به مناسبت میلاد قمر منیر بنی هاشم، ابوالفضل العباس علیه السلام، استاد سید محمد مهدی راجی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به قطره ای از دریای فضایل آن حضرت پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: از فضایل حضرت عباس علیه السلام بسیار گفته اند و شنیده ایم؛ از وفاداری ایشان، از ادب ایشان، از توجه ایشان به مسائل و بصیرت ایشان شنیده ایم؛ از عبادت ایشان شنیده ایم؛ به گونه ای که حتی از قاتل ایشان نقل شده است کسی را کشته است که اثر سجود بر پیشانی او نقش بسته بود. اینها مطالبی است که زیاد گفته می شود.

وی افزود: آنچه می خواهیم به آن بپردازیم و کمتر به آن پرداخته شده است، علم و فقاهت ایشان است. برخی از بزرگان روی این مطلب صحه گذاشته اند. جدای از اینکه از امیرالمؤمنین هم روایت نقل شده است. این روایت را مرحوم شبّر در ادب الطف نقل کرده است:  «اِنَّ ولدى العبّاس زُقَّ العلم زُقّاً» همان گونه که جوجه ای از مادرش غذای آماده می گیرد، فرزندم عباس علم را به همین صورت علم را دریافت کرده است.

استاد سید محمد مهدی راجی در ادامه خاطرنشان کرد: شاید برخی در سند روایت خدشه وارد کنند؛ اما باید گفت بزرگانی از علما نیز روی این مطلب صحه گذاشته اند. مرحوم شیخ عبدالواحد مظفر در بطل الغدیر تصریح می کند که حضرت عباس علیه السلام از فقهای عظام و علمای اعلام بوده است؛ بدون شک ایشان متفرّد و وحید در فقاهت وعلم بوده است.

وی افزود: مرحوم شیخ عبدالله مامقانی در تنقیح المقال فی علم الرجال تصریح کرده اند: «و قد کان من فقهاء أولاد الأئمه علیهم السلام» این تعبیر، تعبیر کمی نیست؛ اینگونه نبود که هر کس فرزند امام باشد، به فقاهت رسیده باشد؛ شاید کسی اشکال کند که «فقیه» در معنای لغوی استعمال شده باشد؛ پاسخ می دهیم که این  کلام را مرحوم «مامقانی» که در سده اخیر می زیستند، بیان کردند؛ طبعا این کلمه را در معنای اصطلاحی خودشان استعمال کرده اند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حضرت آیت الله العظمی وحید خراسانی تصریح کرده اند که منشأ کمالات قمر بنی هاشم، علم اوست؛ اگر می بینیم که ایشان در اوج ادب و وفا به امام حسین علیه السلام و در اوج شجاعت و سایر فضایل است، قطعا باید عالم باشد؛ شخصی که عالم نیست، نمی تواند در این قله ها قرار بگیرد؛ درک این قله ها با همراهی علم خواهد بود.

وی اضافه نمود: استدلال دیگر زیارتنامه مأثور ایشان است که «السلام علیک أیها العبد الصالح المطیع لله و رسوله و لأمیرالمؤمنین و للحسن و الحسین» این تعبیر به «اطاعت ایشان نسبت به فرامین الهی و ائمه اطهار علیهم السلام، چه چیز را نشان می دهد؟ این تعبیر را بگذارید کنار این آیه قرآن «إنّما یخشی الله من عباده العلماء» «إنّما» مفید بر حصر بر مدخول إنما است؛ حصر در خشیت؛ در اینجا مدّ نظر است؛ خشیت علما برای رسیدن به مقام عبودیت است. مقام عبودیت محصول مقام خشیت است؛ اگر قرار باشد، فقط علما به این مقام برسد، قمر بنی هاشم، طبق این زیارتنامه به این مقام رسیده است؛ پس معلول مقام خشیت و اطاعت هم باید حاصل شده باشد. با توجه به آیه قرآن و زیارت مأثوره ای که وارد شده است، می توانیم به مقام علمی ایشان برسیم.

استاد سید محمد مهدی راجی خاطرنشان کرد: خوب است به برخی از قضایایی که نقل شده است بر اینکه برخی گمان کرده اند درس هایی را که فرا گرفته  اند و بحث کرده اند، قمر بنی هاشم دستشان تهی است و چیزی از آنها ندارند، چرا که چیزی از ایشان در این موارد بحث نشده است.

وی افزود: برخی از آقایان علما، از نجف به زیارت امام حسین علیه السلام می رفتند؛ در بین راه در فرات غسل زیارت کردند؛ یکی از آنها گفت برای من ثابت نیست علم قمر بنی هاشم؛ مقام ایشان، مقام شهید است؛ وزن من از لحاظ علمی از ایشان بالاتر است؛ شاید استدلال هم آورده باشد که «مداد العلماء افضل من دماء الشهداء» مداد عالم است که دفع شبهات می کند و اثرش از خون شهید بالاتر است. چنین گمانی کرد؛ اما نقل شده است که در همان جا داخل چاه به حدّ فجیعی افتاد؛ که مجبور شدند رفقایش او را از چاه بیرون بیاورند و در فرات شست و بدهند؛ چون وضعش خیلی خراب شده بود. این بزرگوار در کربلا روبروی حرم عباس قمر بنی هاشم علیه السلام توبه کرد و به شدیدترین وجه عذرخواهی نمود.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در روایتی از امام سجاد علیه السلام نقل شده است که مقام و منزلتی که قمر منیر بنی هاشم علیه  السلام دارد، منزلتی است که «یغبط بها جمیع الشهداء» یک زمانی در محضر آیت الله العظمی وحید خراسانی بودیم؛ ایشان می فرمودند: این فقره یعنی از حضرت آدم و هابیل شروع می شود، الی یوم القیامه.

وی اضافه نمود: این جمیع الشهداء مفید عموم است؛ و همه شهدا را شامل می شود؛ در میان شهدا، علما هم هستند؛ از این رو مقام قمر بنی هاشم که از همه علمای شهید بالاتر است، یعنی از جایگاه علم فقه هم بالا هم باید برخوردار بوده باشند.

استاد سید محمد مهدی راجی خاطرنشان کرد: در قضیه دیگری شخص قمر بنی هاشم علیه السلام به این نکته توجه دادند که «من شاگرد پدرم امیرالمؤمنین و امام حسن و امام حسین علیهم السلام بوده ام» کل ابزار علم برای آن است که به حقیقت علم دست بیابیم؛ قمر منیر بنی هاشم علیه السلام حقیقت علم را مستقیما از آن انوار مطهره دریافت می کردند. از این رو چه تصوری است که برای برخی پیش آمده بود که در جایگاه علمی ایشان شک داشته اند!

وی افزود: بیان شده است که اگر حتی آن روایت اولیه از امیرالمؤمنین علیه السلام هم پذیرفته نشود، به چند طریق می توان به جایگاه علمی ایشان دست یافت. ان شاء الله به زودی زود زیارت کربلای امام حسین علیه السلام و زیارت قمر بنی هاشم علیه السلام نصیب همه عاشقان ایشان بشود.

/270/260/21/