استاد ربانی گلپایگانی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع: «بررسی و تحلیل ازدواج سفید» پرداخت.

بررسی و تحلیل ازدواج سفید.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: اخیرا در جشنواره فیلم فجر، سخنانی از سوی یک خانم هنرپیشه درباره ازدواج بدون صیغه مطرح شد. در مورد این سخنان مطالب مختلفی مطرح شده است. وی گفته بود صرف رابطه روحی و عاشقانه برای ازدواج دو نفر کافی است و دیگر نیازی به خواندن صیغه نیست.

وی افزود: در این میان برخی به ندرت مسأله ازدواج سفید را مطرح کرده و آن را مصداق ازدواج یا نکاح معاطاتی شمرده اند تا به این وسیله، مشروعیتی برای آن پیدا کنند. برخی نیز گفته اند این خانم، نویسنده فیلمنامه فیلم نمور است که در آن پسر و دختری به صورت غیر شرعی رابطه برقرار کرده و صاحب فرزندی شده اند. و بعد آن مرد، به خارج سفر کرده و این زن و فرزندش را تنها می گذارد. سپس برادر این زن، سرپرستی خواهر را به عهده گرفته و او را به ازدواج دوستش در می آورد.

استاد ربانی گلپایگانی خاطرنشان کرد: اکنون به بررسی دو مساله در این باره می پردازیم:

1- ازدواج سفید چیست و از کجا آغاز شده و چه پیامدهایی دارد؟

2- آیا می توان ازدواج سفید را مصداق ازدواج معاطاتی و مورد تایید اسلام دانست یا نه ؟ 

ازدواج سفید و پیشینه آن

این استاد برجسته حوزه علمیه قم در ادامه خاطرنشان کرد: ازدواج سفید عبارت است از زندگی مشترک مرد و زن، بدون اینکه ازدواج رسمی و خطبه عقدی میان آنها واقع شود. در این نوع ازدواج، هیچ گونه تعهد شرعی و حقوقی برای طرفین شکل نمی گیرد و هیچ کدام نمی توانند مدعی حقی نسبت به دیگری باشند. این ازدواج پدیده ای غیر قانونی و غیر شرعی است.

وی اضافه نمود: در مورد پیشینه این نوع ازدواج همان طور که اهل تحقیق گفته اند، این نوع ازدواج ابتدا در آمریکا تحت عنوان «جنبش آزادی زنان» صورت گرفته است. بعدا برخی از کارشناسان مسائل اجتماعی از آن با عنوان «انقلاب جنسی» یاد کردند. بر اساس این تحقیق تا سال 1970 میلادی، در آمریکا زندگی زن و مرد بدون ازدواج رسمی جرم به شمار می آمد و بعد از آن ازدواج سفید پدید آمد. بر اساس آمارهای رسمی از سال 1960 تا 2000 میلادی، میزان ازدواج های غیر رسمی 10 برابر شده است و اکنون این نوع ازدواج در این کشور و کشورهای اروپایی به امری عادی تبدیل شده است.

ازدواج سفید در ایران و عوامل شکل گیری آن

استاد ربانی گلپایگانی خاطرنشان کرد: در سال های اخیر تحت تاثیر فرهنگ غربی و تبلیغاتی که از طریق رسانه های مجازی و غیر مجازی صورت گرفته است، برخی جوانان کشور ما نیز تحت تأثیر این القائات قرار گرفته و به این نوع ازدواج توجه و گرایش پیدا کرده اند. برای این گرایش، عواملی را ذکر کرده اند که از این قرار است:

1. مهمترین عامل این گرایش مسائل اقتصادی است. جوان از سویی دارای نیازهای طبیعی جنسی است و از سوی دیگر مشکلات اقتصادی اجازه این کار را به آنها نمی دهد.

2. بالا رفتن سن ازدواج نیز یکی از عواملی است که توجه به این نوع ازدواج را پدید آورده است.

3. عامل دیگری که برخی برای این ازدواج مطرح کرده اند، مساله آشنایی پیش از ازدواج طرفین و شناخت بیشتر خصوصیات همدیگر است.

4. عامل دیگر بالارفتن آمار طلاق است. متاسفانه وقتی جوانان از این آمارها مطلع می شوند، رغبت به ازدواج رسمی در آنها کم شده و به سمت اینگونه ازدواج های غیر رسمی سوق پیدا کرده اند.

5. عامل دیگر، مقید نبودن برخی به شرعیت اسلامی است.

6. عدم مسئولیت پذیری برخی نسبت به ازواج رسمی نیز عامل دیگری برای اقبال این ازدواج است.

معایب ازدواج سفید

1. این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: تعهد و وفاداری از شاخصه های ازدواج رسمی است؛ در حالی که در ازدواج سفید چنین وفاداری و تعهدی نیست.  

نکته:

وی افزود: ازدواج رسمی و صحیح آن است که بر اساس چهارچوب توصیه هایی آیات و روایات و سیره ائمه طاهرین (ع) صورت گیرد، هما ازدواجی که در زندگی پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت ایشان به نمایش گذاشته شده است. متأسفانه برخی ناآگاهی ها و عمل نکردن به آداب و رسوم اسلامی را به عنوان کاستی و نارسایی دین معرفی می کنند. اینان به جای اینکه علل این ناکامی ها را به درستی از نظر فردی و اجتماعی ریشه یابی کنند، فرافکنی کرده و به دین و اسلام و گاه خداوند متعال نسبت می دهند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در این میان تعبیری که آن خانم هنرپیشه هم مطرح کرده که اگر میان دو نفر عشق باشد، پیوند ازدواج آنها بدون عقد هم صحیح است، نادرست است، زیرا این گونه التذاذها عشق نیست، بلکه لذت های حیوانی است. عشق یک امر انسانی و دائمی است. نباید میل جنسی که امری موقت است عشق نامید. زندگی عاشقانه آن است که بر اساس ارزش های انسانی شکل گرفته باشد. متاسفانه ضربه هایی که این گونه سخنان و تحریف مفاهید به ارزش ها و فرهنگ زده می شود بسیار زیاد است.

2. استاد ربانی گلپایگانی خاطرنشان کرد: در ازدواج رسمی روابط خانوادگی استوار و نظامند است، اما در ازدواج سفید این روابط اختلال پیدا می کند. خانواده مهمترین هسته یک جامعه سالم است و متاسفانه این آن چیزی است که مورد غفلت قرار گرفته است. مقام معظم رهبری در برخی سخنان خویش فرمودند که نقش مادر بودن برای یک زن تحقیر شده و اموری که جنبه ثانوی و یا غیر ثانوی دارد، به عنوان معیار فرهیختگی و دانایی برای زنان مورد تقویت قرار گرفته است. این ها ضربه هایی است که در فیلم ها، سریال ها و گفت و گوها و فضای مجازی ایجاد شده است.

3. وی اضافه نمود: در ازدواج سفید یک تعهد مالی برای خانم وجود ندارد، اما در ازدواج رسمی این تعهد شکل می گیرد.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: نگاه قرآن و معصومین (ع) به ازدواج نگاه بلند و متعالی است. قرآن می فرماید: «هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُن‏» (سوره بقره، آیه 187)

و در آیه دیگر می فرماید: «وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُون‏» (سوره روم، آیه 21)

وی افزود: این آن نگاه بلند در جهان بینی قرآن و اهل بیت (ع) به ازدواج است. متاسفانه برخی آگاهی کافی نداشته و توهمات خود و یا برخی رفتارهای نادرست برخی متدینین را به اسلام نسبت می دهند. شهید مطهری می فرماید: اینکه قرآن فرموده: «الرجال قوامون علی النساء» به این معنا نیست که مرد در خانه حق تحکم دارد، بلکه معنای آن این است که مدیریت این نهاد بعد از مشورت و گفت و گو به عهده مرد است. تصمیم گیری برای حفظ کیان خانواده با مرد است و این به معنای تحکم کردن او نیست. اساسا اگر مرد حکمی بدون منطق و میزان و استدلال بیان کند نارست و برخلاف آموزه های اسلام است. متاسفانه در رفتارهای برخی مردان در خانواده کارهایی دیده می شود که زدگی و نفرت به همراه می آورد اما نباید این کارهای غیر اسلامی را به اسم اسلام نهاد.

4. استاد ربانی گلپگانی خاطرنشان کرد: ازدواج سفید از آنجا که روابطی نامشروع است فساد را در جامعه گسترش می دهد و فساد بنیان اجتماع را به هم می ریزد. البته این به معنای آن نیست که سایر فساد ها را نباید در نظر گرفته بلکه همه باید مورد نظر باشد، اما وقتی فسادی مطرح شده و افرادی می خواهند آن را ترویج و به شکل یک هنجان نشان دهند مساله حساس تر می شود. مساله اختلاس هم قبیح است اما قبح آن ترویج نمی شود و زشتی آن برای همه روشن است و حتی خود اختلاس گر و ربا خوار هم کار خود را توجیه می کند، اما در اینجا این رابطه نامشروع توجیه شده و سعی می کنند به صورت هنجار نشان دهند. اینجا در حقیقت کاری منکر را معروف نشان می دهند و به همین خاطر حساسیت ها نسبت به آن بیشتر می شود. اینکه برخی تخطئه می کنند که عالمان دین چرا اینجا بسیج می شوند و جای دیگر نمی شوند، نه اینگونه نیست، آنها در جاهای دیگر نیز اعتراض می کنند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آنچه بیان شد، معایب و آسیب های ازدواج سفید در مقابل منافعی است که ازدواج رسمی به همراه دارد. انشاء الله در گفتار بعد مساله توجیه فقهی برخی در مورد معاطاتی بودن این ازدواج بیان می شود. 

/270/260/21/