به مناسبت نیمه شعبان و سالروز میلاد منجی عالم بشریت، حجت بن الحسن المهدی علیه السلام، استاد محمد علی خادمی کوشا از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع ویژگی های منتظران پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: قبل از عزیزانی که در مسیر احیای نام و یاد حضرات ائمه و خصوصا حضرت ولی عصر علیه السلام و عجّل الله تعالی فرجه و جعلنا الله من انصاره و اعوانه تلاش می کنند، تشکر ویژه کنم و برای آنها حسن عاقبت و برکات و عزت دنیا و آخرت را برای آنها مسألت دارم؛ عزیزانی که در سایت نشست دوره ای اساتید فعالیت می کنند، خصوصا در زمینه معارف دینی و احیای نام اهل بیت عصمت و طهارت و تبلیغ دین فعالیت دارند، خوشا به سعادتشان و  ان شاء الله خداوند از آنها قبول بفرماید.

وی افزود: خوب است در کنار صفات و ویژگی های منتظران به وظایف منتظران اشاره شود؛ حتی حضرات اهل بیت علیهم السلام در ارشاداتی که در خصوص امام زمان و انتظار فرج داشتند، بیشتر وظایف را بیان می کردند؛ البته طبیعی است که در کنار وظیفه می توانیم صفات منتظران را هم دریابیم و از هر وظیفه ای که بیان می شود، صفات منتظران آشکار می شود و هر کسی می تواند درک کند که آیا در عداد منتظران قرار دارد یا خیر. آنگاه که به وظایفی که اهل بیت علیهم السلام عمل نماید، طبیعتا منتظر قلمداد می شود و صفت منتظران را هم داشته باشد. اگر جز این باشد، خودش بداند که باید تجدید نظر کند؛ چرا که از منتظران نیست.

استاد خادمی کوشا خاطرنشان کرد: یکی از اساسی ترین وظایف برای منتظران، شناخت امام و اعتقاد قلبی به امام است. طبیعتا در کتنار این مورد می توانیم بگوییم صفت منتظران این است که امامشان را می شناسند و از دل به امام معتقد هستند. مرحوم کلینی از امام باقر علیه السلام روایت کرده است: فضیل بن یسار می ‌گوید شنیدم حضرت ابا جعفر امام محمد باقر علیه السلام فرمود:

هر کس ‍ در حالی که امامی نداشته باشد بمیرد، مردنش مردن جاهلیت است و هر کسی که در حال شناختن امامش بمیرد، پیش افتادن و یا تأخیر این امر (دولت آل محمد، علیهم السلام) او را زیان نرساند و هرکس بمیرد، در حالی که امامش ‍ را شناخته، همچون کسی است که در خیمه قائم، علیه السلام، با آن حضرت باشد.

«عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ‏ مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ فَمِيتَتُهُ مِيتَةُ جَاهِلِيَّةٍ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ‏ لِإِمَامِهِ‏ لَمْ‏ يَضُرَّهُ تَقَدَّمَ هَذَا الْأَمْرُ أَوْ تَأَخَّرَ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ عَارِفٌ لِإِمَامِهِ كَانَ كَمَنْ هُوَ مَعَ الْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ» (كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي (ط - الإسلامية) - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق؛ ج ‏1؛ ص 371)

وی افزود: خیلی جالب است که شناخت پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم را برای مرگ اسلامی کافی نمی داند؛ می فرماید: اگر شناخت امامش نباشد، مانند کسی است که همانند جاهلیت، قبل از بعثت پیغمبر اکرم از دنیا رفته است. نقطه مقابلش هم بیان می کند؛ که اگر  امام زمانش را بشناسد، مهم نیست که امامش ظهور بکند یا ظهور نکند. مهم آن است که این فرد امامش را شناخته است و با همین شناخت امام از دنیا رفته است.

جالبتر اینکه امام در ادامه می فرماید: کسی که امامش را بشناسد، اگر با همان حالت هم بمیرد، « كَانَ كَمَنْ هُوَ مَعَ الْقَائِمِ فِي فُسْطَاطِهِ» مانند کسی است که در خیمه امام زمان علیه السلام است. این کلام، نشانگر عظمت معرفت امام زمان علیه السلام است. اگر کسی امام زمانش را بشناسد، اینگونه می تواند همدوش امام زمانش باشد.و از این رو غصه ندارد که در زمان ظهور امام هست یا نیست؛ چرا که همیشه با امامش است؛ امام برای او ظهور کرده است.

معتقد به امام، کسی است که خودش را کنار امام می بیند؛ اگر انسان معتقد به امام باشد، امام در کنارش حاضر است. از این رو است که روایت می فرماید: مانند کسی است که در خیمه امام و با امام است. این امر، یکی از وظایف و صفات منتظران است.

استاد محمد علی خادمی کوشا خاطرنشان کرد: یکی دیگر از وظایف و نیز، صفات منتظران آن است که منتظر امام، کسی است که حالت انتظار داشته باشد؛ وظیفه یک شیعه و وظیفه هر انسانی که معتقد به اسلام باشد و مسلمان باشد، این است که نسبت به امام زمانش، حالت انتظار داشته باشد.

در روایتی از امام صادق علیه السلام اینچنین آمده است:

«ثمّ قال: من سرّه أن يكون من أصحاب القائم فلينتظر و ليعمل بالورع و محاسن الأخلاق، و هو منتظر، فإن مات و قام القائم بعده كان له من الأجر مثل أجر من أدركه، فجدّوا و انتظروا هنيئا لكم أيّتها العصابة المرحومة» (الغيبة، النعماني: الباب 11/ 16، قال: حدّثنا أحمد بن محمّد بن سعيد بن عقدة ....؛ ابن عقده كوفى، احمد بن محمد، فضائل أمير المؤمنين عليه السلام - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1424 ق. ؛ ص147)

وی افزود: حضرت علیه السلام می فرماید کسی که جزو اصحاب قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف بودن، او را مسرور می کند، باید منتظر باشد. انتظار بکشد؛ و در کنار این انتظار گفتن، می فرماید: باید تقوا و ورع داشته باشد و به این هم اکتفا نکند، بلکه اخلاقش بدرخشد؛ محاسن و نیکویی های اخلاق و بزرگواری های اخلاقی را در وجودش داشته باشد. در حالی که حالت انتظار دارد. بنابراین یکی از وظایف شیعیان و کسانی که می خواهند در عِداد منتظران قرار بگیرند، این است که یک حالت انتظار فعال داشته باشند؛ نه اینکه فقط بنشینند و صرفا دعا کنند؛ بلکه به گونه ای باشد که در ظاهر اعمال او انتظار متجلی بشود؛ این امر با همرنگ شدن با امامش امکان دارد؛ به اینکه ورع و تقوا داشته باشد و متخلق به اخلاق حسنه باشد.  

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در یکی از روایاتی که از خودِ امام زمان علیه السلام نقل شده است، حضرت می فرماید: هر کسی از شما تلاش و عمل کند تا به ما نزدیک بشود. و محبت ما را در وجودش متجلی نماید. در این روایت که هم در الاحتجاج و هم کافی آمده است، بیان شده است: حتما از آن چیزی که ما از آن، ناراضی می شویم، دوری کند. حضرت می فرماید: امرمان که همان ظهور است و پایان مدّت غیبت، یک باره اتفاق می افتد؛ و وقتی یک باره اتفاق افتاد، هر کسی که با ما بود، در عداد یاران ما قرار می گیرد و هر کسی آماده نبود، نمی توان نجات پیدا کند. چه بسا در موقعیتی قرار بگیرد که اصلا فرصت توبه نداشته باشد و یا در یک جایگاهی قرار بگیرد که اصلا توبه برایش فایده نداشته باشد. از این رو هشدار می دهد که خودتان را آماده کنید.

استاد محمد علی خادمی کوشا خاطرنشان کرد: دوست دارم این روایت برای جوانان و قشرهای مختلف جامعه بیان بشود؛ آن چیزی که ما را نگاه داشته است و نمی گذارد ما ظهور کنیم، آن است که ما در بین شیعیان و مردم چیزهایی را می بینیم که مورد پسند ما نیست. و اهل گناه هستند.

وی افزود: اگر می خواهیم که حالت انتظار در ما باشد، باید ظاهر ما به گونه ای باشد که مرتکب گناهان نباشیم؛ ظاهر ما به گونه ای باشد که بیانگر اعتقاد ما و انتظار ما نسبت به حضرت باشد.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: باید حق امام را بشناسد و آن را ادا کند؛ چه اینکه این مطلب یکی از وظایف منتظران است؛ ما در دعای ندبه می خوانیم « وَ أَعِنَّا عَلَى تَأْدِيَةِ حُقُوقِهِ إِلَيْهِ، وَ الِاجْتِهَادِ فِي طَاعَتِهِ، وَ اجْتِنَابِ‏ مَعْصِيَتِهِ‏، وَ امْنُنْ عَلَيْنَا بِرِضَاهُ، وَ هَبْ لَنَا رَأْفَتَهُ وَ رَحْمَتَهُ، وَ دُعَاءَهُ وَ خَيْرَهُ، مَا نَنَالُ بِهِ سَعَةً مِنْ رَحْمَتِكَ، وَ فَوْزاً عِنْدَكَ»

وی افزود: در فقره ای از این عبارت می خوانیم: «و امنن علینا برضاه»؛ خداوند متعال نسبت به هر نعمتی تعبیر به «منّت» نکرده است؛ فقط دو نعمت را در بین نعمت ها از واژه نعمت نام برده است؛ یک مورد نعمت رسالت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بوده است که فرمود:

«لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنينَ إِذْ بَعَثَ فيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفي‏ ضَلالٍ مُبين‏» يقيناً خدا بر مؤمنان منّت نهاد كه در ميان آنان پيامبرى از خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آنان مى ‏خواند و [از آلودگى‏هاى فكرى و روحى‏] پاكشان مى ‏كند، و كتاب و حكمت به آنان مى ‏آموزد، و به راستى كه آنان پيش از آن در گمراهى آشكارى بودند (آل عمران: 164)

استاد خادمی کوشا خاطرنشان کرد: مورد دومی که خداوند متعال به خاطر اعطای آن، بر مؤمنین و مردم منّت گذاشته است، این آیه شریفه است:

«وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين‏» و ما مى ‏خواستيم به آنان كه در آن سرزمين به ناتوانى و زبونى گرفته شده بودند، نعمت هاى باارزش دهيم، و آنان را پيشوايان مردم و وارثان [اموال، ثروت‏  ها و سرزمين ‏هاى فرعونيان‏] گردانيم. (القصص: 5)

وی در ادامه بیان کرد: این آیه شریفه تفسیر شده است به وجود مبارک امام زمان علیه السلام؛ البته در جای دیگر، به واسطه اعطای اصل اسلام، منت می گذارد که شامل هم «نبوت» و هم «ولایت» می شود. وقتی خداوند وجود نازنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ولایت را نعمت بزرگ می شمارد، جا دارد تا انسان نسبت به این نعمت توجه بیشتری کند؛ در دعای ندبه مسلمان ها را بر این نعمت الهی یعنی ولایت توجه می دهد؛ و در ادامه به مسلمان ها می آموزد که تقاضای دیگری هم داشته باشند و آن «و امنن علینا برضاه» می توان از این نکته استفاده کرد که یکی از صفات منتظران آن است که رفتار و گفتارشان مرضیّ رضای امام زمان است و همیشه هم دغدغه شان امام زمان علیه السلام و عجل الله فرجه است.

وی افزود: البته منتظران وظایف دیگری هم بر دوش دارند که یکی از آنها دعا برای منجی عالم بشریت است که ان شاء الله در فرصت های دیگر به آن خواهیم پرداخت. اللهم عجل لولیک الفرج

/270/260/20/