استاد علی جهانیان از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان پاره ای از ابعاد شخصیت شیخ مفید اعلی الله مقامه الشریف پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در یکی از حوزه های بابل، به نام حوزه روحیه، استاد ما آیت الله علی اکبر محمدی طلاب زیادی را تربیت کردند و این مدرسه تحت نظر ایشان اداره می شود. البته بابل مدارسی بسیار قوی دارد؛ از جمله مدرسه علمیه فیضیه که زیر نظر مرحوم استاد آیت الله فاضل استرآبادی شاگردان قدری را تربیت شده اند و می شوند؛ و همچنین مدرسه خاتم الأنبیای بابل نیز تحت نظر مرحوم آیت الله روحانی بوده است که بعد از ایشان، فرزندشان، امام جمعه بابل عهده دار این مسئولیت شده اند.

وی افزود: آیت الله حاج آقا محمدی هم از جهت علمی و هم از جهت تقوا از جمله علمای بزرگ است؛ از هیچ کسی شهریه نمی گیرند و از پول بیت المال استفاده نمی کردند و بسیار احتیاط می کنند.. در مورد مدرسه قدیمی که در چهارراه شهدا بود، مکررا به من می فرمودند: «من در مدرسه پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را دیده ام. اینجا امام زمان علیه السلام را زیارت کردم. امام صادق علیه السلام به این مسجد تشریف آورده اند.»

استاد جهانیان خاطرنشان کرد: کلاس های این استاد گرانقدر بعضا بیش از یک ساعت و یک ساعت نیم طول می کشید. در خلال درس ها درس اخلاقی داشتند. در یکی از این بیانات صحبت به مقامات شیخ مفید اعلی الله مقامه الشریف می رسد. استاد محمدی بیان می کند: شیخ مفید خواب می بیند به این مضمون که در خواب حضرت زهرا سلام الله علیها را زیارت می کنند؛ در حالی که حسن و حسین علیهما السلام را که در سنّ کودکی بودند، به نزد شیخ مفید می آورند و  حضرت زهرا سلام الله علیها در خواب به شیخ می فرماید: «یا شیخ علّمهما الفقه» به این دو فرزندم فقه درس بده.

شیخ از خواب بیدار می شود و با خود می گوید: من کی هستم که بخواهم به آن انوار طاهرین چیزی بیاموزانم. اگر بنا به آموختن باشد، باد من به خدمت ایشان شرفیاب بشوم و در سایه سار قله بلند آنها، علم را خوشه چینی کنم. و الا من چه هستم که به آنها چیزی بیاموزانم.

در همان روز یک بانوی علویه ای می آید و دست دو طفل به نام سید رضی و سید مرتضی در دستش است و به شیخ می گوید: «ای شیخ به فرزندانم فقه بیاموز» و شیخ به این ترتیب به تعبیر خواب خود پی می برد.

وی اضافه نمود: از این خواب، چند نکته می توان دریافت کرد. در این رؤیای صادقه شیخ مفید، توصیه به فقه شده است. فقه علمی است که چندین علم دیگر وابسته به آن هستند؛ مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی اعلی الله مقامه الشریف در جمع پزشکان این مطلب را مطرح کردند که فقه علم مادری است که علوم مختلفی به آن بستگی دارد.

وی افزود: وقتی صحبت از فقه می شود، گاهی صحبت از احکام است، که همان فقه است؛ گاهی صحبت از کارشناسی و استدلالات است و  اینکه این حکم بر چه اساسی صادر شده است، که به فرموده استادمان آیت الله نجفی یزدی که می گفتند: «یک زمانی است که ما در رستوران غذا می خوریم، یک زمان هم هست که در آشپزخانه هستیم؛ در رستوران که بحث می کنیم، همان احکام آماده است که برای مردم بیان می کنیم؛ این غذا و آن غذا آماده است؛ اما زمانی در آشپزخانه هستیم و صحبت از این است که کدام مواد غذایی را با دیگری مخلوط بکنیم. که همان بحث استدلالات و دلایل و امارات و .... است که در آشپزخانه باید مطرح بشود؛ کدام دلیل و روایت به کدام آیه ناظر است و نسبتشان با هم چگونه است؛ و آیا اصول عقلی و اصول عملی در آن مورد جاری می شود یا خیر و ....» علوم دیگری مانند اصول، تفسیر، رجال، درایه، حدیث شناسی و علوم دیگر هم از جمله مقدمات علم فقه است.

استاد علی جهانیان در ادامه بیان کرد: نکته دیگری که از این رؤیای صادقه می توان دریافت کرد، مربوط به شخصیت والای خود شیخ مفید است؛ ایشان از چه درجه ای از مقامات باید برخوردار باشند که توفیق زیارت حضرت زهرا سلام الله علیها با آن کیفیت خواب را داشته باشند! قابلیت برای آن شخص و موجود باشد که حضرت زهرا سلام الله علیها چنین خوابی را برای ایشان نمایان بکند تا شیخ مرتضی و شیخ رضی تربیت بشوند.

وی اضافه نمود: آیت الله محمدی بیان می کردند: سید رضی به سید مرتضی اقتدا کرده بود؛ اما در میان نماز، آن را فرادا ادامه داد؛ از ایشان پرسیدند که چرا نماز را فرادا کردی؟ پاسخ داد: من برادرم را در عالمی از خون دیدم.

از سید مرتضی علت را جویا شدند؛ پاسخ داد: خانمی از دماء ثلاثه پرسیده بود؛ من در میان نماز یادم آمده بود.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: یکی همانند سید رضی رضوان الله علیه است که می تواند نهج البلاغه را جمع کند؛ و شخصیت عظمایی همانند سید مرتضی است که می تواند چنان اثرات و نقش عظیمی را در راستای اعتلای علوم حوزوی ایفا نماید.

وی افزود: وقتی از شیخ مفید سخن می گوییم، نامه امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف به ایشان را به یاد می آوریم. این نامه به خاطر اخلاص شیخ مفید به نگارش در آمد و شیخ چنین لیاقتی پیدا نمود. اگر به آن نامه بنگرید، می بینید که در بخشی خطاب ولی عصر ارواحنا فداه با شیخ مفید است و در بخش دیگر، امام عصر ارواحنا فداه با شیعیان که هستند و در آینده می آیند، سفارشاتی دارد.

استاد جهانیان خاطرنشان کرد: علت اینکه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف آن نامه را می نگارند، به خاطر شدت اخلاص و تقوا و تلاش شبانه روزی شیخ  مفید بوده است. چه اینکه این سه مورد در نامه هم ذکر شده است. خیلی نکته مهمی است و ان شاء الله ما هم چنین توفیقی را کسب کنیم که این ویژگی ها را کسب نماییم. در مباحث علمی و کمک به مردم کوشا باشیم و از تلاش شبانه روزی در این راه خسته نشویم.

وی اضافه نمود: در یکی از نامه هایی که حضرت حجت ارواحنا فداه به ایشان می نگارند، می نویسند:

 «نامه ‌ای به برادر با ایمان و دوست رشید ما، ابوعبدالله محمد بن نعمان - شیخ مفید - که خداوند عزت وی را مستدام بدارد.
سلام خداوند بر تو ای کسی که در دوستی ما به زیور اخلاص آراسته ‌ای و در اعتقاد و ایمان به ما دارای امتیاز مخصوص هستی.
ما در مورد نعمت وجود تو خداوند یکتا را سپاسگزاریم، و از پیشگاه مقدس خداوندی استدعا می ‌کنیم که بر سید و مولای حضرت محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله) و خاندان او درود و صلوات پیاپی و بی‌ نهایت خویش را نازل فرماید.
از آنجا که در راه یاری حق و بیان سخنان و نصایح ما صادقانه کوشیدی، خداوند این افتخار را به شما ارزانی داشته و به ما اجازه فرموده است که با شما مکاتبه کنیم....

گر عنایات و توجهات ما نبود، مصائب و حوادث زندگی شما را در بر می‌گرفت و دشمنان شما را از بین می‌بردند.

از عهدشکنی‎ها و پشت‌ سر گذاشتن عهد و پیمان‎ها با اطلاعیم(که همین عوامل موجب بدبختی و دوری شما از حریم ولایت شده است). گویی اینها از لغزش‎های خود خبر ندارند، با همه گناهان، ما هرگز امور شما را مهمل نگذاشته، شما را فراموش نمی‌ کنیم و اگر عنایات و توجهات ما نبود، مصائب و حوادث زندگی شما را در بر می‌گرفت و دشمنان شما را از بین می‌ بردند.

پس، از خداوند بترسید و تقوا پیشه کنید و به خاندان رسالت مدد رسانید.

در برابر فتنه‌ هایی که پیش می‌ آید و البته عده ‌ای در این آزمایش و برخورد با فتنه‌ ها هلاک می ‌شوند، مقاومت کنید و البته همه اینها از نشانه‌ های حرکت و قیام ما هست. اوامر و نواهی ما را متروک نگذارید و بدانید که علی ‌رغم کراهت و ناخشنودی کفار و مشرکان، خداوند نور خود را تمام خواهد کرد.

تقیه را از دست ندهید... من ولیّ خدا هستم، سعادت پویندگان راه حق را تضمین می‌ کنم.

...  پس سعی کنید اعمال شما طوری باشد که شما را به ما نزدیک سازد و از گناهانی که موجب نارضایتی ما را فراهم نماید بترسید و دوری کنید.

امر قیام ما با اجازه خداوند به طور ناگهانی انجام خواهد شد و دیگر در آن هنگام توبه فایده‌ ای ندارد و سودی نبخشد.

عدم التزام به دستورات ما، موجب می‌ شود که بدون توبه از دنیا بروند و دیگر ندامت و پشیمانی نفعی نخواهد داشت.

ای شیخ مفید! خداوند شما را با الهامات غیبی خود ارشاد و توفیقات خویش را در سایه رحمت بی‌پایانش نصیب ما فرماید.» (احتجاج ج 2، ص 597، بحارالانوار، ج 3، ص 175)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حضرت صاحب الامر در نامه ای دیگر خطاب به شیخ مفید می فرمایند:

 «اما بعد! درود بر تو ای دوست پراخلاص در دین خدا! ای آن كه در عشق و ایمان به خاندان وحی و رسالت به اوج آگاهی و یقین پر كشیده ‎ای!...

خداوند، راه رشد و رستگاری را به شماها الهام بخشد و وسایل پیروزی به مهر  و لطف خویش، برایتان فراهم آورد هان ای برادر پر مهر و پر اخلاق و با صفای در محبت! و ای یار و یاور با وفای ما!

این نامه ما به سوی توست، خداوند به چشم بیداریش كه هرگز آن را خواب نمی‎ گیرد، تو را حفظ كند، این نامه را نگهدار و آنچه را برایت نگاشته‎ ایم به كسی نشان مده و هیچ كسی را از محتوای آن آگاه مساز و آنچه در این نامه است تنها به افراد مورد اعتماد خویش بازگو و به خواست خداوند پیروان ما را به عملكرد بر طبق محتوای  آن، سفارش كن و درود خدا بر محمد و خاندان پاك و پاكیزه ‎اش باد!»

استاد جهانیان خاطرنشان کرد: در نامه ای دیگر حضرت صاحب الزمان ارواحنا فداه خطاب به ایشان می فرمایند:

 «درود خدا بر تو ای یاری رسان حق! و آن كه با گفتار راستین و شایسته، مردم را بسوی حق فرا می‎ خوانی!
در جریان باش كه به خاطر كارهای سازنده و شایسته‎ ات نزد ما مقرب هستی و خداوند به مهر و لطف خود، تو را به  انجام و تدبیر این كارهای شایسته توفیق ارزانی داشته است.
ما در نامه خویش به سوی تو، خدای جهان آفرین را كه خدایی جز او نیست (و) خدای ما و خدای نیاكان (گرانقدر) ما است، سپاس می ‎گزاریم و از بارگاه با عظمتش بر سرور و سالارمان محمد (صلی الله علیه و آله) آخرین پیام آور خدا و خاندان پاك و مطهرش،  درودی جاودانه می ‎طلبیم.
و بعد! دوست راه یافته به حقیقت! خداوند بدان وسیله‎ ای كه به سبب دوستان ویژه خود، به تو ارزانی داشته است، وجودت را حفظ و تو را از نیرنگ دشمنانش حراست فرماید.
ما ناظر نیایش (عارفانه و راز و نیاز پرشور و پراخلاص) تو با خدا بودیم و از خدای جهان آفرین برآورده شدن آن (خواسته ‎ات) را خواستیم....

هان ای دوست پراخلاص كه همواره در راه ما بر ضد بیدادگران در سنگر جهاد و پیكاری! خداوند همانسان كه دوستان شایسته‎ كردار پیشین ما را تأیید فرمود، تو را نیز تأیید نماید! ما به تو اطمینان می ‎دهیم كه هر كس از برادران دینی‎ات، پروای پروردگارش را پیشه سازد و آنچه را به گردن دارد، به صاحبان حق برساند، در فتنه نابود كننده و گرفتاری‎ های تیره و تار و گمراهگرانه، در امان خواهد بود ....»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نقلی از مرحوم شیخ عباس قمی است که روی قبر شیخ مفید اعلی الله مقامه الشریف این نوشته یافت شده است

لا صوت الناعی بفقدک إنه

‏یوم‏ على‏ آل‏ الرسول‏ عظیم

إن کنت قد غیبت فی جدث الثرى

فالعدل و التوحید فیک مقیم‏

و القائم المهدی یفرح کلما

تلیت علیک من الدروس علوم‏

 صداى آنکه خبر مرگ تو را اطلاع داد به گوش نرسد که مردن تو روزى است که بر آل رسول (صلی ‌الله علیه و آله) مصیبت بزرگى است.

اگر در زیر خاک پنهان‌ شده‌ ای حقیقت عدل و توحید در تو اقامت گزیده است.

 قائم مهدى (عج) خوشحال مى ‌شد هرگاه تو از انواع علوم تدریس مى ‌کردى.

/270/260/20/