به مناسبت فرا رسیدن سالگرد شهادت سید المظلومین علی علیه السلام، استاد حسن آقا خرمی ارانی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به این موضوع پرداخت: «علی علیه السلام از زبان علی علیه السلام»

این استاد حوزه و دانشگاه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در لحظات احتضار حضرت علی علیه السلام، اصحاب و یارانش دور بستر ایشان جمع شدند؛ یکی از آنها صعصعة بن صوحان بود که وی از رجال بزرگ شیعه و از خطباء معروف کوفه و از روات بزرگی است که علاوه بر علمای شیعه، کبار علمای اهل سنت، و حتی صاحبان صحاح روایت های او را از حضرت علی علیه السلام و ابن عباس  نقل کرده اند و ایشان از اصحاب خاص امیرمومنان سلام الله علیه بوده است.

استاد خرمی افزود: صعصعه به امیرالمؤمنین علیه السلام عرض کرد: مرا خبر دهید شما افضل هستید یا آدم؟

حضرت فرمودند: قبیح است که مرد خود را تعریف و تزکیه بنماید و لکن از باب «و اما بنعمة ربک فحدث» (نعمت های خداداده ی خود را نقل کن) می گویم. من از آدم افضل هستم.

 عرض کرد: به چه دلیل افضل از آدم هستی؟

حضرت بیاناتی فرمودند که خلاصه اش این می شود: برای آدم همه قسم وسایل رحمت و راحت و نعمت در بهشت فراهم بود؛ فقط از یک شجره گندم منع گردید و او از آن شجره منهیه خورد و از بهشت و جوار حضرت حق خارج شد؛ ولی خداوند مرا از خوردن گندم منع ننمود و من به میل و اراده خود چون دنیا را قابل توجه نمی دانستم، از گندم نخوردم.

عرض کرد: شما از نوح افضل هستید؟ فرمودند: بله؛ به علت آنکه نوح قوم خود را دعوت کرد به سوی خدا اما اطاعت نکردند؛ به علاوه، اذیت و آزار بسیار به آن بزرگوار رساندند تا درباره آنها نفرین کرد: «رَبِّ لا تذر علی الارض من الکافرین دیّارا»؛ اما من بعد از خاتم انبیا صلی الله علیه و آله با ان همه صدمات و اذیت های بسیار فراوانی که از این امت دیدم، ابدا درباره آنها نفرین نکردم و کاملا صبر نمودم.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حضرت امیر علیه السلام در خطبه شقشقیه می فرمایند: «صبرت و فی العین قذی و فی الحلق شجی»، کنایه از آنکه هرکس صبرش بر مصائب بیشتر باشد نزدیکتر به خداوند متعال است.

وی افزود: صعصعة عرض کرد: شما افضل هستید یا ابراهیم؟ مولا علیه السلام فرمودند: من افضل هستم. عرض کرد: چرا شما افضل هستید؟ فرمودند: ابراهیم عرض کرد: «ربّ ارنی کیف تحی الموتی، قال او لم تؤمن قال بلی و لکن لیطمئن قلبی» (سوره بقرة آیه 262) پروردگارا به من بنما که چگونه مردگان را زنده خواهی کرد؛ خداوند فرمود: آیا باور نداری؟ عرض کرد: آری باور دارم؛ اما می خواهم به مشاهده آن دلم آرام گیرد؛ ولی ایمان من به جایی رسیده که گفتم «لو کشف الغطاء ما ازددت یقیناً» اگر پرده ها کنار روند و کشف حجاب گردد یقین من زیاد نخواهد شد.

استاد خرمی ارانی خاطرنشان کرد: صعصعه عرض کرد: شما برتر هستید یا موسی علیه السلام؟

حضرت علیه السلام فرمودند: من از موسی افضل هستم؛ زیرا وقتی خداوند او را مأمور کرد به دعوت فرعون که به مصر برود، عرض کرد: «رب انّی قتلت منهم نفساً فأخاف أن یقتلونِ و أخی هارون هو أفصح منّی لسانا فأرسله معی رداً یصدّقنی انّی أخاف ان یکذبون» (قصص: 33)؛ اما وقتی رسول خدا (صلی الله علیه و آله) از جانب پروردگار متعال مرا مأمور کردند که در مکه معظمه بالای بام کعبه بروم و آیات اول سوره برائت را بر کفار قریش قرائت نمایم، با آنکه کمتر کسی بود که برادر یا پدر یا عمو یا دایی یا یکی از اقارب و خویشانش به دست من کشته نشده باشند با همه ی اینها هیچ خوف نکردم، اطاعت امر نموده تنها رفتم و ماموریت خود را انجام دادم آیات سوره ی برائت را بر آنها خواندم و مراجعت نمودم.

کنایه از آنکه فضیلت شخص با توکل به خداست و هر کس توکلش بیشتر در نزد خداوند با فضیلت تر است.

استاد خرمی ارانی خاطرنشان کرد: صعصعه به مولا علیه السلام عرض کرد: شما افضل هستید یا عیسی؟ مولا علیه السلام پاسخ فرمودند که من؛ زیرا پس از آنکه مریم به واسطه دمیدن جبرئیل در گریبان او به قدرت خداوند حامله شد، همین که موقع وضع حمل رسید، وحی شد به مریم که «اخرجی عن البیت فانّ هذه بیت العبادة لا بیت الولادة» از خانه بیت المقدس بیرون شو؛ زیرا این خانه محل عبادت است، نه زایشگاه؛ و محل ولادت و زائیدن؛ از این رو از بیت المقدس بیرون رفت، در میان صحرا پای نخله خشکیده عیسی به دنیا آمد.

اما من وقتی مادرم فاطمه بنت اسد را درد زائیدن گرفت، در حالتی که وسط مسجدالحرام بود، به صاحب کعبه متمسک گردیده و عرض کرد: الهی به حق این خانه و به حق آن کسی که این خانه را بنا کرده این درد زائیدن را بر من آسان گردان، همان ساعت دیوار کعبه شکافته شد، مادرم فاطمه را با ندای غیبی دعوت به داخل خانه نمودند که ای فاطمه داخل در خانه کعبه شو و مادرم وارد شد و من در همان جا متولد شدم.

«فی کتاب الأنوار النعمانیه عن کتاب المناقب مسنداً إلی صعصعة بن صوحان: أنه دخل علی أمیر المؤمنین (علیه السلام) لما ضرب فقال: یا أمیر المؤمنین أنت أفضل أم آدم أبو البشر؟ قال علی (علیه السلام) تزکیة المرء نفسه قبیح. لکن قال الله تعالی لآدم: «یا آدم اسکن أنت وزوجک الجنة و کلا منها رغداً حیث شئتما و لا تقربا هذه الشجرة فتکونا من الظالمین» ( سورة البقرة، الآیة: 35) و أنا أکثر الأشیاء أباحها لی و ترکتها و ما قاربتها.

ثم قال: أنت أفضل یا أمیر المؤمنین أم نوح؟ قال علی علیه السلام: إنّ نوحاً دعا علی قومه، و أنا ما دعوت علی ظالمی حقی، و ابن نوح کان کافراً، و ابنای سید شباب أهل الجنة.

و قال: أنت أفضل أم موسی؟ قال علیه السلام: إنّ الله تبارک و تعالی أرسل موسی إلی فرعون فقال: «إنی أخاف أن یقتلون» حتی قال الله تعالی: «لا تخف إنّی لا یخاف لدی المرسلون» (سورة القصص: 33) قال: «ربّ إنّی قتلت منهم نفساً و أخاف أن یقتلون» (سورة النمل10) و أنا ما خفت حین أرسلنی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بتبلیغ سورة البراءة أن أقرأها علی قریش فی الموسم مع إنی کنت قتلت کثیراً من صنادیدهم، فذهبت بها و قرأتها علیهم و ما خفتهم.

ثم قال: أنت أفضل أم عیسی بن مریم؟ قال علی علیه السلام: عیسی کانت أمّه فی بیت المقدس فلما جاء وقت ولادتها سمعت قائلاً یقول: أخرجی، هذا بیت العبادة لا بیت الولادة، و أنا أمی فاطمة بنت أسد لما قرب وضع حملها کانت فی الحرم فانشق حائط الکعبة و سمعت قائلاً یقول: أدخلی فدخلت فی وسط البیت، و أنا ولدت فیه، و لیس لأحد هذه الفضیلة، لا قبلی و لا بعدی.»

(منبع: الانوار النعمانیة ج ۱، بزرگان امامیه و اهل سنت این حدیث را در کتاب های روایی و تاریخی خود آورده اند که به جهت اختصار بیان نکردیم)

/270/260/21/