استاد اسماعیل احمدی منش از اساتید حوزه علمیه قم  در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «سیره نبوی و نگاه حضرت به خانواده» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خانواده در نگاه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم از جایگاه بالایی برخوردار است. حضرت به اصل تشکیل خانواده اهمیت بسیار می دادند؛ در کتاب شریف وسائل الشیعه، جلد 14 و 15 به مناسبت، سخنانی از ایشان درباره اهمیت تشکیل خانواده و حفظ و استمرار آن بیان شده است. به عنوان نمونه این حدیث شریف را می خوانیم:

«ما بُنَي بِنَاءً فِي الإِسْلَامِ أحَبَّ اِلَي اللهِ عَزّوَجَلَّ مِنَ اَلتَّزْوِيجِ» هيچ چيزي نزد خداوند محبوبتر از ازدواج نيست. (وسائل الشیعه، جلد 14، ص: 3)

وی افزود: حضرت تأکید می کنند که در اسلام هیچ بنایی در نزد خداوند عزیز و جلیل محبوبتر از بنای ازدواج نیست. ازدواج را به بنا و ساختمانی تشبیه می کنند که زوج و زوجه آن را تشکیل می دهند و این بنا در نزد خداوند بسیار محبوب است.

استاد احمدی منش در ادامه بیان کرد: پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمود: بيشترين اهل جهّنم جوانان بى همسر هستند.

«قـالَ رَسُـولُ اللّهِ صلي الله عليه و آله: اَكْـثَرُ اَهْلِ النّـارِ الْعُـزّابُ.» (من لايحضره الفقيه، ج 3، ص 251)

وی اضافه نمود: از این بیان، معلوم می شود که چقدر ازدواج در حفظ جوان ها مؤثر است. اینجا است که مسئولیت خانواده ها مشخص می شود؛ و البته بیشترین مسئولیت بر عهده دولت و نظام جمهوری اسلامی ایران است که کمک به بحث ازوداج را هدر رفت سرمایه و مال نپندارند. باید بر این امر واقف باشند که برکات بسیاری در ازدواج مترتب است.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: حضرت فرمودند: هیچ چیز در نزد خدای متعال مبغوض تر از خانه ای نیست که با طلاق از هم فرو بریزد. 

«مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَكَمِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا أَلاَ فَمِنْ حَظِّ اِمْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَحَبَّ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُعْمَرُ فِي اَلْإِسْلاَمِ بِالنِّكَاحِ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَبْغَضَ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَيْتٍ يُخْرَبُ فِي اَلْإِسْلاَمِ بِالْفُرْقَةِ يَعْنِي اَلطَّلاَقَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّمَا وَكَّدَ فِي اَلطَّلاَقِ وَ كَرَّرَ فِيهِ اَلْقَوْلَ مِنْ بُغْضِهِ اَلْفُرْقَةَ.» (الکافي؛ جلد ۵؛ صفحه ۳۲۸) 

وی افزود: همچنان که هیچ بنایی محبوبتر از بنای خانواده نیست؛ مبغوض ترین خانه نیز، خانه ای است که طلاق به آن ورود کرده باشد. ما هم در بحث تشکیل خانواده و هم در بحث دوام خانواده ها مشکل داریم و متأسفانه آمار طلاق بسیار بالا است و زیبنده جامعه اسلامی و جامعه شیعی نیست که بعد از مدت کمی از تشکیل خانواده، زن و شوهر از همدیگر جدا بشوند. ما با زن ها و مردانی روبرو هستیم که واقعا آموزش لازم را ندیده اند و البته گاهی در این میان، فرزندانی هستند که آسیب جدی متوجه آنها می شود.

استاد احمدی منش در ادامه بیان کرد: در روایت دیگری سفارش معصوم علیه السلام نسبت به جوانان دختر و پسر را می بینیم که آنها را تعلیم دهید و با آنها صحبت کنید و معرفتشان را بالا ببرید و در این امر، شتاب نمایید؛ مبادا مرجئه به آنها دسترسی پیدا کنند و افکار باطلشان را به آنها بخورانند. یکی از افکار آنها این بود که می گفتند صرف محبت به اهل بیت علیهم السلام راهگشا است و نیاز به عمل نیست و لازم به خواندن نماز و پرداخت زکات و .... نیست.

«بادروا اولادکم بالحدیث قبل أن تسبقکم المرجئة» به تعلیم فرزندان خود از طریق نشر حدیث صحیح (آموزش معارف اسلامی) بپردازید پیش از آن که در این مورد، مرجئه بر شما سبقت بگیرند. (کافی، ج 6، ص 47)

صرف تهیه آسایش برای فرزندان درست نیست و باید به سلامت افکارشان نیز توجه نمایید.  با جوان هایتان سخن بگویید. شتاب کنید. قبل از آنکه گروه مرجئه به سراغشان بیایند و فکر آنها را خراب کنند و تصرف ذهنی و معنوی به بچه هایتان پیدا کنند، شما شتاب کنید. این روایت اهمیت توجه به جهات معنوی فرزندان را نشان می دهد.

استاد اسماعیل احمدی منش خاطرنشان کرد: در روایت دیگری از امام موسی بن جعفر علیهما السلام می خوانیم: «لیس منّا لم یحدث المقدرات .. هنّ» کسی که با دختران و همسر خودش با مخدرات و با زنان اهلش درباره آنچه نیاز است که از معارف دین، یاد بگیرند، کوتاهی کند، ادعا نکند که از شیعیان ما اهل بیت است. شیعه واقعی کسی است که نسبت به عفاف و حجاب فرزندان و دختران خودش و همسر خودش بی تفاوت نباشد.

وی افزود: حضرت سفارش می دهد که با این دختران حرف بزنند. معلوم می شود که  حرف زدن اثر دارد. از این رو آنها که در این زمینه کوتاهی می کنند و نسبت به عفاف و حجاب خانواده کاری صورت نمی دهند، مورد بغض اهل بیت علیهم السلام هستند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حضرت می فرمایند: برای فرزندانتان سرگرمی مناسب وجود داشته باشد. فرزندان نیاز به سرگرمی و ورزش مناسب دارند. به فرزندان خودتان شنا و تیراندازی یاد بدهید.

«عَلِّمُوا أولادَكُم السِّباحَةَ و الرِّمايَةَ»؛ (الكافى ، ج 6 ، ص 7 )

وی اضافه نمود: اصل سرگرمی حلال نسبت به جوانان موجب می شود که آنها لطافت جوانی شان حفظ بشود و سرخورده نشوند. حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نسبت به تربیت فرزندان تأکید داشتند. روایتی از فاطمه زهرا سلام الله علیها رسیده است: روزی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله آمد در حالی که من پس از نماز صبح خوابیده بودم، پیامبر صلی الله علیه و آله با پای مبارکش مرا تکان داد و فرمود: دخترکم برخیز و شاهد روزی پرورگارت باش در طلب روزی بکوش و از غافلان مباش زیرا خداوند روزی مردم را به هنگام سپیده صبح تا طلوع خورشید تقسیم می کند.

«مَرَّ بی رَسُولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله وَأَنَا مُضْطَجِعَةٌ مُتَصَبِّجَةً فَحَرَّکَنی بِرِجْلِهِ وَقالَ یا بُنَیَّةَ قُومی فَاشْهَدی رِزْقَ رَبِّکِ وَلاتَکُونی مِنَ الغافِلینَ، فَاِنَّ اللّه یُقَسِّمُ اَرْزاقَ النّاسِ ما بَیْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ اِلی طُلُوعِ الشَّمْسِ» (مسند فاطمة الزهراء: 219)

استاد احمدی منش خاطرنشان کرد: این روایت نشان می دهد که حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم چقدر نسبت به تربیت دخترشان دقت داشته اند. همان طور که به دیگران نسبت به فرزندانشان سفارش می کردند، خود، نیز همین امر را اجرا می نمودند.؛ حتی بعد از ازدواج فرزند هم این مراقبت را نسبت به فرزندشان داشتند. 

وی افزود: شیخ صدوق روایتی جالب توجه از سیره حضرت زهرا سلام الله علیها نقل می‌ کند. ایشان می‌ گوید: رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم هرگاه به مسافرت می‏‌رفت، با فاطمه سلام الله علیها خداحافظی می ‏‌کرد و زمانی که از سفر بر می ‏‌گشت، ابتدا به دیدن ایشان می‌شتافت.

در یکی از مسافرت ‏‌های پیامبر، حضرت زهرا سلام الله علیها دو دستبند نقره و یک جفت گوشواره برای خویش و یک پرده برای درب منزل خرید. پیامبر از مسافرت بازگشت و به دیدار دخترش شتافت. پس از مشاهدۀ پردۀ خانه و زیور آلات سادۀ فاطمه سلام الله علیها توقف کوتاهی کرد و به مسجد رفت.

حضرت زهرا با خود اندیشید که پدر ناراحت است و فوری دستبند و گوشواره و پرده را در آورد و خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرستاد و پیام داد: دخترت برای تو سلام می ‌‏فرستد و می ‌‏گوید که این زیور آلات اندک را در راه خدا انفاق کن.»

 پیامبر گرامی اسلام پس از مشاهدۀ بخشش و ایثار فاطمه سلام الله علیها سه بار فرمود:فِدَاهَا أَبُوهَا؛ پدرش فدای او باد.

«حَدَّثَنَا اَلْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ اَلْهَاشِمِيُّ اَلْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ اَلْعَلَوِيُّ اَلْحُسَيْنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ خَلَفٍ اَلْعَطَّارُ قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ صَالِحِ بْنِ أَبِي اَلْأَسْوَدِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ: كَانَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِفَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَأَطَالَ عِنْدَهَا اَلْمَكْثَ فَخَرَجَ مَرَّةً فِي سَفَرٍ فَصَنَعَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ مَسَكَتَيْنِ مِنْ وَرِقٍ وَ قِلاَدَةً وَ قُرْطَيْنِ وَ سِتْراً لِبَابِ اَلْبَيْتِ لِقُدُومِ أَبِيهَا وَ زَوْجِهَا عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ دَخَلَ عَلَيْهَا فَوَقَفَ أَصْحَابُهُ عَلَى اَلْبَابِ لاَ يَدْرُونَ أَ يَقِفُونَ أَوْ يَنْصَرِفُونَ لِطُولِ مَكْثِهِ عِنْدَهَا فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ قَدْ عُرِفَ اَلْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ حَتَّى جَلَسَ عِنْدَ اَلْمِنْبَرِ فَظَنَّتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ أَنَّهُ إِنَّمَا فَعَلَ ذَلِكَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِمَا رَأَى مِنَ اَلْمَسَكَتَيْنِ وَ اَلْقِلاَدَةِ وَ اَلْقُرْطَيْنِ وَ اَلسِّتْرِ فَنَزَعَتْ قِلاَدَتَهَا وَ قُرْطَيْهَا وَ مَسَكَتَيْهَا وَ نَزَعَتِ اَلسِّتْرَ فَبَعَثَتْ بِهِ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ قَالَتْ لِلرَّسُولِ قُلْ لَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ تَقْرَأُ عَلَيْكَ اِبْنَتُكَ اَلسَّلاَمَ وَ تَقُولُ اِجْعَلْ هَذَا فِي سَبِيلِ اَللَّهِ فَلَمَّا أَتَاهُ وَ خَبَرُهُ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَعَلَتْ فِدَاهَا أَبُوهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ لَيْسَتِ اَلدُّنْيَا مِنْ مُحَمَّدٍ وَ لاَ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَوْ كَانَتِ اَلدُّنْيَا تَعْدِلُ عِنْدَ اَللَّهِ مِنَ اَلْخَيْرِ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا سَقَى مِنْهَا كَافِراً شَرْبَةَ مَاءٍ ثُمَّ قَامَ فَدَخَلَ عَلَيْهَا» (الأمالی (للصدوق)، جلد ۱، صفحه ۲۳۴، عنوان باب: المجلس الحادي و الأربعون)

این دختر آنچنان به زیبایی تربیت شده بود که فوری آن پرده را در می آورد و به پدر تقدیم می کند تا آنجا که پدر صلاح می داند، مصرف نماید و به فقرا بدهند.

حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم همان گونه که دیگران را نسبت به فرزندانشان سفارش می کردند، خود نیز بر این امر اهتمام می داشتند و به این ترتیب، دسته گلی همانند حضرت زهرا سلام الله علیها را پرورش دادند که هم مادر امامت و هم حامی ولایت بود.

/270/260/20/