به مناسبت فرا رسیدن سالروز پر نور و سرور بانوی مکرمه، زینت امیرالمؤمنین علیه السلام، حضرت زینب کبری سلام  الله علیها، استاد محمد جواد جوادی حسین آبادی از اساتید حوزه علمیه قم؛ در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان برخی از ابعاد شخصیت این بانوی جلیله پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: عرض تبریک دارم به مناسبت سالروز میلاد این بانوی کریمه سلام الله علیها و امیدوارم که به برکت این روز عزیز، خداوند به همه ما توفیق علم و عمل عنایت بفرماید.

وی افزود: خوب است که به این مناسبت، به چند ویژگی بارز حضرت زینب سلام الله علیها اشاره کنم تا ان شاء الله شخصیت حضرت زینب سلام الله علیها برای همه ما بیش از پیش شناخته شود.

استاد محمد جواد جوادی حسین آبادی خاطرنشان کرد:  یکی از ویژگی های حضرت زینب سلام الله علیها محدثه و عالمه بودن ایشان است. در عین اینکه حضرت زینب سلام الله علیها از ائمه معصومین علیهم السلام احادیث و روایاتی را نقل کرده اند، عالم به حدیث نیز هستند. امام سجاد علیه السلام در خطابی به عمه جانشان حضرت زینب سلام الله علیها فرمودند: «یا عمة انتِ بحمدالله علمة غیر معلّمة و فهمة غیر مفهّمة» «عمه جان شما عالمه و دانشمندی هستید که علمتان لدنّی است و غیر معلمه است؛ صاحب فهم و کمالی هستید که این را خدای متعال به شما ذاتا عنایت کرده است.» می دانید که «فهمة» از صفات مشبّهه به شمار می آید.

وی اضافه نمود: مرحوم شیخ صدوق در قسمت مشایخ کتاب «من لا یحضره الفقیه» یکی از طریق روایتشان را به حضرت زهرا سلام الله علیها، حضرت زینب سلام الله علیها قرار می دهد. این امر جالب است؛ شیخ صدوق که عالم بارز  شیعه است و یکی از کتب اربعه را نگاشته است، اینچنین عمل کرده است. در قسمت مشیخه کتاب «من لا یحضره الفقیه» عنوانی دارد به نام «بیان الطریق الی اسماعیل بن مهران من کلام فاطمة» در سندش به نام زینب بنت امیرالمؤمنین علیهما السلام می رسد.

(بيان الطريق إلى إسماعيل بن مهران من كلام فاطمة عليها السّلام‏( «و ما كان فيه عن إسماعيل بن مهران من كلام فاطمة عليها السّلام فقد رويته عن محمّد بن موسى بن المتوكّل- رضي اللّه عنه- عن عليّ بن الحسين السعدآباديّ، عن أحمد بن محمّد بن خالد البرقيّ، عن أبيه، عن إسماعيل بن مهران، عن أحمد بن محمّد الخزاعيّ، عن محمّد بن جابر، عن عبّاد العامريّ، عن زينب بنت أمير المؤمنين عليهما السّلام، عن‏ فاطمة عليها السّلام» (من لا يحضره الفقيه، ج ‏4، ص: 531)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان می کند: مرحوم سید نورالدین جزائری در کتاب «الخصائص الزینبیة» بیان می کند: در زمانی که امیرالمؤمنین علیه السلام در کوفه زندگی می کردند، حضرت زینب کبری سلام الله علیها در خانه، مجلس تفسیر قرآن داشتند.

وی افزود: این امر نشان می دهد که ایشان یک جایگاه علمی ویژه داشته است و طبیعتا هم باید همین باشد؛ آن دختری که در دامان حضرت زهرا سلام الله علیها و در خانه امیرالمؤمنین و در کنار برادرانی چون امام حسن و امام حسین علیهم السلام بزرگ شده است، باید هم از جهات علمی و عفت در درجات بالا باشد؛ کما اینکه یکی از القاب حضرت «عقیله بنی هاشم» است. این عقیله بودن حاکی از عادلانه، عالمانه و فهم بالای ایشان است.

استاد جوادی حسین آبادی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم زندگی حضرت زینب سلام الله علیها را به دو بخش تقسیم کنیم، یک بخش از زندگی این بزرگوار از بدو تولد تا جریان کربلا است. زینب کبری سلام الله علیها در 5 جمادی الاولی سال 5 هجری متولد شدند و وفات این بزرگوار هم در سال 63 هجری قمری است که حدود 58 سال عمر شریفشان بوده است. از این 58 سال، حدود 56 سال آن یک طرف و 2 سال آخر حیات مبارکشان، از واقعه عاشورا تا وفات آن بانوی گرامی یک طرف باید قرار داد.

وی اضافه نمود: نقشی که حضرت زینب کبری سلام الله علیها در حفظ و ترویج و بقای واقعه کربلا داشتند، ایشان را بارز کرده است. وقتی نام «زینب» را می شنویم، متبادر به ذهن از نام «زینب کبری» دفاع حضرت از واقعه کربلا و حفظ این جریان است. نام کربلا از «زینب کبری» جدا نیست.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: زینب کبری سلام الله علیها آنچه از علم و شجاعت و فصاحت و بلاغت را که از جدّ و مادر و پدر و برادرانش به ارث برده بود، همه را یک جا در دو سال پایانی حیات مبارکشان خرج اسلام کرد.

وی افزود: گاهی انسان یک مدت زمانی عمر می کند، اما برکتش در چند سال آخر عمرش است. در آن چند سال، شیره همه آن چیزهایی که در همه سال ها جمع کرده بود را عرضه می دارد. زینب کبری سلام الله علیها در آن دو سال آخر عمر شریفش تمام آنچه را که از اهل بیت علیهم السلام دریافت کرده بود، خرج اسلام کرد.

استاد جوادی حسین آبادی خاطرنشان کرد: حضرت در بین مردم کوفه، در مجلس ابن زیاد و در مجلس یزید خطبه خواندند؛ وقتی به کلام و خطبه های حضرت زینب سلام الله علیها نگاه می کنیم، همه حکایت می کند از شخصیت، علم و شجاعت حضرت زینب سلام الله علیها. همه از ایمان و رضایت و تعظیمش در برابر خدای متعال، از شجاعت و ایستادگی و مقاومت ایشان در برابر مستکبرین حکایت می کند. شخصیت حضرت زینب سلام الله علیها ویژه است.

وی اضافه نمود: ایشان بانوی صبر و ایستادگی است؛ به گونه ای که امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در زیازت ناحیه مقدسه اینگونه سلام می دهد: «سلامٌ علی قلب الزینب الصبور». حضرت به ویژگی صبر حضرت اشاره می کند که به علم و تدبر و تعقل این بانوی مکرمه برمی گردد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ان شاء الله همه ما بتوانیم در ترویج و تبلیغ و حفظ دین پیرو این بانوی بزرگوار باشیم و چه مرد و چه زن ایشان را الگوی خودمان قرار بدهیم. و از خدا درخواست کنیم که توفیق بندگی و توفیق علم و عمل به همه ما عنایت بفرماید.

استاد محمد جواد جوادی حسین آبادی در بخش دیگری از گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به عصمت حضرت زینب سلام الله علیها اشاره کرد: عصمت مراتبی دارد و درجه اعلای آن، برای چهارده معصوم است. و عصمت زینب کبری، اکتسابی است و در این زمینه ایشان تالی تلو معصوم گردیده اند. یکی از علمای بزرگوار در کتابش درباره عصمت این بانوی گرامی بیان کرد: اگر کسی بخواهد عصمت حضرت زینب کبری سلام الله علیها انکار کند، مکابره کرده است.

وی افزود: نکته در اینجا است که بهره بردن انسان از معصومین، قرآن و سنت متفاوت است؛ برخی کنار اهل بیت عصمت و طهارت هم هستند، اما چون شناخت کافی را ندارند، نمی توانند بهره لازم را ببرند، ولو اینکه فرزند معصوم باشند و در خانه معصوم هم بزرگ شوند. ولو پسر نوح علیه السلام باشند، اما چون نسبت به مقام آن معصوم شناخت ندارد، از این رو نمی تواند بهره کافی را ببرد و حتی ممکن است که خلاف آنچه معصوم می خواهد عمل کند و از مسیر منحرف بشود.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: عده ای نیز مانند حضرت زینب سلام الله علیها، مانند عباس بن علی سلام الله علیهما، مانند علی اکبر ابن الحسین علیهما السلام، مانند فاطمه معصومه بنت موسی بن جعفر علیهم  السلام، چون می دانند و معرفت و شناخت دارند که در محضر چه کسی هستند و مقام آنها را می دانند، از این رو بهره وری آنها با دیگران و دیگر امامزادگان متفاوت است. از این رو عنایت اهل بیت علیهم السلام هم به آنها بیشتر است، چه اینکه در کلاس درس، توجه استاد به شاگردی که بیشتر به درس توجه می کند، بیشتر خواهد بود؛ چرا که او آمادگی بیشتری دارد.

وی اضافه نمود: آمادگی که در حضرت زینب کبری سلام الله علیها و دیگر امامزادگانی که به بزرگی می شناسیم، به خاطر علم و معرفتی بود که در آنها ایجاد شده بود و آن عنایت خاصّی بود که معصومین نسبت به اینها داشته اند. چیزی که معصومین علیهم السلام در آنها می دیدند و در دیگران نمی دیدند، موجب شد که خودِ اهل بیت علیهم السلام هم روی آنها کار بکنند و پرورش بدهند برای روزهایی مانند کربلا، مانند جواب هایی که باید به سؤال ها بدهند و ...

استاد جوادی حسین آبادی خاطرنشان کرد: درجات معرفت هم متفاوت است و آمادگی انسان برای دریافت معرفت نیز متفاوت است و از این رو بهره مندی هر کس نسبت به معرفت متفاوت است. چه اینکه معرفت حدّی ندارد؛ آن درجه ای که حضرت زینب کبری سلام الله علیها داشته است، آن چنان عنایت خاصّه معصومین علیهم السلام را نیز به دنبال داشته است.

/270/260/20/