استاد محمد هدایتی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «زندگی علمی و الزامات اخلاقی آن» پرداخت.

این استاد سطوح عالی در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: منزلت علم و اهمیت تحقیق مورد بحث قرار گرفت و همچنین عنوان دیگری تحت عنوان حیات علمی و شوق طلب علم گشوده شد و بیان گردید وقتی انسان در عالم و قلمرو علم آموزی خود موفق است که حیات و زندگی او یک زندگی علمی به حساب بیاید و به عبارتی، روح و حیات علمی پیدا بکند؛ به این معنا که پیوسته در دنیا به دنبال کشف حقیقت و واقعیت باشد و تشنه علم باشد؛ به تعبیری دیگر، به حقیقت، علم، همّ اصلی او باشد؛ نه آنکه قصد فرعی او قرار بگیرد که با کوچکترین مشکل کنار برود و مشغول امور دیگر قرار بگیرد.

وی افزود: در روایتی از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است که می فرماید: عمل اندك همراه با دانش ، بهتر از عمل بسيار همراه با نادانى است .

«عَمَلٌ قَليلٌ في عِلمٍ خَيرٌ مِن كَثيرٍ في جَهلٍ» (تنبيه الخواطر: ۲ / ۱۴)

استاد هدایتی خاطرنشان کرد: این عبارت از امیرالمؤمنین علیه السلام نیز نقل گردیده است: امام على عليه السلام : عملِ اندكى كه با علمِ بسيار همراه باشد، بهتر است از عملِ بسيارى كه با علمِ اندك و شك و شبهه همراه باشد.

«عنه عليه السلام: قَليلُ العَمَلِ مَعَ كَثيرِ العِلمِ، خَيرٌ مِن كَثيرِ العَمَلِ مَعَ قَليلِ العِلمِ و الشَّكِّ و الشُّبهَةِ » (الاختصاص : 245)

وی اضافه نمود: در روایتی دیگر از امام کاظم علیه السلام می خوانیم: عمل اندكِ خردمند پذيرفته و دو چندان مى شود و عمل بسيار اهل هوس و نادانى ردّ مى شود.

«الإمامُ الكاظمُ عليه السلام : قَليلُ العَمَلِ مِنَ العاقِلِ مَقبولٌ مُضاعَفٌ ، و كَثيرُ العَمَلِ مِن أهلِ الهَوى و الجَهلِ مَردودٌ» (تحف العقول : 387.؛ کافی، جلد 1 ص 17)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ما باید آهسته آهسته در زندگی مان به سمت و سوی کشف حقیقت و کشف واقعیت و توأم با تشنگی در علم آموزی باشیم.

وی افزود: مرحوم مجلسی در روضة المتقین آوردند و از آن تعبیر به «صحیح» می کنند. امام صادق علیه السلام می فرماید: یک رکعت نمازی که انسان فهمیده و دین شناس می خواند، برتر از هفتاد هزار رکعت نمازی است که انسان عابد می خواند.

«ركعه يصليها الفقيه افضل من سبعين الف ركعه يصليها العابد.»

استاد هدایتی خاطرنشان کرد: اساتید ما تأکید داشتند که این روایات را برای طلاب خوانند که اشتیاق پیدا کنند. علم آموزی به گونه ای است که با نگاه درجه دو نمی توان به آن نگاه کرد؛ بلکه باید همّ اصلی قرار بگیرد و سراسر زندگی انسان را پی تحقیق بودن باشد.

وی اضافه نمود: حدیث دیگری از امام باقر علیه السلام روایت شده است که پدر بزرگوارشان امام سجاد علیه السلام فرمود: عبادت عابد برای شیطان سخت تر است از عبادت هزار عابد.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی انسان عالم و آگاه مشرف می شود به زیارت ائمه علیهم السلام، آن فرد اگر آگاه به دین باشد و حقیقت یاب باشد، خواهد فهمید و چیزهایی را متوجه می شود که در دوران بی علمی  آن را متوجه نمی شد. و حقایقی را در همان حرم های شریف یا در مکان های دیگر می بیند و از آن لذت می  برد که متوجه می شود در ایام عوامی و بی علمی آنها را درک نمی کرد. این تفاوت ها را می توان درک کرد و به آن رسید.

وی افزود: روایتی دیگر از امام صادق علیه السلام است که می فرماید: «اذا اراد الله بعبد خیرا فقّهه فی الدین»

استاد محمد هدایتی خاطرنشان کرد: از همه بالاتر فرمایش خداوند متعال به پیامبرش است؛ پیامبری که عظیم ترین و مقرب ترین آفرینش هستی است؛ خداوند در قرآن کریم به پیامبرش دستور می دهد که «قل ربّ زدنی علما» همین یک آیه کافی است برای اینکه زندگی ما و مدار و محور زندگی ما پیوسته بر مدار علم آموزی بگردد و توقف نداشته باشد.

وی اضافه نمود: در کافی، جلد 1، صفحه 30 آورده است: «طلب العلم فریضة علی کل مسلم الا ان الله یحب ....»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یادم می آید که یکی از اساتید از قول استاد علی پناه اشتهاردی که از علمای بزرگ بودند، ماجرایی را نقل می کردند. البته در زمان طاغوت، مواقعی که آیت الله اراکی به نماز جمعه نمی آمدند، آقای اشتهاردی بجای ایشان نماز جمعه را در مسجد امام اقامه می نمودند.

استاد ما می گفتند: من در نماز جمعه آقای اشتهاردی این روایت را شنیدم؛ اما خودم ندیدم؛ مرحوم آقای اشتهاردی نقل می کردند: «از آقای خوانساری بزرگ در نماز جمعه شان شنیدم که این حدیث را از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل می کرد:

پیامبر گرامی خدا صلی الله علیه و آله و سلم مشغول صحبت بودند؛ دفعتا در میان صحبت فرمودند که الآن یک آدم بهشتی وارد مجلس می شود.

مردم چشم دوخته بودند تا ببینند چه کسی وارد مجلس می شود تا به او این بشارت را بدهند؛ و آن شخص آمد و مردم نیز به او بشارت بهشت دادند.

آن شخص خدمت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم آمد و عرض کرد: یا رسول الله آیا راست می گویند؟

حضرت فرمود: بله

آن شخص گفت: اگر اینگونه است و راز من فاش شد، از خداوند بخواهید تا به عمر من خاتمه بدهد.

حضرت دعا کردند و فرمودند: شما تا سه روز دیگر بیشتر زنده نیستید.

آن مرد عرض کرد: در این سه روز چه کار خوبی بکنم.

طبق این نقل، حضرت فرمود: «برو طلب علم کن»

یعنی توصیه رسول گرامی خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای کسی که سه روز عمر او باقی مانده و بهشت هم برای او تضمین شده است، توصیه به طلب علم دارند.

استاد محمد هدایتی خاطرنشان کرد: مرحوم فیض کاشانی حدیثی را از پیامبر گرامی خدا صلی الله علیه و آله و سلم بیان می کند: پیامبر اکرم حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله در حالی وارد مسجد شد که در آن دو مجلس  برقرار بود: در یک مجلس درس و معارف دینی تعلیم می‌شد، و مجلس دیگر به دعا خواندن و از خدا مسألت کردن می ‌گذشت.

حضرت فرمود: هر دو مجلس فرجامی نیک دارند؛ در یکی خدا را می خوانند، و در دیگری می‌آموزند و مطالب را به نادانان یاد می‌ دهند. این مجلس (آموزشگران و دین آموزان) برترند؛ من برای تعلیم فرستاده شده‌ ام. سپس در کنار آنان نشست.

«خرج رسول الله (صلی الله علیه و آله): فاذا فی المسجد مجلسان: مجلس یتفقهون و مجلس یدعون الله و یسألونه، فقال: کلا المجلسین الی خیر، اما هؤلاء فیدعون الله، و اما هؤلاء فیتعلمون و یفقهون الجاهل؛ هؤلاء افضل، بالتعلیم ارسلت؛ ثم قعد معهم.» (بحار الأنوار، ج‏1، ص 206 - منیة المرید،ص106؛ محجة البیضاء جلد 1،  ص 23)

/270/260/21/