به مناسبت فرا رسیدن عیدالله اکبر، عید سعید غدیر خم، استاد آیت الله مهدی احدی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم و از شاگردان علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه با خبرنگار نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

/270/260/20/

این استاد درس خارج حوزه در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خداوند تبارک و تعالی پیامبرانی را برای هدایت مردم فرستاده است تا حجتش را تمام کند و عذر و بهانه ای برای احدی باقی نماند؛ «رُسُلاً مُبَشِّرينَ وَ مُنْذِرينَ لِئَلاَّ يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ» «پيامبرانى كه مژده‏رسان و بيم ‏دهنده بودند تا مردم را [در دنيا و آخرت در برابر خدا] پس از فرستادن پيامبران، عذر و بهانه و حجتى نباشد.» (النساء/165)

وی افزود: پیامبران و رسلی که اولین آنها حضرت آدم (علی نبینا و آل وعلیه السلام) و آخرین آنها پیامبر خاتم، حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله و سلم) زحمات زیادی را برای دعوت مردم به یکتا پرستی و دعوت های الهی متحمل شدند.

استاد احدی در ادامه بیان کرد: تمامی پیامبران وظایف و رسالتی از طرف خداوند داشتند که مأمور به انجام و ابلاغ آن بوده اند و آن را از طریق وحی دریافت می کرده اند. پیامبر خاتم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز دارای چنین وظایفی بوده است و استثناء  نبوده اند. از وظایف و رسالت خطیر و مهم رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) که عدم تبلیغ آن مساوی با عدم تبلیغ رسالت است «وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ‏ رِسالَتَه‏» (المائده/67) مسأله جانشینی حضرت و امامت است.

وی اضافه نمود: مسأله امامت از صدر اسلام مورد اهمیت صحابه و بعد از آن، مورد توجه تمامی علماء قرار گرفته است. این موضوع آنقدر اهمیت دارد که خداوند می فرماید این مقام به کسانی داده می شود که دارای عصمت باشند. «قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتي‏ قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمينَ» «پروردگارش [به خاطر شايستگى ولياقت ابراهیم (علی نبینا و آله و علیه السلام) فرمود: من تو را براى همه مردم پيشوا و امام قرار دادم. ابراهيم گفت: و از دودمانم [نيز پيشوايانى برگزين‏]. [پروردگار] فرمود: پيمان من [كه امامت و پيشوايى است‏] به ستمكاران نمى‏ رسد.» (بقره/124)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: جانشینی، امامت و فضیلت حضرت علی (علیه السلام) هم در آیات قرآن و هم در روایات شیعه و سنی از زبان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) مطرح شده است و هم صحابه آن را روایات کرده‌ اند و کتاب ها در این زمینه نوشته ‌اند.

فضیلت حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام)

استاد آیت الله احدی خاطرنشان کرد: آيات فراواني در قرآن كريم در فضائل امير مؤمنان و برتري وي بر ديگران نازل شده است. و بسياري از علماي شيعه و سني حداقل300 الی 350 آيه را در اين باره برشمرده ‌اند كه ما به نقل رواياتي از طريق اهل سنت در اين باره اشاره مي کنيم.

وی افزود: ابن عساكر و سیوطی، از علماي بزرگ اهل سنت مي‌ نويسند: «عن ابن عباس، قال : « نزلت في عليّ ثلاثمائة آية » ابن عباس مي گويد : 300 آيه از قرآن كريم در باره علي عليه السلام نازل شده است. (ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق- ج 42 ص364 چاپ:1451، ناشر: دارالفکر للطباعه و انشر و التوزیع – بیروت- لبنان.، جلال الدین سیوطی، تاريخ الخلفاء، تحقیق :لجنه من الادباء-چاپخانه :مطابع معتوق اخوان –بیروت ص 189.)

 همچنين خطيب بغدادي در تاريخ بغداد هم همین مطلب را مي‌ نويسد. (الخطیب البغدادی- تاريخ بغداد- ج 6، ص 229- چاپ: الاولی: 1997، میلادی، بیروت، لبنان - ناشر: دارالکتب)

همچنین حاکم حسکانی روایتی را از مجاهد نقل می کند که هفتاد آیه در مورد حضرت علی (علیه السلام) نازل شده که احدی در این فضیلتها با ایشان شراکتی نیست.

«أَخْبَرَنَاهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الشِّيرَازِيُّ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ الْجَرْجَرَائِيُّ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو أَحْمَدَ الْبَصْرِيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ هِشَامُ بْنُ عَلِيٍّ قَالَ:حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ: حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَرْقَمَ، عَنْ لَيْثٍ:عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ: نَزَلَتْ‏ فِي‏ عَلِيٍ‏ سَبْعُونَ آيَةً مَا شَرِكَهُ فِيهِنَّ أَحَدٌ» (حسكاني، عبيد الله بن عبد الله، شواهد التنزيل لقواعد التفضيل – ج 1؛  ص53؛ تهران، چاپ: اول، 1411 ق)

همچنین سیوطی از علمای اهل سنت در تاریخ خلفاء می نویسد «قال: اخرج ابن عساکر عن ابن عباس: قال ما نزل في أحد من كتاب اللّه تعالی ما نزل في علي» (جلال الدین سیوطی- تاريخ الخلفاء - ص189 – تحقیق: لجنه من الادباء - چاپخانه: مطابع معتوق اخوان – بیروت. القندوزي - ينابيع المودة لذوي القربی – ج 2؛ ص 406 - تحقیق: سيد علي جمال أشرف الحسيني - چاپ الأولی - 1416 - چاپخانه: أسوه - ناشر: دار الأسوة للطباعة و النشر)

فضائل بی شمار علی (علیه السلام)

استاد مهدی احدی خاطرنشان کرد: خوارزمی از علمای اهل سنت نقل می کند: «عن ابن عباس قال: قال رسول الله صلى الله عليه و آله: لو أن البحر مداد و الغياض أقلام والإنس كتاب والجن حساب ما أحصوا فضائلك يا أبا الحسن - قاله لعلي بن أبي طالب عليه السلام: پيامبر اكرم خطاب به على (عليه السلام) فرمود: اگر دريا مركب، درختان روى زمين قلم و تمام بشر نويسنده و تمام جنّ حسابگر باشند؛ هرگز نمی توانند فضائل تو را اى على بشمارند. (الموفق الخوارزمي – المناقب - ص328 - تحقیق الشيخ مالك المحمودي – چاپخانه: مؤسسة سيد الشهداء (ع) چاپ: الثانية - ربيع الثاني 1414 - ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي - التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة.)

مباهات خداوند تبارک و تعالی و شادمانی امین وحی به عبادت علی

استاد احدی خاطرنشان کرد: در حدیث شریفی از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم  می خوانیم: « قال رسول الله صلى الله عليه و آله: نزل علي جبرئيل عليه السلام صبيحة يوم فرحا مستبشرا، فقلت: حبيبي ما لي أراك فرحا مستبشرا؟

 فقال: يا محمد و كيف لا أكون كذلك و قد قرت عيني بما أكرم الله به أخاك و وصيك و امام أمّتك علي بن أبي طالب عليه السلام.

فقلت: و بم أكرم الله أخي و امام أمتي؟

قال: باهى بعبادته البارحة ملائكته و حملة عرشه و قال: ملائكتي انظروا إلى حجتي في أرضي على عبادي بعد نبيي، فقد عفر خده في التراب تواضعا لعظمتي، أشهدكم انّه امام خلقي و مولى بريّتي»

 پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: صبحی جبرئیل را خوشحال و شادمان دیدم.

 گفتم ای حبیبم چرا خوشحالی؟

عرض کرد: چرا خوشحال نباشم؛ در حالی که خداوند برادرت و جانشینت و امام امتت علی بن ابی طالب (علیهما السلام) را گرامی داشت.

 پرسیدم به چه چیزی خداوند برادرم و امام امّتم را گرامی داشت؟

(جبرئیل) عرض کرد: خداوند به عبادت علی بر فرشتگان و حاملین عرش مباهات کرد و (خداوند) فرمود: ملائکه من نگاه کنید؛ به حجت من بر بندگانم بعد پیامبر در زمین که برای تواضع در برابر عظمت من صورت خود را بر خاک گذاشته است، شما را شاهد می گیرم که علی (علیه السلام) امام و مولای خلق من است. (الموفق الخوارزمي – المناقب – ص 319 - الشيخ مالك المحمودي – چاپ: الثانية - مؤسسة سيد الشهداء (ع) - ربيع الثاني 1414-ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة)

وی افزود: از این روایت هم فضیلت حضرت علی (علیه السلام) و هم امامت حضرت به صراحت بیان شده و جای هیچ شک و تردیدی را برای احدی باقی نمی گذارد.

ولادت در کعبه و شهادت در محراب مسجد

این شاگرد علامه حسن حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه در ادامه بیان کرد: شیخ صدوق از علمای بزرگ شیعه، و هم طبری از علمای بزرگ اهل سنت نقل کردند: «أخبرنا الرئيس الزاهد العابد العالم أبو محمد الحسن بن الحسين بن الحسن في الري سنة عشرة و خمسمائة، عن عمه محمد بن الحسن، عن أبيه الحسن بن الحسين، عن عمه الشيخ السعيد أبي جعفر محمد بن علي بن الحسين بن بابويه، قال: حدثني علي بن أحمد بن موسى الدقاق، قال: حدثنا محمد بن جعفر الأسدي، قال: حدثنا موسى بن عمران، عن الحسين بن يزيد، عن محمد بن سنان، عن المفضل بن عمر، عن ثابت بن دينار، عن سعيد بن جبير، قال: قال يزيد بن قعنب: كنت جالسا مع العباس بن عبد المطلب و فريق من عبد العزى بإزاء بيت الله الحرام، إذ أقبلت فاطمة بنت أسد أم أمير المؤمنين، و كانت حاملا به لتسعة أشهر، وقد أخذها الطلق، فقالت: ربّ إنّي مؤمنة بك و بما جاء من عندك من رسل و كتب، و إنّي مصدّقة بكلام جدّي إبراهيم الخليل، و أنّه بنى بيتك العتيق، فبحقّ الّذي بنى هذا البيت، و بحق المولود الذي في بطني لما يسرت علي ولادتي.

قال يزيد بن قعنب: فرأينا البيت قد انفتح عن ظهره ودخلت فاطمة و غابت عن أبصارنا فيه و التزق الحائط، فرمنا أن ينفتح لنا قفل الباب، فلم ينفتح، فعلمنا ان ذلك أمر من الله عز وجل، ثم خرجت بعد الرابع و بيدها أمير المؤمنين علي (عليه السلام).

فقالت: إنّي فضّلت على من تقدّمني من النساء؛ لأن آسية بنت مزاحم عبدت الله عز وجل سرا في موضع لا يحبّ أن يعبد الله فيه إلّا اضطرارا، وان مريم بنت عمران هزت النخلة اليابسة بيدها حتى أكلت منها رطبا جنيا، وانّي دخلت بيت الله الحرام فأكلت من ثمار الجنة و أرزاقها؛

فلما أردت أن أخرج هتف بي هاتف: يا فاطمة! سميه عليا، فهو علي، و الله العلي الأعلى يقول: إني شققت اسمه من اسمي و أدبته بأدبي و وقفته على غامض علمي، و هو الذي يكسر الأصنام في بيتي و هو الذي يؤذن فوق ظهر بيتي و يقدسني و يمجدني، فطوبى لمن أحبه و أطاعه، و ويل لمن أبغضه و عصاه»

 سعيد بن جبير از يزيد بن قعنب، نقل كرده كه گفت: من با عباس و عده‏اى از بت پرستان (پيروان بت عزى) در بيت اللَّه الحرام نشسته بوديم. در آن هنگام فاطمه بنت اسد على عليه السلام را حامله بود و مدت حملش نه ماهه بود، در مقابل كعبه ايستاده فرمود: اى خداوند بزرگ من، به تو ايمان دارم. پس ديديم ديوار كعبه از هم باز شد، از سمت پشت فاطمه داخل كعبه شد.

ما تصميم گرفتيم كه در خانه كعبه را كسى باز كند، در باز نشد. لذا فهميديم كه اين كار از جانب خداوند بوده است. بعد از چهار روز فاطمه عليهما السلام از كعبه خارج شد، در حالى كه قنداق حضرت على عليه السلام در بغلش بود. پس فرمود: من از همه زنان گذشته افضل شدم. زيرا من داخل خانه خدا شدم و از ميوه ‏هاى بهشت خوردم و از غذاهاى آن ارتزاق كردم. وقتى كه مى ‏خواستم بيرون بيايم، ندايى غيبى گفت: اى فاطمه، اين كودك را على نام گذار و خداوند اعلى مى ‏فرمايد: من نام او را از نام خودم مشتق كردم، و با ادب خودم او را تربيت نمودم و او را به مشكلترين علوم خود آگاه نمودم. پس اوست كه بت ها را در خانه من مى ‏شكند (در كعبه) و اوست كه در پشت بام خانه من اذان مى ‏گويد و مرا تمجيد مى ‏كند. خوشا به حال كسى كه او را دوست بدارد و از او اطاعت كند، و واى بر حال كسى كه دشمن او باشد و بر وى عصيان كند. (الأمالي؛ الشيخ الصدوق - مؤسسة البعثة – قم – چاپ: الأولى1417- مركز الطباعة و النشر في مؤسسة البعثة. بشارة المصطفى- محمد بن أبي القاسم الطبري - وفات 525 - تحقیق: جواد القيومي الإصفهاني – ص 26 – چاپ: الأولى - 1420 - ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة)

عَلَمدار و پرچمدار خیبر علی است.

استاد احدی خاطرنشان کرد: این حدیث به طرق مختلف از اهل سنت نقل شده که ما آن را از صحیح مسلم نقل می کنیم: «(حدثنا) قتيبة ابن سعيد حدثنا عبد العزيز (يعنى ابن أبي حازم) عن أبي حازم عن سهل و حدثنا قتيبة بن سعيد (و اللفظ هذا) حدثنا يعقوب (يعنى ابن عبد الرحمن) عن أبي حازم اخبرني سهل بن سعد ان رسول الله صلى الله عليه و سلم قال يوم خيبر لأعطين هذه الراية رجلا يفتح الله على يديه يحب الله و رسوله و يحبّه الله و رسوله قال فبات الناس يدوكون ليلتهم أيهم يعطاها قال فلما أصبح الناس غدوا على رسول الله صلى الله عليه و سلم كلهم يرجون ان يعطاها فقال أين علي بن أبي طالب فقالوا هو يا رسول الله يشتكي عينيه قال فأرسلوا إليه فاتّى به فبصق رسول الله صلى الله عليه و سلم في عينيه و دعا له فبرأ حتى كأن لم يكن به وجع فأعطاه الراية» پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: روز خیبر پرچم را به مردی می دهم که فتح به دست اوست و خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسول هم او را دوست دارند؛ همه منتظر بودند که فردا به چه کسی داده می شود، فردا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: علی (علیه السلام) کجاست. گفتند: چشمش درد می کند؛ پس حضرت فرستادند که بیاید وقتی آمد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) دعا فرمودند: چشم حضرت دردش آرام شد و پرچم را به ایشان دادند. (مسلم النيسابوري - صحيح مسلم – ج 7 -ص121- دار الفكر-بيروت – لبنان - طبعة مصححة و مقابلة على عدة مخطوطات و نسخ معتمدة)

حدیث منزلت

استاد مهدی احدی خاطرنشان کرد: حدیث منزلت در کتاب های اهل سنت آمده است که ما به سند صحیح از صحیح مسلم که از کتاب های معتبر اهل سنت به شمار می آید، نقل می کنیم:

 (حدثنا) يحيى بن يحيى التميمي و أبو جعفر محمد بن الصباح و عبيد الله القواريري و سريج بن يونس كلهم عن يوسف الماجشون (و اللفظ لابن الصباح) حدثنا يوسف أبو سلمة الماجشون حدثنا محمد بن المنكدر عن سعيد بن المسيب عن عامر بن سعد بن أبي وقاص عن أبيه قال قال رسول الله صلى الله عليه و سلم لعلىّ أنت منّى بمنزلة هارون من موسى الّا انّه لا نبيَّ بعدي قال سعيد فأحببت ان أشافه بها سعدا فلقيت سعدا فحدثته بما حدثني عامر فقال انا سمعته فقلت أنت سمعته فوضع إصبعيه على اذنيه فقال نعم و الا فاستكتا (و حدثنا) أبو بكر بن أبي شيبة حدثنا غندر عن شعبة ح و حدثنا محمد بن المثنى و ابن بشار قالا حدثنا محمد بن جعفر حدثنا شعبة عن الحكم عن مصعب بن سعد بن أبي وقاص عن سعد بن أبي وقاص قال خلف رسول الله صلى الله عليه و سلم علي بن أبي طالب في غزوة تبوك فقال يا رسول الله تخلفني في النساء والصبيان فقال اما ترضى أن تكون منى بمنزلة هارون من موسى غير أنّه لا نبيّ بعدي (حدثنا) أبو بكر بن أبي شيبة حدثنا غندر عن شعبة ح وحدثنا محمد بن المثنى وابن بشار قالا حدثنا محمد بن جعفر حدثنا شعبة عن سعد ابن إبراهيم سمعت إبراهيم بن سعد عن سعد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال لعلي اما ترضى أن تكون منى بمنزلة هارون من موسى»

 پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در غزوۀ تبوک به حضرت علی (علیه السلام) فرمودند در شهر بمان،حضرت علی (علیه السلام) عرض کرد دوست دارم در جنگ باشم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند تو نسبت به من، به منزلۀ هارون نسبت به موسی هستی؛ مگر اینکه بعد از من پیغمبری نیست. (یعنی تو جانشین من و وصی من هستی) (مسلم النيسابوري - صحيح مسلم - ج 7- ص 119 الی 122 - دار الفكر- بيروت – لبنان - طبعة مصححة و مقابلة على عدة مخطوطات و نسخ معتمدة.)