به مناسبت فرا رسیدن سالگرد شهادت صدیقه طاهره سلام الله علیها استاد محمد جهانگیری از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.
این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در روایتی از امام صادق علیه السلام، حضرت زهرا سلام الله علیها به لیله قدر تعبیر شده اند.
«فى تفسیر «انّا انزلناه فى لیلة القدر»، عن الصادق (علیه السلام): اللّیلة، فاطمه و القدر، اللّه. فَمَنْ عَرَفَ فاطِمَةَ حَقَّ مَعْرِفَتِها فَقَدْ اَدْرَكَ لَیْلَةَ الْقَدرِ وَ اِنَّما سُمِّیَتْ فاطِمَةُ لاَنَّ الخَلْقَ فُطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِها.» (بحارالانوار: ج 43، ص 65.)
وی افزود: حقیقت شب قدر که از هزار ماه هم بهتر است، وجود مبارک صدیقه کبری سلام الله علیها است؛ اگر در درون شب قدر قرآن صامت نازل شده است، در لیله قدر فاطمه زهرا سلام الله علیها یازده قرآن صامت نازل شده است. وجود نازنین صدیقه کبری حقیقت شب قدر است که اگر کسی به آن حقیقت دست پیدا کند، به حقیقت شب قدر دست پیدا خواهد کرد.
استاد جهانگیری خاطرنشان کرد: آیت الله حسن حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه در خاطراتشان بیان می کردند که من درباره حقیقت شب قدر خیلی فکر می کردم و اینکه در شب نوزدهم و بیست و یکم و بیست و سوم، کدام یک شب قدر است؟ قرائن برای شب بیست و سوم بیشتر است؛ اما باید در جهان هم در این شب، تغییراتی روی بدهد.
علامه این قضیه را با استادشان در میان می گذارند. استادشان فرمود: روی این روایت فکر کن که امام صادق علیه السلام فرمود: «اللیلة فاطمه فمن عرف فاطمة حق معرفتها فقد ادرک لیلة القدر»
ایشان فرمودند: من روی این روایت فکر کردم و درهایی از حقیقت و مقام صدیقه کبری سلام الله علیها بر من گشوده شد.
وی اضافه نمود: وجود نازنین فاطمه زهرا سلام الله علیها حقیقت شب قدر است؛ این تشبیه فاطمه زهرا با شب قدر از چند جهت قابل توجه است؛ همان گونه که شب، پرده می افکند و مخفی است، حقیقت فاطمه زهرا هم مخفی است. از این رو خداوند متعال به پیامبرش می فرماید: «و ما ادراک ما لیلة القدر» از آن طرف روایت داریم که فاطمه زهرا سلام الله علیها را کسی جز پیامبر و امیرالمؤمنین علیهما السلام نشناخته و نمی تواند بشناسد. آنقدر مقام بی بی دو عالم سلام الله علیها بالا است.
این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایت داریم «نحن حجة الله علی الخلق و فاطمة سلام الله علیها حجة الله علینا» ما حجت های خدا بر مردم هستیم و مادر ما فاطمه زهرا سلام الله علیها حجت خدا بر ما است. آنقدر مقام حضرت بالا است که صحبت درباره فاطمه زهرا سلام الله علیها و مقام و منزلت این بانوی بزرگوار جز از طریق معصومین از طریق کسی دیگر مقدور نیست.
وی افزود: خوب است که انسان مقداری در مورد ایشان بیشتر فکر کند و تحقیق نماید و معرفتش را به این بی بی دو عالم بالاتر ببرد تا ان شاء الله با توسل به ذیل عنایات اهل بیت علیهم السلام و مخصوصا فاطمه زهرا سلام الله علیها بتواند مسیر قرب الی الله را بپیماید و به مقصود دست یابد.
استاد محمد جهانگیری خاطرنشان کرد: از آیت الله صدیقی امام جمعه تهران شنیدم و البته بعدا در جوامع روایی آن کلام را دیدم که لحظات آخر عمر شریف پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم، دست امیرالمؤمنین علیه السلام را گرفتند؛ دست حضرت زهرا سلام الله علیها را هم گرفتند؛ دستان فاطمه و علی علیه السلام را به هم رساندند و جمله ای را بیان کردند که عقل در آن حیران است.
علی علیه السلام نفر دوم خلقت و امامِ حضرت زهرا سلام الله علیها هم هستند؛ اما حضرت زهرا سلام الله علیها را باید دید چه مقامی دارد که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به علی علیه السلام می فرماید: «انفذ لما امرتک به فاطمه» اگر فاطمه به تو دستوری داد، آن را اطاعت کن. روایت، روایت عجیب و بزرگی است؛ پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم از علی که امام زهرا سلام الله علیها است، می خواهد تا به آنچه صدیقه طاهره امر می کند، گوش دهند. این بیان حاکی از مقام والای زهرای مرضیه است. در ادامه این حدیث، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بیان می کند: «چرا که من چیزهایی را به فاطمه دستور دادم که جبرئیل به من رسانده بود.»
«يا عليّ، انفذ لما أمرتك به فاطمة، فقد أمرتها بأشياء أمرني (امر) بها جبرئيل عليه السّلام، و اعلم يا عليّ أنّي راض عمّن رضيت عنه ابنتي فاطمة، و كذلك ربّي و ملائكته» (ابن طاووس، على بن موسى، طرف من الأنباء و المناقب - مشهد، چاپ: اول، 1420 ق، ؛ ص 169)
استاد محمد جهانگیری خاطرنشان کرد: امام خمینی فضایل بسیاری را برای حضرت زهرا سلام الله علیها برشمرده اند، از جمله کمـال و جامعیـت انسانی، همطرازی با پیامبر و نیز گفت و گوی فرشتگان با وی. وی در این باره می فرماید:
«تمام ابعادی که برای زن متصور است و برای یک انسان متصور است، در فاطمه زهـرا (س) جلوه کرده و بوده است. یک زن معمولی نبوده است. یک زن روحانی، یک زن ملکوتی، یک انـسان به تمام معنا انسان، تمام نسخه انسانیت، تمام حقیقـت زن، تمـام حقیقـت انـسان، او زن معمـولی نیست. او موجود ملکوتی است که در عالم به صورت انسان ظاهر شده است. بلکـه موجـود الهـی جبروتی در صورت یک زن ظاهر شد است ... زنی که تمام خاصه های انبیاء در اوست، اگر مرد بود، نبی بود؛ زنی که اگر مرد بود، به جای رسول االله بود.»
وی افزود: امام خمینی رضوان الله تعالی علیه در فرازی دیگر بیان می کنند: «من راجع به حضرت صدیقه سلام الله علیها خودم را قاصر می دانم که ذکری بکنم، فقط اکتفا می کنم بـه یک روایت که در کافی شریف است و با سند معتبر نقل شده اسـت؛ و آن روایـت ایـن اسـت کـه
حضرت صادق علیه السلام می فرماید: فاطمه سلام الله علیها بعد از پدرش 75 روز زنده بودند در ایـن دنیـا، و حزن و شدت بر ایشان غلبه داشت و جبرئیل امین می آمد خدمت ایشان و به ایشان تعزیت عـرض می کرد و مسائلی از آینده نقل می کرد. ظاهر روایت این است که در ایـن 75 روز مـراوده ای بـوده است. یعنی، رفت و آمد جبرئیل زیاد بوده است و گمان ندارم که غیر از طبقه اول از انبیـاء عظـام درباره کسی اینطور وارد شده است که در ظرف 75 روز جبرئیل امین رفت و آمد داشـته اسـت و مسائلی را در آتیه ای که واقع می شده است، مسائلی را ذکر کـرده اسـت و آنچـه کـه بـه ذریـه او می رسیده است در آتیه ذکر کرده است و حضرت امیر آنها را نوشته است ...
مسأله آمدن جبرئیـل برای کسی یک مسأله ساده نیست. خیال نشود که جبرئیل برای هـر کـسی مـی آیـد و امکـان دارد بیاید. این یک تناسب لازم است بین روح آن کسی را که جبرئیل می خواهد بیاید و مقام جبرئیل که روح اعظم است... تا تناسب مابین روح این کسی که جبرئیل می آید پیش او و بین جبرئیل که روح اعظم است، نباشد، امکان ندارد این معنا و این تناسب بین جبرئیل که روح اعظـم اسـت و انبیـای درجه اول بوده است مثل رسول خدا و موسی و عیسی و ابراهیم و امثـال اینهـا، بـین همـه کـس نبوده است...
فقط این است که برای حضرت زهرا سلام الله علیها است که آن که من دیده ام کـه جبرئیـل بـه طور مکرر در این 75 روز وارد می شده و مسائل آتیه ای که بر ذریه او می گذشته است، آن مـسائل را می گفته است و حضرت امیر هم ثبت می کرده است... در هر صورت، من این شرافت و فـضیلت را از همه فضایلی که برای حضرت زهرا ذکر کرده اند ـ با اینکه آنهـا هـم فـضایل بزرگـی اسـت ـ ایـن فضیلت را من بالاتر از همه می دانم که برای غیر انبیاء علیهم السلام آن هم نه همـه انبیـاء، بـرای طبقه بالای انبیا علیهم السلام و (بعض) از اولیائی که در مرتبه آنها هست، برای کس دیگر حاصل نشده... و این از فضایلی است که از مختصات حضرت صدیقه (سلام االله علیها) است.
استاد جهانگیری خاطرنشان کرد: امـام خمینـی در تجلیـل و بزرگداشـت مقـام فاطمـه، وی را هـمطـراز بـا پیـامبر صلی الله علیه و آله و سلم دانـسته می فرماید: زنی که افتخار خاندان وحی [است] و چون خورشیدی بر تارک اسلام عزیز می درخشد، زنی که فضائل او همطراز فضایل بی نهایت پیغمبر اکـرم و خانـدان عـصمت و طهـارت بـود. زنـی کـه هرکسی با هر بینش درباره او گفتاری دارد و از عهـده سـتایش او برنیامـده کـه احـادیثی کـه از خاندان وی رسیده به اندازه فهم مستمعان بوده و دریا را در کوزه نتوان گنجاند، و دیگران هرچـه گفته اند به مقدار فهم خود بوده، نه به اندازه مرتبت او.
وی افزود: کلام امام خمینی رضوان الله تعالی علیه حکایت از امر مهمی می کند؛ نزول جبرئیل برای فاطمه زهرا سلام الله علیها بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم امر بسیار مهمی است که توان درک آن دشوار است؛ شاید این کلام امیرالمؤمنین علیه السلام به درک بزرگی این کلام کمک کند؛ آنجا که می فرماید: با رحلت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم چیزی قطع شد که با رحلت هیچ پیامبر دیگری آن امر صورت نگرفت و آن، نزول وحی بوده است.
«انقطع بموت الرسول ما لم ينقطع بموت غيره من النبوة»
/270/260/20/