استاد رضا محققیان گورتانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «سنگرهای مبارزه با شیطان» پرداخت.

سنگر دوم: ازدواج

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: ازدواج در وقت نیاز یکی از سنگرهای بسیار مهم در نجات انسان از دست تیرهای ابلیس و لشگریانش است. جوانی که به موقع ازدواج کند، نیازهای او برآورده شده و دیگر نیاز به نگاه به نامحرم ندارد و در نتیجه از تیرهای ابلیس و لشگر او محفوظ می ‌ماند.

ناله ابلیس در وقت ازدواج جوانان

وی اضافه نمود: پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره می ‌فرماید: هر جوانی که در ابتدای جوانی و وقت نیاز به همسر ازدواج کند، شیطانی که می ‌خواسته آن جوان را گمراه سازد ناله می ‌کند که وای بر من وای بر من، این جوان با ازدواج به موقع خود دو سوم دینش را از من حفظ کرد، آن گاه پیامبر می ‌فرماید: این جوان باید مراقب یک سوم دیگر باشد.

«عَنْ عَلِيٍّ سلام الله علیه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم مَا مِنْ شَابٍّ تَزَوَّجَ فِي حَدَاثَةِ سِنِّهِ إِلَّا عَجَ‏ شَيْطَانُهُ‏ يَا وَيْلَهُ يَا وَيْلَهُ عَصَمَ مِنِّي ثُلُثَيْ دِينِهِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ الْعَبْدُ فِي الثُّلُثِ الْآخِرِ.» (الجعفريات (الأشعثيات)، ص: 89)

نقشه ابلیس در وقت نیاز به ازدواج

استاد محققیان در ادامه بیان کرد: یکی از نقشه‌ های خطرناک ابلیس این است که جوانان را از هزینه‌ های زیاد ازدواج می ‌ترساند و به آنان می‌ گوید در این زمان چه کسی از عهده مخارج ازدواج یا از هزینه زنان و نفقه و مهریه آنان برمی ‌آید و اگر ازدواج کنی، با این گرانی و هزینه ‌ها دچار فقر و تنگدستی می ‌گردی؛ پس از این سخن انسان را از ازدواج و حلال به سوی فحشاء و ارتباط حرام با نامحرم دعوت می‌ کند.

وی افزود: آیه قران برای رهائی و نجات انسان ‌ها از اين نقشه خطرناك شيطان نازل شده است: «الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ» شيطان شما را از فقير شدن مي ‌ترساند و به فحشاء دعوت مي كند، در حالي كه خداوند وعده مي ‌دهد، شما را ببخشد و از فضل و كرم خود به شما روزي فراوان بدهد. (بقره: 268)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: هرگز از فقیر شدن نترسید؛ پول و ثروت در دست خدا است؛ اگر به ازدواج نیاز دارید، به حساب وعده خدا اقدام کنید؛ خودش قول داده است که اگر شما کمی استقامت بخرج بدهید از فضل و کرم خودش به شما پول و ثروت حلال بدهد.

وی اضافه نمود: امام صادق سلام الله علیه و نیز پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره می فرماید: با توجه به قولی که خدا داده است، هر کس از ترس فقر ازدواج را ترک کند، در مورد خدا سوء ظنّ و بدگمانی داشته است؛ زیرا خدا وعده داده است هر کس ازدواج کند از فضل و کرمش نیاز مالی او را برطرف می‌ کند. «عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ سلام الله علیه قَالَ: مَنْ‏ تَرَكَ‏ التَّزْوِيجَ‏ مَخَافَةَ الْعَيْلَةِ فَقَدْ أَسَاءَ بِاللَّهِ الظَّنَّ. ؛ .. عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ: قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ مَنْ‏ تَرَكَ‏ التَّزْوِيجَ‏ مَخَافَةَ الْعَيْلَةِ فَقَدْ أَسَاءَ ظَنَّهُ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ- إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِه‏.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج ‏5، ص: 330)

نگراني پيامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در باره شهوات جنسي

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: پيامبراكرم صلی الله علیه و آله و سلم نگران اين است كه نكند، بر اثر نگاه‌ های حرام تیرهای ابلیس و لشگریان او بر قلب امّت او اصابت کرده و سپس گرفتار انحرافات جنسي (زنا، لواط، استمنا و..) شده و نيازهاي جنسي خود را از راه‏هاى حرام تامين كنند.

وی افزود: پيامبراكرم صلی الله علیه و آله و سلم در اين باره مي ‏فرمايد: سه چيز است كه من به خاطر آنها براي امتم مي‏ ترسم و نگران هستم: گمراه شدن آنها بعد از شناخت حق به اين كه توسط فتنه‏ هائي كه اتفاق مي ‏افتد، گمراه شوند و شكم پرستي و شهوت جنسي. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم ثَلَاثٌ أَخَافُهُنَّ عَلَى أُمَّتِي مِنْ بَعْدِي الضَّلَالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ وَ مَضَلَّاتُ الْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ.» (كليني، محمد بن يعقوب، الكافي، ج 2،  ص: 79)

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: نيز پيامبراكرم صلی الله علیه و آله و سلم مي ‏فرمايد: بيشترين ترس و نگراني من در باره امتم اين است كه گرفتار عمل قوم لوط شوند. پس اگر مردها به مردها و زنان به زنان اكتفا كنند، بايد از عذاب بترسند و منتظر عذاب باشند. «عَنِ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله و سلم أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي عَمَلُ قَوْمِ لُوطٍ فَلْتَرْتَقِبْ أُمَّتِيَ الْعَذَابَ إِذَا تَكَافَى الرِّجَالُ بِالرِّجَالِ وَ النِّسَاءُ بِالنِّسَاءِ.» (نوري، ميرزا حسين، مستدرك الوسائل، ج: 14،  ص: 347)

استاد محققیان خاطرنشان کرد: پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله و سلم كه پيامبر رحمت است، براي اين كه امتش از خطر شهوات و انحرافات جنسي در امان باشند و نجات يابند سه دستور داده است:

اول اين كه بسيار سفارش نموده به ازدواج در ابتداي جواني.

دوم اين كه فرموده است به نامحرم نگاه مكن.

سوم اين كه نهي فرموده از اين كه مرد و زن نامحرم، در مكاني كه ديگري نمي‏ تواند به آنجا وارد شود بمانند.

دعا و درخواست از خدا

استاد رضا محققیان گورتانی خاطرنشان کرد: یکی از راه‌ های نجات و رهایی از تیرهای ابلیس و لشگریان او دعا و درخواست از خدا است با دعا انسان از خدا کمک گرفته و با نیروی ایمان خود را حفظ می ‌کند و در نتیجه به نامحرم که می ‌رسد، به راحتی چشم خود را کنترل می‌ کند و تیرهای ابلیس و لشگریانش بر قلب او اصابت نمی ‌کند و نیز در صورتی که نیاز به ازدواج داشته باشد با دعا و درخواست از خدا به آسانی اسباب ازدواج او فراهم می ‌شود.

وی افزود: پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره به اصحاب خود توصیه نموده و فرموده است: هرگاه نگاه شما به زن زیبای نامحرم افتاد، برای رهایی از دست ابلیس و لشگریانش به سراغ همسر خود بروید؛ زیرا آنچه را این زن نامحرم دارد، همسر شما نیز دارد، پس مردی ایستاد و عرض کرد: ای رسول خدا! اگر همسر ندارد، چه کند؟ پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: در این صورت به سمت بالا نگاه کند و مراقب باشد که نگاه حرام نکند و از فضل خدا درخواست کند تا برای او موقعیّت ازدواج فراهم گردد. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم إِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْمَرْأَةِ الْحَسْنَاءِ فَلْيَأْتِ أَهْلَهُ فَإِنَّ الَّذِي مَعَهَا مِثْلُ‏ الَّذِي‏ مَعَ‏ تِلْكَ‏ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ أَهْلٌ فَمَا يَصْنَعُ قَالَ فَلْيَرْفَعْ نَظَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ لْيُرَاقِبْهُ وَ لْيَسْأَلْهُ مِنْ فَضْلِهِ.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏ 5، ص: 494)

توسل به اهل‌ بیت:

استاد محققیان خاطرنشان کرد: یکی دیگر از اسباب نجات از تیرهای ابلیس و رهایی در گرفتاری ‌ها توسل به اهل‌ بیت علیهم السلام است. امام صادق علیه السلام در این باره می ‌فرماید: هرگاه برای تو حاجتی باشد، پس با درود و صلوات بر پیامبر و آل پیامبر شروع کند و سپس دعا کند و دوباره بر پیامبر و آل او درود بفرستد؛ زیرا خدا بزرگوارتر از این است که دو طرف را قبول کند و دعای وسط را رها کند؛ پس هر گاه در دو طرف دعا صلوات بر پیامبر و آل او باشد، دعا پذیرفته می ‌شود. «قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ سلام الله علیه مَنْ كَانَتْ لَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَاجَةٌ فَلْيَبْدَأْ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ثُمَّ يَسْأَلُ حَاجَتَهُ ثُمَّ يَخْتِمُ بِالصَّلَاةِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَقْبَلَ‏ الطَّرَفَيْنِ‏ وَ يَدَعَ الْوَسَطَ إِذَا كَانَتِ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ لَا تُحْجَبُ عَنْهُ‏.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 494)

وی افزود: همچنین امام صادق علیه السلام می‌ فرماید: هر گاه کسی حاجتی دارد در کنار سر مبارک امام حسین سلام الله علیه بایستد و دعا کند و حاجتش را بخواهد که انشاء الله حاجت او برآورده می‌شود.

«رُوِيَ عَنِ الصَّادِقِ سلام الله علیه مَنْ‏ كَانَ‏ لَهُ‏ حَاجَةٌ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلْيَقِفْ عِنْدَ رَأْسِ الْحُسَيْنِ سلام الله علیه وَ لْيَقُلْ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّكَ تَشْهَدُ مَقَامِي وَ تَسْمَع‏ كَلَامِي وَ أَنَّكَ حَيٌّ عِنْدَ رَبِّكَ تُرْزَقُ فَاسْأَلْ رَبَّكَ وَ رَبِّي فِي قَضَاءِ حَوَائِجِي- فَإِنَّهَا تُقْضَى إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى.» (عدة الداعي و نجاح الساعي، ص: 64)

سنگر سوم: استمداد از نماز

استاد رضا محققیان خاطرنشان کرد: نماز نوعی جهاد و مبارزه با ابلیس و لشگریان او است و اگر نماز به صورت جماعت باشد پیروزی بر ابلیس آسان‌تر خواهد بود، و در جنگ هرچه تعداد رزمندگان بيشتر و نظم و هماهنگی بهتر باشد پيروزي آسان‏تر بدست می‌آید به همین جهت به نماز جماعت دستور اكيد داده شده است. از آن جهت كه نماز جنگ با هوا و هوس و جهاد با ابلیس است، محل نماز را محراب می‌گويند، محراب یعنی محل حرب و جنگ.

وی افزود: اگر قبل از نماز تیری از تیرهای ابلیس و لشگریانش به قلب جوان اصابت نموده باشد با نماز اول وقت و با نماز با حضور قلب می‌توان اثر آن تیر را شستشو داده و جبران نمود؛ این که ابلیس این قدر نسبت به نماز جوان حساس است و از نماز خواندن فرد جوان ناراحت می ‌شود و ناله می ‌کند، همان گونه که در وقت ازدواج جوان ناله می‌ کند، به جهت این است که نماز به نوعی اثر تیرهای ابلیس و لشگریانش را از بین می ‌برد و جوان را به توبه و به صراط مستقیم باز می ‌گرداند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امام صادق علیه السلام در این باره می ‌فرماید: بر شما باد به طولانی نمودن رکوع و سجود؛ زیرا هرگاه یکی از شما رکوع و سجود خود را طولانی سازد، ابلیس پشت سر او ندا دهد: ای وای بر من! این شخص اطاعت کرد و من معصیت نمودم، او سجده کرد و من امتناع نمودم. «عَنْ أَبِي أُسَامَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ سلام الله علیه يَقُولُ‏ ... وَ عَلَيْكُمْ بِطُولِ الرُّكُوعِ وَ السُّجُودِ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَطَالَ الرُّكُوعَ وَ السُّجُودَ هَتَفَ إِبْلِيسُ مِنْ خَلْفِهِ وَ قَالَ يَا وَيْلَهُ‏ أَطَاعَ‏ وَ عَصَيْتُ وَ سَجَدَ وَ أَبَيْتُ..» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 77)

وی اضافه نمود: ولی اگر تیرهای فراوانی به قلب او اصابت کرده باشد، در نماز حضور قلب و توجه نیست و نماز اثر چندانی نخواهد داشت.

حضور قلب و توجه در نماز

استاد محققیان گورتانی خاطرنشان کرد: علامت قبولي هر عبادتي مثل نماز حضور قلب و توجه قلبی به مناجات خود با خداوند است. چنان چه پيامبراكرم صلی الله علیه و آله و سلم مي ‌فرمايد: برخي از نمازها نصف آن قبول می‌شود و برخي ثلث و برخي يك چهارم و برخي يك پنجم آن و گاهي يك دهم يك نماز، قبول مي شود. و گاهي برخي نمازها در هم پيچيده شده آن گونه كه لباس پوسيده و بي‌ ارزش پيچيده مي ‌شود و بر صورت صاحب آن نماز زده مي ‌شود. و آن مقدار از نماز تو قبول مي ‌شود كه در آن حضور قلب وتوجه داشته باشي. «عَنِ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله و سلم إِنَّ مِنَ الصَّلَاةِ لَمَا يُقْبَلُ نِصْفُهَا وَ ثُلُثُهَا وَ رُبُعُهَا وَ خُمُسُهَا إِلَى الْعُشْرِ وَ إِنَّ مِنْهَا لَمَا يُلَفُّ كَمَا يُلَفُّ الثَّوْبُ الْخَلَقُ فَيُضْرَبُ بِهَا وَجْهُ صَاحِبِهَا وَ إِنَّمَا لَكَ مِنْ صَلَاتِكَ مَا أَقْبَلْتَ عَلَيْهِ بِقَلْبِك.» (مستدرك الوسائل، ج 3، ص 58)

وی افزود: حضور قلب، فقط با مراقبه حاصل مي ‌شود. پس بايد، در تمام ساعات روز مراقب افكار وافعال و تمام حالات خود باشد و هر كس به همان اندازه كه در ساعات شبانه روز مراقبه دارد، به همان اندازه در نمازش حضور قلب پيدا مي ‌كند؛ از این رو گاهي ثلث نماز يا كمتر يا بيشتر، با حضور قلب است، و همان مقدار قبول مي ‌گردد. اما كسي كه قبل از نماز، به دنبال هوي و هوس و شهوات خود بوده، به نماز هم كه مي ‌ايستد ناخودآگاه حواس او به همان سو مي ‌رود.  به همين دليل خداوند براي نمازهاي فريضه و نافله تعقيبات قرار داده است كه هر گاه، مقداري از نماز واجب به خاطرنداشتن حضور قلب قبول نشد، اين نقص با نافله و تعقيبات نماز جبران شود. و انسان به درگاه الهي تقرب جويد.

استاد محققیان خاطرنشان کرد: امام صادق علیه السلام در اين باره مي ‌فرمايند: هر كس نماز مي ‌خواند و در نماز حضور قلب داشته فكر او جاي ديگري نباشد، به همان اندازه، كه در نمازش حضور قلب داشته از او قبول مي شود. پس گاهي ثلث نماز و گاهي كمتر يا بيشتر آن قبول مي شود و ما به سنت امر نموديم تا نقصان فريضه  به سبب آن برطرف گردد. «قَالَ الصَّادِقُ سلام الله علیه اشْغَلْ قَلْبَكَ بِصَلَاتِكَ فَإِنَّهُ لَا يُقْبَلُ مِنْ صَلَاتِكَ إِلَّا مَا أَقْبَلْتَ عَلَيْهِ مِنْهَا بِقَلْبِكَ حَتَّى أَنَّهُ رُبَّمَا قُبِلَ مِنْ صَلَاةِ الْعَبْدِ رُبُعُهَا أَوْ ثُلُثُهَا أَوْ نِصْفُهَا وَ لَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُتِمُّهَا لِلْمُؤْمِنِينَ بِالنَّوَافِلِ.» (من لايحضره الفقيه،  ج 1، ص 303)

وی اضافه نمود: از این رو تعقیبات نماز خصوصا تسبيحات حضرت زهرا سلام الله علیها بسیار مهم است و باید بر آن مداومت شود و به سبب آن نقصان نمازها تكميل شده و نماز مورد قبول پروردگار قرار می ‌گيرد.

سنگر چهارم: استمداد از روزه؛ روزه سپری در مقابل تیرهای ابلیس و لشگر او

استاد رضا محققیان گورتانی خاطرنشان کرد: یکی از سنگرها و سپرها در مبارزه با تیرهای ابلیس روزه است؛ جوانی که موقعیّت ازدواج برای او فراهم نیست باید با روزه گرفتن آن قوّه شهوت را مؤقّت با روزه به کنترل در آورد تا از گزند ابلیس و لشگریانش محفوط باشد.  پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره می ‌فرماید: روزه سپری است در مقابل آتش دوزخ. «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم الصَّوْمُ‏ جُنَّةٌ مِنَ النَّار.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج ‏4، ص: 62)

وی افزود: آتشی که ابلیس و لشگر تیرانداز او انسان را به سوی آن می‌ کشانند، آتش شهوت است و وسیله ‌ای که با آن می‌توان آن آتش را تا حدودی مهار نمود روزه است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: همچنین در روایت است که پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم به اصحاب خود فرمود: آیا به شما خبر دهم به کاری که اگر انجام دهید شیطان از شما دور می‌شود آن مقدار که مشرق با مغرب فاصله دارد؟ عرض کردند: بلی. فرمود: روزه شیطان را به زمین زده و صورت او را سیاه می‌کند و صدقه کمر او را می‌شکند و دوستی در راه خدا با خوبان ادامه دادن بر عمل صالح سبب می‌شود که راه نفوذ ابلیس و لشگر او قطع شود و استغفار رگ‌ های قلب ابلیس را قطع نموده و هر چیزی زکاتی دارد و زکات بدن روزه است. (الكافي، ج‏4، ص: 62)

استاد رضا محققیان گورتانی در کلام پایانی گفتگو با خبرنگار نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: امیدواریم خداوند این أثر را از ما قبول کند و ما را از وساوس شیطان و خطرات ابلیس و لشگریانش حفظ کند و قلب آقا امام زمان را از ما راضی و خشنود گرداند. والحمد لله رب العالمین.

/270/260/20/