکی از عالمان اهل سنت به نام «شیخ نوح حنفی» با فتوا به کفر شیعه و جواز قتل آنان قدم بسیار خطرناکی به سود استعمارگران که با تفرقه‌افکنی در جهان اسلام نقشه شومی در سر می ‌پروراندند، برداشت. وی پس از نقل این فتوا می ‌نویسد:

«این اختلافی است که به دنبال آن اتفاق ممکن نباشد و جدایی است که پس از آن اجتماع فراهم نگردد و جنگی است که هرگز صلح و آشتی به دنبال ندارد.»

وی افزود: به نظر می رسد برای کنار زدن دیدگاه ‌های وحدت گریزانه باید وحدت را در فضایی قدرتمندتر، مؤثرتر و توان بخش تر مطرح و معنی کرد. طرح مبحث وحدت در فقه و جست وجوگری برای یافتن حکم فقهی آن (وجوب، حرمت و…) را باید پاسخی دانست که می ‌توان به این وضعیت داد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: علامه شرف الدین همین کار را با استفاده از ادله متفاوت و متعدد فقهی مانند قاعده احترام با مسلمان، اجتناب از فساد، قاعده وحدت و اطلاق لفظ مسلمان بر شیعه و سنی و انجام می دهد.

/270/260/20/