به مناسبت فرا رسیدن نیمه شعبان و سالروز پر نور و سرور میلاد منجی عالم بشریت و امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف، استاد مصطفی احدی نسب از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به ادامه بحث در موضوع «شرایط امام از دیدگاه شیخ آل محسن» پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در قسمت قبل به بیان مختصری از شرایط و ویژگی های امام بر اساس دیدگاه شیخ آل محسن پرداخت؛ جناب «الشیخ آل محسن» کتابی دارند به نام «مسائل خلافیه و الرأی الحق فیها»؛ این کتاب که بر اساس فتاوای علمای اهل سنت نوشته شده، کتاب بسیار جالبی در مسائل اعتقادی است. در فصل 6 می گوید: «من هو امام المسلمین فی هذا العصر» و در آن، به برخی از ویژگی های امام که علما بر سر آن اشتراک دارند، قید شده است.

وی در ادامه به دیدگاه شیعه در مورد امام پرداخت و خاطرنشان کرد: بر اساس دیدگاه شیعه، امام باید معصوم باشد و منصوص نیز بوده باشد؛ و اصولا اگر امام منصوب از جانب خدا نباشد، نمی توان به برخی از آیات الهی جامه عمل پوشاند.

تعیین مصداق امامت و رسالت بر عهده خداوند متعال

 استاد مصطفی احدی نسب در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: علاوه بر این، در آیات قرآن به وضوح روشن شده است که انتخاب نبی یا امام یا وزیر یا خلیفه موکول به خدا است. در آیات فراوانی به این مطلب اشاره شده که این امور به مردم واگذار  نشده است؛ بلکه بر عهده خداوند است. در ادامه به برخی از آیات در این زمینه اشاره می کنیم:

«فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَ مَا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَ يَعْقُوبَ ۖ  وَ كُلًّا جَعَلْنَا نَبِيًّا» و چون ابراهیم از آن قوم و بتانی که به جای خدا می‌پرستیدند دوری گزید ما هم (به لطف و رحمت خود) به او اسحاق و (فرزند او) یعقوب را عطا کردیم و به همه شرف نبوت بخشیدیم. (مریم: 49) یعنی ما اینها را به عنوان پیغمبر قرار دادیم

وَ إِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ ۘ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ» و چون آیتی برای (هدایت) آنها آمد گفتند: ما ایمان نیاوریم تا مانند آنچه به رسولان خدا داده شد به ما نیز داده شود. خدا بهتر می‌داند که در کجا رسالت خود را مقرر دارد. به زودی مجرمان را خدا خوار سازد و عذابی سخت به واسطه مکری که می‌اندیشیدند بر آنان فرو فرستد. (انعام: 124)یعنی خدا است که می داند که رسول چه کسی باشد

«يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لَا تَتَّبِعِ الْهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ» (و او را گفتیم که) ای داود، ما تو را در روی زمین مقام خلافت دادیم، پس میان خلق خدا به حق حکم کن و هرگز هوای نفس را پیروی نکن که تو را از راه خدا گمراه سازد و آنان که از راه خدا گمراه شوند چون روز حساب و قیامت را فراموش کرده‌اند به عذاب سخت معذّب خواهند شد. (ص: 26)         یعنی ما تو را به عنوان خلیفه قرار دادیم

«وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَ أَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَ إِقَامَ الصَّلَاةِ وَ إِيتَاءَ الزَّكَاةِ ۖ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ» و آنان را پیشوای مردم ساختیم تا (خلق را) به امر ما هدایت کنند و هر کار نیکو را (از انواع عبادات و خیرات) و خصوص اقامه نماز و اداء زکات را به آنها وحی کردیم و آنها هم به عبادت ما پرداختند. (انبیاء: 73) ما به عنوان امام قرار دادیم

استاد احدی نسب خاطرنشان کرد: این امر، سنت الهی است که در قرآن کریم آمده است: «سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» سنّت الهی (و قانون نظام ربّانی) بر این بوده (که حق بر باطل غالب شود) و ابدا در سنّت خدا تغییری نخواهی یافت. (فتح: 23)

وی افزود: امام زمان، امامی است که منصوص است؛ و در روزگار ما است؛ و اگر قائل به وجود امام به صورت منصوص نباشیم، لازمه اش آن است که امت اسلامی بدون امام باشند ؛ علاوه بر اینکه آنها غیر منصوص هستند، دلیلی بر امامت آنها وجود ندارد، لازمه اش این است که امت اسلامی بدون امام باشند که با اجماع مسلمین سازگاری ندارد.

حدیث ثقلین دلیل بر امامت

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: دلیل سومی که شیعیان می آورند، حدیث ثقلین است؛ این حدیث هم از کلمات پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است که فریقین بر آن اتفاق دارند؛ «انّی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی» در بعضی روایات دارد: «إنّی ترکتم فیکم ما ان اخذتم به لن تضلوا بعدی الثقلین احدهما اکبر من الأخر کتاب الله حبل ممدود من السماء الی الأرض و عترتی أهل بیتی ألا و إنّهما لن یفترقا حتی یردا علیّ الحوض» بنابراین دو چیز گرنبها از پیامبر به یادگار مانده است؛ یکی قرآن است که ثقل اکبر است و بین خدا و بندگانش به عنوان ریسمان الهی بین زمین و آسمان مطرح شده است و دیگری اهل بیت پیامبر که تا کنار حوض کوثر در کنار هم هستند.

وی اضافه نمود: این امر نشان می دهد که در کنار قرآن به انسانی صالح تمسک کنیم تا کتاب الله را، فعلش را، معانی اش را، ظاهر و باطنش را و سایر معارف قرآنی را بفهمیم. بنابراین طبق این بیان، تنها باید امام عصر علیه السلام در روزگار ما باشد تا به آن بتوانیم تمسک کنیم و امت از افتراق و جدایی دور بشوند و تمسک به کتاب خدا و عترت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم کنند.

استاد مصطفی احدی نسب خاطرنشان کرد: نتیجه این می شود که طبق دیدگاه شیعه روشن است باید در زمان فعلی اعتقاد به امام عصر علیه السلام با این شرایطی که بر اساس آیات و روایات گفتیم، داشته باشیم.

دیدگاه اهل سنت برای امام عصر علیه السلام

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: اما بر اساس دیدگاه اهل سنت باید گفت بعضی از آنها گفته اند امام عصر علیه السلام فرزند امام عسگری علیه السلام است و اکنون هم زنده است؛ چون همان طور که بیان شد، شرایط مشترکشان برای امام آن است که امام باید از قریش باشد؛ و از ذریه پیامبر باشد و عادل باشد؛ چون در روایت فرمود: «یملأها قسطا و عدلا» یعنی کسی می تواند قسط و عدل را پیاده کند که ملکه عدالت در او باشد. و اعلم از سایر مجتهدین باشد.

استاد احدی نسب خاطرنشان کرد: از این رو اگر اهل سنت بپذیرند که در زمان ما امام عصر به عنوان امام است، مطلوب ما ثابت می شود؛ و الا لازم است که طبق دیدگاه خودشان، هیچ فردی در این زمان به عنوان امام وجود نداشته باشد که بر اساس اجماع خودشان باطل است و لازمه اش آن است که طبق روایتی که از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده اند که «لا تجتمع امتی علی ضلل أو خطأ» لازمه اش آن است که امت بر خطا و ضلال حرکت کنند، که طبق حدیث باطل است. بنابراین باید طبق دیدگاه اهل سنت هم، امروز یک امامی وجود داشته باشد.

علمای عامه که اعتراف به ولادت امام زمان علیه السلام داشته اند

وی افزود: برخی از علمای اهل سنت، معتقد هستند که امام عصر علیه السلام فرزند امام عسکری علیه السلام به دنیا آمده است و اکنون هم زنده است. ولی اکثر آنها این را نپذیرفتند. از افرادی که پذیرفته اند می توان به این موارد اشاره کرد: محمد طلحه الشافعی، محمد بن یوسف بن محمد الگنجی شافعی، علی بن محمد (معروف به ابن صباغ مالکی)، سبط بن جوزی، عبدالوهاب شعرانی، محی الدین عربی، صلاح الدین سفتی، محمد بن عدی بن تولون و ... اینها برخی از علمایی هستند که تصریح کرده اند امام عصر علیه السلام به دنیا آمده است و فرزند امام عسکری علیه السلام است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: میرزا حسین نوری در کتاب کشف الاسرار نام چهل نفر از علمای اهل سنت را می برد؛ اینها کسانی هستند که حسین نوری به کتاب های آنها دسترسی پیدا کرده است و آنها ذکر می کنند امام منتظر به دنیا آمده است و فرزند امام عسگری علیه السلام است و آنها تصریح به این مطلب کرده اند. برخی از علمای اهل سنت اعتراف می کنند که امام عصر علیه السلام را دیده اند و ملاقات کرده اند.

وی اضافه نمود: از این رو طبق دیدگاه آنها و طبق دیدگاه شیعه امام عصر علیه السلام به دنیا آمده است وعمر طولانی دارد؛ بنابرین طبق دیدگاه اینها مشکلی از باب امام، وجود ندارد.

استاد مصطفی احدی نسب خاطرنشان کرد: اما آنها که می گویند امامی وجود ندارد که با او بیعت کنیم، لازمه اش این است که حدیث «من مات و لیس فی عنقی بیعة» که در کتاب های اهل سنت به آن تصریح شده است، عمل نشود و این روایات نادیده گرفته بشود و به کلام پیامبر عمل نشود که این، بسیار دور از انتظار است؛ مخصوصا برای کسانی که جزو علمای اهل سنت هستند و این مطالب را برای توده مردم بازگو می کنند. این امر، نکته بسیار مهمی در زمان ما است که جناب آل محسن این مطالب را به صورت مفصل و با ارجاعات به کتاب های اهل سنت به آن پرداخته است.

/270/260/20/